Elimiz «Shyǵys – Batys», «Soltústik – Ońtústik» halyqaralyq dálizderin jáne Transkaspıı baǵytyn damytýǵa erekshe kóńil bóldi. Sonyń arqasynda Qazaqstan Eýropa men Azııany jalǵaıtyn mańyzdy tranzıttik elge aınalyp keledi. Joldar jóndelip, poıyzdar men vagondar jańartyldy. Kólik qozǵalysyn baqylaýǵa sıfrlyq júıeler engizildi. Halyqaralyq baǵyttar sany kóbeıdi. Bul eldiń óńirdegi tranzıttik ortalyq retindegi ornyn kúsheıtti.
2025 jyly tranzıttik tasymaldaý kólemi 36,9 mln tonnaǵa jetti. Bul 2024 jylmen salystyrǵanda 6,6%-ǵa kóp. Al 2024 jyly bul kórsetkish 34,6 mln tonna bolǵan. Kólemniń ósýi kóliktiń barlyq túrin qatar damytýǵa baılanysty boldy. Avtokólik, temirjol, áýe jáne sý kóligi bir baǵytta jumys istedi. Sondaı-aq halyqaralyq áriptestik te keńeıdi. Byltyr avtojoldar men jol ınfraqurylymyn damytý baǵytynda da aýqymdy jobalar iske asty. El aýmaǵynda qurylys, qaıta jańartý jáne jóndeý jumystary rekordtyq deńgeıge jetip, barlyǵy 13 myń shaqyrym avtojoldy qamtydy. Kórsetkishterge úńiler bolsaq, mundaı kólemdegi jumys buryn-sońdy sırek júrgizilgen eken.
Atqarylǵan jumystardyń nátıjesinde respýblıkalyq mańyzy bar joldardyń 94%-y tehnıkalyq talaptarǵa saı bola tústi. Sonymen qatar ishki shekaralardaǵy ótkizý beketterin jańǵyrtý jumystary da qatar júrip jatyr. Qazir bul baǵytta keshendi jóndeý men jańartý sharalary qolǵa alynǵan. Josparǵa sáıkes, 2027 jyldyń sońyna deıin elimizde 37 ótkizý beketin tolyq aıaqtaý kózdelip otyr. Bul júk tasymaly men jolaýshylar qozǵalysyn jeńildetýge, sondaı-aq shekaradaǵy keptelisterdi azaıtýǵa múmkindik beredi.
Jol salasyn sıfrlandyrý máselesine de erekshe kóńil bólinip jatyr. Memleket basshysynyń tapsyrmasy negizinde e-Joldar jobasy iske asyrylyp jatyr. Osy joba aıasynda árbir avtojolǵa arnaıy sıfrlyq pasport jasalady. Bul pasporttarda joldyń tehnıkalyq jaǵdaıy, qozǵalys qarqyndylyǵy, júkteme deńgeıi men paıdalaný kórsetkishteri tolyq tirkeledi. Barlyq málimet bir ortalyqtandyrylǵan júıede saqtalyp, baqylanady. Jyl saıyn joldardyń jaǵdaıyn tekserý úshin jasandy ıntellekt tehnologııalary qoldanylady. Arnaıy baǵdarlamalar jol tósemindegi jaryqshaqtardy, oıyqtardy, tozý belgileri men basqa da aqaýlardy avtomatty túrde anyqtaıdy. Bul joldardy ýaqtyly jóndep, iri zaqymdardyń aldyn alady.
Jol tósemin saqtaý ári aýyr júk kólikteriniń áserin baqylaý maqsatynda avtomattandyrylǵan ólsheý stansalaryn ornatý jumystary ilgeri júrip jatyr. Jalpy alǵanda, mundaı stansalardyń sanyn 220 birlikke deıin jetkizý josparlanǵan. Qazir olardyń 71 birligi iske qosylyp, turaqty jumys istep tur. Bul qurylǵylar kólikterdiń salmaǵyn baqylap, joldyń merziminen buryn tozýyna jol bermeıdi. 2025 jyly elimizde azamattyq avıasııa salasyn damytý jumystary júıeli túrde jalǵasty. Bul baǵytta áýe parkin jańartý, halyqaralyq baǵyttardy kóbeıtý, áýejaı ınfraqurylymyna ınvestısııa tartý basty nazarda boldy. Sonyń nátıjesinde áýe kemeleri parki 109 birlikke jetti. Onyń ishinde 8 jańa Airbus A320 ushaǵy men 4 Boeing 737 MAX 8 ushaǵy satyp alynyp, paıdalanýǵa berildi.
