24 aýylǵa órt sóndirý beketi kerek
Bıyl Atyraý oblysynda jalpy aýdany 57 708 gektar bolatyn 46 dala órti tirkeldi. Dalanyń otqa oraný derekteriniń basym bóligi Qyzylqoǵa, Inder aýdandarynda bolyp otyr. Oblystyq tótenshe jaǵdaılar departamenti bastyǵynyń orynbasary Zamır Berdashev:
«Jergilikti atqarýshy organdarmen dala órtterin sóndirý úshin aýyldyq okrýgterde 1093 adamdy quraıtyn 76 erikti órt sóndirý jasaqtary quryldy. Alaıda, ol jasaqtardyń erikti órt sóndirýshileri qarajat qarastyrylmaýyna baılanysty arnaıy oqý oryndarynda alǵashqy daıarlyqtan ótpegen, jasaqtarda kezekti daıarlyq jumystary uıymdastyrylmaǵan. Qurmanǵazy aýdanynan basqa birde-bir aýdanda erikti órt sóndirýshilerdi jınaý tártibi men olardy órt ornyna jetkizý tásili aıqyndalmaǵan», – deıdi.
О́ńirlik kommýnıkasııa qyzmetindegi brıfıngte tótenshe jaǵdaılar departamentiniń ókili dala jáne orman órtteriniń aldyn alý jumystary uıymdastyrylǵanymen, jergilikti atqarýshy organdardyń halyqqa órt qaýipsizdigi talaptaryn túsindirýge baǵyttalǵan bılbordtar, úgit-nasıhat plakattaryn daıyndaý men ornatý boıynsha jumystary tómen deńgeıde ekenin aıtady.
«Esepti kezeń ishinde tek qana Atyraý qalasy ákimshiligimen qala aýmaǵynda órt jáne sýdaǵy qaýipsizdik saqtaý taqyrybynda 6 bılbord jasalyp, ilingen. basqa aýdandarda bul baǵyttaǵy jumystar uıymdastyrylmaı otyr», – deıdi Z.Berdashev.
Saladaǵy problemanyń biri – oblys aýmaǵynda memlekettik órtke qarsy qyzmet bólimsheleriniń joqtyǵy. Halyq sany myńnan asatyn 24 eldi mekende órt sóndirý beketterin qurý qajet. Sol kezde órt qaýipsizdigimen qosymsha jaqyn ornalasqan 37 eldi meken qamtamasyz etiledi. Biraq bul baǵyttaǵy jumystar oryndalmaı otyr. 2014 jyldan beri oblys aýmaǵynda birde-bir órt beketteri qurylmaǵan.
Bıyl oblysta orman órti tirkelgen joq. Tabıǵı resýrstar jáne tabıǵat paıdalanýdy retteý basqarmasy bergen aqparatqa súıensek, sońǵy 4 jylda orman sharýashylyqtarynyń tehnıkalyq jaraqtandyrylýyna bıýdjetten 150 mln teńgege jýyq qarajat bólinip, ormandardy qorǵaý men kúzetýge, orman órtterin sóndirý men ormandardy molyqtyrýǵa qatysty kóptegen tehnıkalar men jabdyqtar alynǵan. Biraq áli de qajettilik bar.
Mysaly, Atyraý, Inder jáne Qurmanǵazy aýdandaryndaǵy orman men janýarlar dúnıesin qorǵaý jónindegi memlekettik mekemeler órt avtokólikterimen, órt munaralarymen qamtamasyz etilmeı otyr. Orman sharýashylyqtarynda tehnıkalar men kerekti qural-jabdyqtardy saqtaýǵa arnalǵan arnaıy ǵımarattardyń qarastyrylmaǵany da ózekti másele.
