Astana halyqaralyq áýejaıyn Elbasynyń esimimen ataý týraly sheshimge únqosýlar

Ádil ári durys sheshim 

Qasym-Jomart TOQAEV, 
Parlament Senatynyń Tóraǵasy
Astana halyqaralyq áýejaıyna N.Á.Nazarbaevtyń esimin berý týraly sheshim elordanyń 20 jyldyǵy qar­sańynda qabyldanyp otyr. Mem­leket basshysynyń Astanany kóshirý týraly strategııalyq sheshiminiń mańy­zy zor. Jıyrma jyl buryn Pre­zı­denttiń bul sheshimniń mán-ma­ǵy­nasyn tipti Elbasynyń qasynda júrgen áriptesteri de túsine qoıma­ǵan edi. Alaıda, Elbasynyń myqty erik-ji­ge­riniń arqasynda elimizdiń stra­t­e­gııa­lyq múddesine saı batyl sheshim qabyldandy. 
Astana shyn máninde álemdik brendke aınaldy. Elordamyzda jahandyq saıasatqa tikeleı yqpal etetin halyqaralyq forýmdar jıi ótedi. Elbasynyń tapsyrmasy boıynsha Astanada álemdik sáýlet ónerinde balamasy joq ǵımarattar salyndy. Prezıdent ınfraqurylym nysandaryna erekshe kóńil bólip, joǵary talappen qaraıdy. Birinshi kezekte, ol Astana men búkil elimiz­diń bet-beınesi bolyp tabylatyn áýejaıǵa da qatysty bolyp otyr. Taıaýda kúrdeli jóndeý, jańǵyrtýdan ótken bizdiń áýejaı jańa kelbetke ıe bolyp, elorda mártebesine tolyqtaı saı keldi. 
Astananyń ınnovasııalyq jáne jo­ǵa­ry tehnologııalyq jetistik­terge ıe jo­ba ekeni aqıqat. Ǵylym men jo­ǵa­ry tehnologııanyń úzdik jetis­ti­k­­teri qoıylǵan EKSPO-2017 ha­­lyq­­ara­lyq kórmesi – sonyń aıqyn dáleli. 
Nursultan Ábishuly Nazarbaev kór­keıgen memleket – Qazaqstan Res­pýb­lı­kasynyń negizin salǵan tulǵa retin­de álemdik tarıhqa endi. Álemdik deń­geı­degi saıasatker, ıadrolyq qarýǵa qarsy jahandyq kóshbasshy retinde Elba­syn shetelderde jaqsy biledi jáne qurmetteıdi. Álemdik saıasat pen ekon­o­mıka máseleleri boıynsha Qazaq­stan Kóshbasshysynyń pikirimen barlyq memleketterdiń basshylary sanasyp otyr. 
Astana áýejaıyna Prezıdent Nursultan Nazarbaev esiminiń berilýi ádil ári durys sheshim boldy. Bul sharany barsha qazaqstandyqtar da, sheteldikter de qoldaıtynyna senemin. 

Strategııalyq reformalardyń bastamashysy

Strategııalyq reformalardyń bastamashysy
Nurlan NYǴMATÝLIN, 
Parlament Májilisiniń Tóraǵasy
Men búkil qazaqstandyqtar­dy Astana halyqaralyq áýejaıy­na Elbasy esimin berý jóninde qa­byl­danǵan sheshimmen quttyqtaı­myn. Esterińizde bolsa, elimizdiń memlekettik negiziniń qalanýyna Memleket basshysynyń qos­qan zor úlesin aıshyqtaý týraly usy­nystar Qazaqstan Respýb­lıka­sy Táýelsizdiginiń 25 jyldyǵy Dek­­larasııasyn Májilis qabyl­daǵan­­nan keıin de qoǵamda keńinen talqy­lanǵan bolatyn. Bul, ásirese, Astana halyqaralyq áýejaıyn Tuń­ǵysh Prezıdent atymen ataý máse­lesinde kóp aıtyldy. 
Atalǵan usynys Qazaqstan aza­mat­tarynyń jappaı qoldaýyna ıe boldy. О́ńirlerdi aralaý barysyn­da halyqpen kezdeskende osyǵan kózimiz jetti. Nursultan Nazarbaev – elimizdi ózgertken strategııalyq refor­malardyń bastamashysy, mem­le­kettiliktiń qazaqstandyq modeli­niń sáýletshisi. Qazirgi tańda Táýel­siz Qazaqstan, onyń Tuńǵysh Prezı­denti Nursultan Nazarbaev degen tarı­hı túsinikterdi búkil álem bir uǵym dep qabyldaıdy. Halyqaralyq áýe­jaıdyń ataýyn ózgertý týraly qabyl­danǵan sheshim osy sózimizdiń aıqyn dáleli dep oılaımyn.

