Alaıda, olardyń bári jarqyrap shyqqanmen, túrli sebeptermen álemdi moıyndata alǵan joq. Biz birneshe fýtbolshynyń ómirde jibergen qatelikterine toqtalyp kórgen edik. Biri teris mineziniń saldarynan úlken qatelikter jiberse, endi biri Eýropanyń alpaýyt ujymdaryna erte aýysýyna baılanysty úmitti aqtaı almady.
Rıkardý Kýarejma
Portýgalııanyń talantty fýtbolshylarynyń biri bolatyn. «Sportıng» klýbynyń akademııasynan shyqqan. 17 jasynda-aq túrli fıntterimen tájirıbeli qorǵaýshylardyń arasynan ońaı sytylyp ótetin. Bir kezderi aqparat quraldary onyń tipti, otandasy Krıshtıaný Ronaldýdan da talanttyraq ekenin jazǵan. Jattyǵý kezinde Ronaldý jańa úırengen fıntin kórsetse, Kýarejma ony esh qınalmastan birden qaıtalap beretin. Biraq mundaı darynymen qosa onyń ózimshildigi, órkókirektigi, sondaı-aq shydamsyzdyǵy da joq emes edi. Jartylaı qorǵaýshy bolsa da, qorǵanysqa kómekteskendi unatpaıtyn. Osyndaı teris mineziniń saldarynan ulttyq quramanyń bapkerleri ony shaqyrýdan bas tartatyn.
Onyń minezi jaıly portýgalııalyq maman Joze Moýrınıý: «Rıkardý óte talantty oıynshy. Biraq onyń áli úıreneri kóp. Ol tártipke baǵynyp, emosııasyn baǵyndyra bilýi kerek. Áıtpese, ol óz deńgeıine jetpek turmaq, alańǵa múldem shyqpaı qalýy múmkin. Ol kóńil-kúıdiń adamy. Keshe basqa adam, búgin múldem bólek, erteńgi minezin bilý tipten qıyn» degen edi ol 2008 jyly. Aıtqany aına-qatesiz keldi.
Kýarejmanyń sporttyq jolyna toqtalsaq. Bastapqyda «Sportıngte» júrip, alpaýyt komandalardyń nazaryna ilikti. 2003 jyldyń jazynda ony «Barselona» 6 mıllıon eýroǵa satyp aldy. Alaıda, munda ol negizgi qurammen nebári on ret, qosalqy qurammen on bir ret qana alańǵa shyqty. Osy ýaqytta bir golmen ǵana kózge tústi. Maýsymnyń aıaqtalýyna bir apta qalǵanda jaraqat alyp, 2004 jylǵy Eýropa chempıonatyna qatysa almady. Sátsiz maýsymy úshin sol kezdegi bas bapker Frank Raıkaardty jazǵyryp, «Maǵan alańda erkindik berýge ýáde bergen. Raıkaard turǵanda «Barselonada» oınamaımyn» dep jar salǵan edi. Biraq keıinirek ókinip: «Barselonada» maǵan shydamdylyq jetispedi. Qosalqy qurammen birge otyra almadym. Aqymaqtyq jasaǵanymdy moıyndaımyn» dedi. Onyń bul sózin ÝEFA-nyń resmı saıty jarııalady.
.jpg)
Sol jyldyń jazǵy transferi kezinde «Portý» belsendilik tanytyp, óz qataryna qosyp aldy. Onyń eń úzdik jyldary osy komandada ótti. Munda ol Portýgalııanyń úzdik oıynshysy ataǵyna qol jetkizip, eki dúrkin el chempıony atandy. О́z elinde myqtylyǵyn moıyndatqannan keıin Eýropanyń alpaýyt ujymdarynda óner kórsetýdi maqsat etti.
2008 jyly Italııanyń «Inter» komandasy ony 24,6 mıllıon eýroǵa satyp aldy (salystyrmaly túrde alar bolsaq, áıgili brazılııalyq Ronaldıno úshin «Barselona» «Parı Sen Jermenge» 24 mıllıon eýro tólegen bolatyn). Biraq mineziniń kesirinen tipti, otandasy Joze Moýrınonyń komandasyna da sińip kete almady. Nátıjesinde, sol jyly 8 jeltoqsanynda Italııada eń nashar oıynshyǵa beriletin «Altyn jáshik» syılyǵyna laıyq dep tanylsa, otandasy Krıshtıaný Ronaldý úzdik oıynshyǵa beriletin «Altyn dop» syılyǵynyń ıegeri atandy.