Aımaqtaǵy erekshe qorǵalatyn «Aqjaıyq» tabıǵı rezervatynyń aýmaǵynda jyl saıyn qamys órtke oranady. Bıyl da 1 órt pen 3 janý tirkeldi. Jalpy aýmaǵy 111 500 ga rezervat jerleri negizinen sýly aımaqta ornalasqandyqtan órt sóndirý kezinde arnaıy avtokólikterdiń oqıǵa ornyna jetýi qıyndyq týǵyzyp keledi. Al mekemeniń ózinde órt sóndirýge arnalǵan jol talǵamaıtyn tehnıka joq. «2016 jyly Tótenshe jaǵdaılar komıssııasynyń otyrysynda berilgen rezervat aýmaǵyndaǵy yqtımal órtterdi avıasııa quraldarymen sóndirýdi uıymdastyrý maqsatynda kelisimshart jasaý týraly tapsyrma búgingi kúnge deıin sheshimin tappady», – dedi oblystyq tótenshe jaǵdaılar departamenti bastyǵynyń orynbasary.
«Jaıyq degen – jandy sý»
Oblys aýmaǵyndaǵy sý aıdyndarynda adamdardyń qaýipsizdigin qamtamasyz etý jáne tótenshe jaǵdaılardyń aldyn alý baǵytynda arnaıy jospar boıynsha reıdtik sharalar atqarylady. Jyl basynan beri QR IIM TJK «Batys óńirlik aeroutqyr jedel-qutqarý jasaǵy» memlekettik mekemesi 610 reıd júrgizgen.
«Sonyń nátıjesinde «Ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly» Kodekstiń talaptaryn saqtamaǵan 27 derek anyqtaldy, – deıdi Z.Berdashev. – Oblys boıynsha jyl basynan beri 16 qaıǵyly jaǵdaı tirkeldi, 17 adam qaza tapty, onyń jeteýi – bala. Eresek adamdardyń qaza bolýynyń basty sebebi, sýdaǵy qaýipsizdik erejelerin saqtamaý bolsa, balalar ata-analarynyń qaraýynsyz qalyp, tilsiz jaýdyń qurbanyna aınalady».
Atyraý qalasy aýmaǵyndaǵy Jaıyq ózeniniń boıynda arnaıy jabdyqtalmaǵan qaýipti ýchaskeler bar. Qurmanǵazy aýdanynda Qıǵash jáne Sharon ózeni, Jylyoı aýdanynda Qamyskól kóli jáne Jem men Oıyl ózenderiniń jaǵalaýlary qaýipti dep anyqtaldy. Ol jerlerde adam shyǵynyn boldyrmaý úshin shomylýǵa tyıym salatyn 125 belgi ornatý qajet, qazir 51 belgi ǵana bar.
Tótenshe jaǵdaılar departamentiniń ókili saladaǵy ózekti máselelerdi de jasyryp qalmady. Aıtalyq, Mahambet aýdanyndaǵy Jaıyq ózeniniń eki jaq betinde ornalasqan eldi meken turǵyndary júzbeli ótkel jáne aǵash qaıyqtarmen qatynaıdy. Júzbeli ótkeldiń jaǵdaıy óte nashar, ishine sý jınalyp turady. Al turǵyndar paıdalanatyn aǵash qaıyqtar men qoldan jasalǵan qurylǵylary qaıǵyly jaǵdaılardyń birden-bir sebebi ekendigi belgili.
Oblys aýmaǵynda resmı túrde tirkelgen 5 demalys aımaǵy bar. О́kinishtisi, ótken jyly Atyraý qalasyndaǵy «Altyn Sazan» demalys aımaǵynyń mańynda ornalasqan sýǵa túsýge tyıym salynǵan sý aıdynynda 2 qaıǵyly jaǵdaı bolyp, 2 adam qaza tapqan. Sol sebepti, aldaǵy ýaqytta qaıǵyly jaǵdaıdy boldyrmaý jáne demalýshylardyń qaýipsizdigin qamtamasyz etý maqsatynda jaýapkershilikti demalys oryndarynyń ıelerine bekitý jumystary josparda tur.
Baqytgúl BABASh,
«Egemen Qazaqstan»
ATYRAÝ