Jańa ataýdyń nyshandyq máni zor

Darhan KÁLETAEV, 
Parlament Senatynyń depýtaty 
Memleket basshysy Nursultan Nazarbaevtyń bastamasymen qolǵa alynǵan «Nurly jol» Jańa ekonomıkalyq saıa­sat baǵ­darlamasyna sáıkes, Astana Azııa men Eýropa arasyndaǵy tranzıttik ortalyq re­tin­de avıasııalyq habqa aınalatyn bolady.
Bıylǵy jyldyń ózinde birqatar iri sheteldik avıakompanııalar Astanaǵa ózderiniń reısterin ashty. Iаǵnı, Astana áýejaıy «Nurly jol» saıasatyn damytýdyń shuǵylaly sáýlesi jaıylatyn ortalyq bolyp tabylady. Endeshe, onyń Nursultan Nazarbaevtyń esimimen atalýy qısyndy ári nyshandyq mánge ıe bolyp otyr.
Al endi Nursultan Nazarbaevtyń esimin Astana áýejaıyna berý týraly ıdeıaǵa kelsek, ol 2009 jyly týyndaǵan edi. Minekı, biraz ýaqyt ótkennen keıin qoǵamdyq sanada sol bastama óz ornyn taýyp otyr. Munyń ózi osy ıdeıanyń ómirsheńdigin kórsetedi. 
Meni Úkimettiń Qazaqstan Respýblıkasy Táýelsiz­diginiń 25 jyldyǵy Deklarasııasyn negizge ala otyryp, Astana halyqaralyq áýejaıyn Nursultan Nazarbaevtyń atymen ataý týraly qaýly qabyldaǵany qanaǵattandyrady. О́ıtkeni, memleket úshin nyshandyq máni bar mańyzdy nysanǵa sol memleketti qalyptastyrǵan uly tulǵalardyń esimin berý úrdisi burynnan bar.
Eshkim de buǵan deıin elimizdegi eń myqty joǵary oqý ornyn «Nazarbaev Ýnı­ver­sıtet» dep ataýǵa qarsylyq bildir­gen joq qoı. Kerisinshe, qazir mektep bitirý­shi túlek­terdiń basym bóligi sonda oqyǵysy keledi. Es­terińizde bolsa, Nursultan Nazarbaev osy oqý orny­na óziniń esimin berýge kelise otyryp, bilim mekemesi úshin jaýap­kershilikti tolyq óz moınyna alǵanyn aıtqan bolatyn. 
Al búgingi jańartylǵan Astana halyqaralyq áýejaıyn Nursultan Nazarbaevtyń atymen atap otyrmyz, bul – óte durys sheshim.  О́ıtkeni, elordanyń áýe qaqpasy memlekettiń kólik-logıstıkalyq qurylymynyń tartylys núktesine aınalýy tıis. Al Eýropa men Qytaıdyń arasyndaǵy saýda-tranzıttik ózegi sanalatyn mundaı kólik-logıstıkalyq ıdeıanyń avtory da Nursultan Nazarbaev ekenin eske salǵym keledi. 