2025 jylǵy jeltoqsandaǵy málimetterge sáıkes, elimiz aptasyna jalpy sany 626 reıs oryndaıtyn 135 halyqaralyq baǵyt boıynsha 30 elmen áýe qatynasyn jolǵa qoıdy. Bul baǵyttar TMD elderin, Eýropany, Taıaý Shyǵysty, Azııany jáne Ońtústik Shyǵys Azııany qamtıdy. Osylaısha, elimizdiń halyqaralyq áýe qatynasy aıtarlyqtaı keńeıip, jolaýshylar úshin jańa múmkindikter ashyldy. Qazir avıasııa salasynda shamamen 25 myń adam turaqty jumyspen qamtylǵan. Bul saladaǵy qyzmetkerler áýe reısteriniń úzdiksiz oryndalýyna, qaýipsizdik talaptarynyń saqtalýyna ári tehnıkalyq qyzmettiń ýaqtyly kórsetilýine jaýapty. Osyndaı kadrlyq áleýet salanyń turaqty jumys isteýine negiz bolyp otyr.
Byltyr birqatar iri ınfraqurylymdyq joba qolǵa alyndy. Atap aıtqanda, Arqalyq áýejaıyn qalpyna keltirý bastaldy. Sonymen qatar Almaty áýejaıyn damytýdyń bas jospary tanystyryldy. Áýejaıdy jańǵyrtýǵa arnalǵan quny 362 mln dollar bolatyn «TAV Airport Holding» kompanııasynyń ınvestısııalyq baǵdarlamasy usynyldy. Budan bólek, «Qorǵas Shyǵys qaqpasy» arnaıy ekonomıkalyq aımaǵynda júk jáne jolaýshylarǵa arnalǵan jańa áýejaı salý jóninde jalpy quny 250 mlrd teńgeni quraıtyn Investısııalar týraly kelisim jasaldy.
Azamattyq avıasııa salasyn damytýdyń taǵy bir mańyzdy qadamy retinde pılotsyz avıasııany damytýdyń 2025 jyldan 2031 jylǵa deıingi tujyrymdamasy qabyldandy. Bul qujat drondar men ushqyshsyz apparattardy zańdy túrde paıdalaný ári olardyń múmkindigin keńeıtýge baǵyttalǵan. Sonymen qatar naryqqa az shyǵynmen jumys isteıtin jańa avıakompanııalar kire bastady. Byltyr 35-ten astam jańa halyqaralyq baǵyt ashyldy. Onyń ishinde Býdapesht, Shanhaı, Seýl, Gýanchjoý jáne Mıýnhen qalalaryna tikeleı reıster iske qosyldy. Halyqaralyq azamattyq avıasııa uıymy IKAO júrgizgen aýdıttiń qorytyndysy boıynsha elimizdegi avıasııalyq qaýipsizdik pen rásimderdi jeńildetý standarttaryna sáıkestik deńgeıi 95,7%-dy qurady.
2025 jyldyń qorytyndysy boıynsha elimizde temirjol arqyly tasymaldanǵan júk kólemi 320 mln tonnaǵa jetti. Bul kórsetkish – 2024 jylmen salystyrǵanda 5,5%-ǵa joǵary. Mundaı ósim kólik salasyn damytýǵa baǵyttalǵan júıeli jumystyń nátıjesi bolyp otyr. Memleket basshysynyń tapsyrmasyna sáıkes, 2029 jylǵa deıin 11 myń shaqyrym temirjol jelisin jóndeý josparlanǵan. Qazir osy jospar aıasynda 4,4 myń shaqyrymnan astam jolda jóndeý jumystary júrgizildi. Onyń ishinde 1 575 shaqyrymy 2025 jyly tolyq aıaqtaldy.
2025 jyly temirjol salasynda birneshe iri joba iske asyryldy. Sonyń biri uzyndyǵy 836 shaqyrym bolatyn «Dostyq – Moıynty» temirjolynyń ekinshi jelisiniń paıdalanýǵa berilýi boldy. Bul baǵyttaǵy júk tasymaldaý múmkindigi aıtarlyqtaı artty. Sonymen qatar uzyndyǵy 323 shaqyrym jańa «Qyzyljar – Moıynty» temirjol jelisiniń qurylysy bastaldy. Bul joba soltústik pen ortalyq óńirler arasyndaǵy baılanysty nyǵaıtýǵa baǵyttalǵan.
