Qańtar aıynyń ekinshi onkúndiginde synap baǵanasy kúrt tómendep, adamdardy ábigerge saldy. О́ńirde de osyndaı tabıǵattyń qatal “minezi” erekshe baıqalyp, jolǵa shyǵyp, úskirik boran men qar qursaýynda qalǵandarǵa kómek kórsetilip, bári de jaqsylyqpen aıaqtalǵanyn aıtqan jón.
О́tken senbi, ıaǵnı 23 qańtar kúni Almaty – Taldyqorǵan –О́skemen baǵytyndaǵy kúre joldar jabylyp, túnimen jaýǵan jaýynnan soń kúnniń kúrt sýytýynan joldardaǵy kók muz avtomáshıne ǵana emes, jaıaý júrginshilerdiń júrýine de edáýir qıyndyq keltirdi. Osyǵan baılanysty Taldyqorǵan – Almaty jáne Taldyqorǵan – О́skemen, Dostyq – Úsharal baǵytyndaǵy avtokólik joldary jabyldy. Degenmen, erteletip jolǵa shyqqan jolaýshylarǵa arnaıy bólingen tehnıkalar kómekke keldi. Joldarǵa qum tóselip, tazalaý jumystary jalǵasqannan soń Taldyqorǵan – Almaty baǵytyndaǵy jolaýshylardyń mejeli jerine jetýine múmkindik týdy. Aýa raıynyń qolaısyzdyǵy men joldarda júrý qaýpine baılanysty óńirdegi jaǵdaı baqylaýǵa alynǵan. Memlekettik avtoınspeksııa qyzmetkerleri jol-kólik oqıǵalarynyń aldyn alýǵa jumyldyrylǵan. Qazirgi kezde ońtústik-shyǵystan soqqan jel Jalańashkól aımaǵynda saǵatyna 30 metr jyldamdyqty kórsetýde. О́ńirdiń qaıbir aımaǵynda qar jaýyp, tuman túsip, kóktaıǵaq jol júrisine áli de kedergi keltirýde. О́ńirdegi qalyptasqan jaǵdaıǵa baılanysty Taldyqorǵan – О́skemen, Dostyq – Úsharal baǵytyndaǵy joldar jabylǵan. Oblystyq tótenshe jaǵdaılar jónindegi departamenttiń baspasóz qyzmetiniń málimetine súıensek, 25 qańtar kúni Shyǵys Qazaqstan jáne Almaty oblystarynyń shekarasyndaǵy memlekettik avtoınspeksııa qosynynda 31 avtomáshıne men ondaǵy 46 jolaýshy toqtatylyp, jol ashylǵansha olardyń jaǵdaılary baqylaýǵa alynypty. Mundaı qaýipsizdik sharalary Dostyq baǵytyndaǵy joldarda da jalǵasyp otyr. Buǵan deıin osy baǵyttaǵy jolǵa shyqqandar qatty soqqan boran men tumannyń áserinen qar qursaýynda qalyp, jedel kórsetilgen kómektiń nátıjesinde mejeli jerge aman-esen jetkizildi. Aýa raıynyń kúrt sýytýy men qardyń kóp túsýine oraı arnaıy komıssııa qurylyp, ár baǵyttaǵy jol qaýipsizdigi máseleleri qatań baqylanyp, kezdeısoq jaǵdaılardyń aldyn alý jumystary jalǵasýda. Kúmisjan BAIJAN, Almaty oblysy. SÝ TASQYNYNA TOSQAÝYL QOIYLÝDA Aǵymdaǵy jylǵy qys aılarynyń aýa raıy Syr aımaǵynda qubylmaly bolyp tur. Jeltoqsan aıynyń úshinshi onkúndiginde kún kúrt sýytyp, sarshunaq aıaz Syrdarııa ózenindegi muzdy ustastyryp, qalyńdata túsken. О́kinishke oraı, bertin kele kún jylynyp, nátıjesinde qalyńdaǵan muz ústinen júrgen sý arnasynan asyp, ózen etegine qonys tepken eldi mekenderdi ábigerge sala bastady. Bıyl ǵana emes, jyl saıyn eldi eleń etkizetin bul tosyn qubylys erterektegi rettiliktiń buzylýynan týyndap júrgen jáıt deýge ábden bolady. Aıta keteıik, ótken jyly kóktemde muz seńi qaýip-qatersiz shyǵarylyp salynǵan. Árıne, oǵan Syrdarııanyń qaýipti aımaqtaryn der kezinde nyqtap alýdyń septigi tıdi. Al, darııadan aǵymdaǵy jyly keler qaýip bar ma? Endi osy saýalǵa tıisti mekemeler bergen jaýaptarǵa júginelik. Aral-Syrdarııa basseındik sý sharýashylyǵy ınspeksııasy bergen derekterge júginer bolsaq, aǵymdaǵy jyly tómen túsip jatqan sý kólemi ótken jylǵydan edáýir kóbirek kórinedi. Olardyń paıymdaýynsha, bul kúnderi Shardara sý torabynda 3 mlrd. 427 mln. tekshe metr sý bar eken. Al, Toqtaǵuldan búginde sekóntine 1000 tekshe metr sý kelýde. Bul kórsetkish ótken jylmen salystyrǵanda 2 ese kóp syńaıly. Byltyrǵy jyldyń osy mezgilinde 8 mlrd. tekshe metrden astam sý qory bolǵan Toqtaǵulda qazir 11,5 mlrd. tekshe metr sý jınalǵan. Sodan da Syrdarııa ózenine Shardaradan sekóntine 370 tekshe metr sý túsip jatyr. Bul kórsetkish ótken jyldyń osy kezeńdegiden 140 tekshe metr artyq. Demek qaýip bar. Syrdarııanyń Qazaly sý torabyna deıingi 115 shaqyrym arnasyn muz qursap tur. Sınoptıkterdiń aıtýynsha, qańtar aıynyń sońǵy onkúndigi salqyn bolmaq. Demek, kún kúrt sýytyp, seń júrip darııa deńgeıi 60-70 santımetr kóterilse, sý tasqyny bolýy ábden múmkin. Tótenshe jaǵdaılar mınıstrligi atap ótkendeı, aqpan aıynda “Kóksaraı” sý rettegishi 4 mlrd. tekshe metr sý qabyldaıtyn bolsa, qaýip seıilmek. Búginde jergilikti bıliktiń tikeleı nusqaýymen darııa boıyndaǵy qaýipti aımaqtardyń bógetterin nyǵaıtý jumystary júrgizilýde. Bógetterdiń buzylmaýy basty baqylaýǵa alynýda. Qaýiptiń aldyn alýǵa baılanysty shtabtar qurylyp, Syrdarııa ózeniniń arnasyn kún-tún qadaǵalaýdy kún tártibinen túsirmeı keledi. Erkin ÁBIL, Qyzylorda oblysy.