Erimizdiń eńbegi elenýi tıis

Qýanysh SULTANOV, 
Parlament Májilisiniń depýtaty

Jalpy, Astana áýejaıyna Pre­zı­dent Nursultan Nazarbaevtyń esimin berýdi óte oryndy sheshim dep qabyldaımyn. Mundaı úrdis dúnıeniń kóptegen memleketinde bar. Tipti, mynaý irgemizdegi Ázerbaıjandaǵy iri áýejaı Geıdar Alıevtiń atymen atalady. 
Sol sııaqty, bul – ulttyq tarıhy­myz­dy qadirleý, halyqtyq tulǵa­lary­myzdy tanytý, ózimizge ǵana tán ulttyq qundylyqtarymyzdy dáripteý. Biz osy arqyly Qazaqstannyń qurylymy berik, kúsh-qýatqa ıe el ekenin uǵyndyra ala­myz. Iаǵnı, ózimiz el-jurt bolyp óz ara­­myzdan shyqqan azamattyń eren eń­begin eskerip, osylaısha ardaqtaı alyp jatsaq, onyń eshqandaı da sókettigi de, aıyby da joq.
Halyqaralyq áýejaıǵa baılanysty dúnıe júziniń tájirıbesine saı osyndaı sheshim qabyldanyp jatqanyna zor qýanyshtymyn. Máselen, AQSh-ta «Kennedı» atyndaǵy áýejaı bar ǵoı. Al endi búginde qazaqtyń dúnıejúzilik deńgeıde tanylyp, moıyndalýy Nursultan Ábishulynyń zor bedeliniń arqasy. Demek, ultqa eńbegi sińgen asyl azamattyń esimin eli árkez qurmet tutýy tıis dep oılaımyn.

Kórsetilgen qurmettiń bir belgisi

Vladıslav KOSAREV, 
Parlament Májilisiniń depýtaty
Elimizdiń eń úlken qaqpasy – Astana halyq­aralyq áýejaıy Memleket basshy­sy Nursultan Nazarbaevtyń aty­me­n atalatyn boldy. Bul bizdiń Elbasy­myzǵa degen qurmetimizdiń bir belgisi.
Qazaqstan ótken jyly ǵana óz Táýel­sizdiginiń 25 jyldyǵyn atap ótti. Sol Táýelsizdik kúni qarsańynda biz bul áýe­jaıǵa Nursultan Nazarbaevtyń atyn berýdi surap, ótinish aıttyq. Bul ótinish Elbasynyń ózine joldandy. 
Meniń oıymsha, bul qadam belgili bir deńgeıde mańyzdy bolyp tabyldy jáne ol kezde áýejaı qurylysy qyzý júrgizilip jatqan edi. Al qazirgi kúnde onyń qurylys jumystary tolyq aıaqtalyp, el ıgiligine paıdalanýǵa berilgen.
Endi, mine, áýejaı – Qazaqstan Respýblıkasynyń Tuńǵysh Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń atymen atalady. Muny halyq qoldap otyr.
Aıta keteıin, Astana ataýyn ózgertý týraly áńgime órbigen kezde Memleket basshysy Astananyń halyqaralyq deńgeıde moıyndalǵan mańyzy men máni zor ataý ekenin jáne ol Qazaqstan astanasy ekenin aıtyp, sol sebepten de qalanyń kóp nársemen baılanysyp, tereńinen ushtasqan qazirgi ataýyn ózgertý orynsyz bolatyndyǵyn alǵa tartqany esimizde.

Eldiktiń kelisti kórinisi

Saýytbek ABDRAHMANOV, 
Parlament Májilisiniń depýtaty,  Qazaqstan halqy Assambleıasy depýtattyq tobynyń jetekshisi
El tabaldyryǵy ádette áýejaıdan bastalady. Qaı elge baǵyt alǵanda da aldymen el astanasynyń áýejaıy atalady, sol áýejaıdyń ataýyn jady­myzda jattap qalamyz. Sondyqtan da Úki­mettiń Astananyń halyqaralyq áýe­jaıyna Nursultan Nazarbaevtyń atyn berý týraly qaýlysy bul nysannyń el ómiri úshin de, eldiń álemdegi orny úshin de qandaılyq erekshe máni bar ekenin dóp basýdyń kórinisi dep bilemiz. 
El bolýymyzdyń, el bolǵanda da shırek ǵasyrlyq ýaqyttyń ishinde aldymen álemdegi damyǵan elý eldiń qataryna qosyla alǵan, ol belesti baǵyn­dyr­ǵan soń ozyq otyzdyqtan oıyp oryn alý mindetin oıdaǵydaı sheship kele jatqan eńseli el bolýymyzdyń bastaýshysy, ultty uly maqsattarǵa uıystyrýshy Elbasymyz Nursultan Ábishuly Nazarbaev ekendigin aıtyp jatýdyń ózi búginde artyq. Sondyqtan da Parlament depýtattary Táýelsizdiktiń  25 jyldyǵy Deklarasııasynda Tuńǵysh Prezıdent – Elbasynyń eren eńbegin Konstıtýsııada atap kórsetý, Nursultan Nazarbaevtyń esimin eldiń aıtýly nysandarynda aıshyqtaý qajettigin usynǵan bolatyn. Kóptiń kókeıinen shyqqan ol usynystar júzege asa bastaǵany qýantarlyq. 
Álemde áýejaılarǵa áıgili tulǵa­lar­dyń atyn berý tájirıbesi talaıdan bar. Buǵan mysal jetkilikti. Ondaı áýejaılar tizimin Napoleon atyndaǵy, Ben-Gýrıon atyndaǵy, Atatúrik atyndaǵy, Vashıngton atyndaǵy, Frederık Shopen atyndaǵy, Dalles atyndaǵy, Kopernık atyndaǵy,  Leh Valensa atyndaǵy, Mosart atyndaǵy, Djon Lennon atyndaǵy, Sent Ekzıýperı atyndaǵy, Geıdar Alıev atyndaǵy, Djon Kennedı atyndaǵy, Indıra Gandı atyndaǵy, Federıko Fellını atyndaǵy, Hose Martı atyndaǵy, Hrıstofor Kolýmb atyndaǵy, Sharl-de-Goll atyndaǵy ... dep jalǵastyra berýge bolady. Demek, Úkimettiń bul sheshimi – ýaqyty jetken, órke­nıet­tik úrdisinde qabyldanǵan, asylymyzdy ardaq­taıtyn, basymyzdaǵy baqty baǵalaıtyn el ekenimizdi kemel kórsetetin kelisti sheshim.
Nursultan Nazarbaev halyqaralyq áýejaıyna alǵashqy qonaqtar  qasıetti Qadir túninde kelgeni qandaılyq ǵanıbet boldy deseńizshi!

Halyqaralyq tájirıbege saı qadam

Erlan SAIROV, 
saıasattanýshy
In­­f­r­aqury­lym­­dar­­ǵa qaı­ratkerler­diń esimin berý batys­tyq modelge jatady. Aı­talyq, Parıj­degi Sharl-de Goll atyn­daǵy áýejaı, Nıý-Iork­­­tegi Dj.Ken­ne­dı atyndaǵy áýejaı, Praga shaharyn­daǵy Vas­lav Gavel atymen ata­la­tyn kóp­tegen áýejaı­lar bar. Tipti, Portýgalııada siz­di Krısh­tıaný Ro­nal­­dý atyndaǵy úl­ken áýe­jaı qarsy alady. Áýe­jaı de­genimiz – qaq­pa. Bul jer­ge ártúr­li mádenıet, ártúr­li adamdar keledi. Iаǵnı, adamdardyń toǵysa­tyn jeri. Sondyq­tan áýe­­jaı­dy sakraldi uǵym retin­de de aıtýǵa bolady. Sol sebep­ti, Úkimet qaýlysymen Astana qalasy áýejaıyna Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń esimi berilýi – buryn­ǵy keńesten ketýge jasalǵan kezekti qadam. Bul – zańdylyq. Biz únemi qoz­ǵaı­tyn áleý­met­tik saladaǵy keıbir máse­lelerdi aıt­qan­nyń ózinde, Mem­leket bas­shysy Qazaqstandy jahan jurtshy­lyǵynyń tanýyna zor úles qosty dep sanaımyn. BUU elimizdi ıadro­lyq qarýsyzdaný sala­synyń kóshbasshysy dep tanydy, Astana qalasy alańynda Sırııa problemasy sheshilýde. 
Biz keleshek urpaq úshin saıa­sı mádenıet qurýymyz qajet. Saıa­sı mádenıet tek áleýmettik-saıası úderis­termen ǵana qurylmaýy tıis. Biz elimizde jáne qoǵamda bolyp jatqan oń ózgeristerdi kóre bilýi­miz kerek. Qazaqstan kúlli álemge tanyldy, elimiz BUU-nyń tolyq múshe­si atandy, Astana ShYU júıesin­degi, Taıaý Shyǵystaǵy, ıadrolyq qarý­syzdanýdaǵy jáne basqa da mańyz­dy sheshimderdi qabyldaýdyń ortalyǵyna aınaldy. Sondyqtan bul – elimizdegi áleýmettik-saıası úderisterge, halyqaralyq tájirıbege saı jasalyp otyrǵan qadam.