2009 jyldyń 2 aqpanynda Londonnyń «Chelsıine» jalǵa berildi. Munda da onyń jaǵdaıy kelise qoımady. Senim artqan bapkeri Lýıs Felıppe Skoları qyzmetinen ketip, ornyna Gýs Hıddınk keldi. Gollandııalyq mamannyń qol astynda bar-joǵy bes-aq ret alańǵa shyqty. Odan keıin Moýrınoǵa oralyp, senimin aqtaýǵa tyryspaq bolǵan. Biraq «Interdiń» negizgi quramynan oryn ala almady.
Italııadan keıin «Beshıktashqa», Egıpettiń «Al-Ahlı» komandasyna bardy. Barlyq jerde de senimdi aqtaı almady. Sátsizdikteri úshin klýb basshylyǵyn, bapkerlerin jazǵyrýmen boldy.
«Matchtardan keıin qaıtalaýlardy kórip, ózimdi tanymaı qalatyn kezderim bolatyn. Jóndi oınaı almaǵanymdy moıyndaımyn. Degenmen, bir jaıtty áli túsine almaı kelemin. «Interge» Joze Moýrınonyń arqasynda keldim. Biraq maǵan kóbirek múmkindik bermedi» dedi Rıkardý.
Al Túrkııada júrgende kezekti oıyndardyń birinde bapkerdiń almastyrýyna narazylyǵyn bildirip: «Sen meniń arqamda ǵana osynda júrsiń. Meni almastyra alamaısyń. Men bolmasam sen eshkim emessiń» dedi. Bul oqıǵa 2012 jyldyń naýryz aıynda bolǵan edi.
Osyndaı teris mineziniń kesirinen karerasy órge júrmedi.
Robıno (tolyq aty – Robson de Soýza)
Brazılııanyń talantty jastarynyń biri bolatyn. Jasóspirim kezinen-aq jurt ony Ronaldo, Pele syndy áıgili fýtbolshylardyń izbasary dep sanaıtyn. «Santostaǵy» úsh jylynda 80 goldyń avtory atandy. Onyń da minezi shataq ekeni erte kezden belgili boldy. Eýropanyń birqatar komandalarynan kelgen usynysty «Santos» basshylyǵy qabyldamaǵan edi. Sol kezde Robıno shý shyǵaryp, brazılııalyq klýbtyń namysyn qorǵaýdan bas tartty.
Osydan keıin «Santos» ony 2005 jyly Ispanııanyń «Realyna» 25 mıllıon eýroǵa satýyna týra keldi. Árıne, Rıkardý Kýarejmaǵa qaraǵanda bul jigittiń Eýropadaǵy alǵashqy jyly oıdaǵydaı ótti. Madrıdtikterdiń sapynda negizgi quramnan oryn aldy. Biraq óz elindegideı jarqyrap kózge túse almady. Klýb basshylyǵy oǵan múmkindikti de kóp berdi. Biraq Madrıdte ótkizgen úsh jylynda da úmitterin aqtaı almady. Osy ýaqyt aralyǵynda 101 oıynǵa qatysyp, 25 gol ǵana soqty. 2008 jyly «Manchester Sıtı» ony 40 mıllıon eýroǵa satyp aldy.
Robıno jaıly sol kezdegi «Realdyń» prezıdenti Ramon Kalderon bylaısha aıtqan edi: «Anglııadan usynys túskennen keıin ara-qatynasymyz qıyndaı tústi. Robınonyń «Real» sapynda oınaǵysy kelmegeni belgili boldy. Biz úshin aqsha mańyzdy emes edi. Shyny kerek, onyń minezi qıyn. Kóńilinde ne bar ekeni de belgisiz. Kásibı fýtbolshy bolǵannan keıin ol birinshi fýtboldy oılaýy kerek. «Manchester Sıtıden» túsken usynysty oılanbastan qabyl aldy. Al bizge mundaı adammen birge jumys isteý ońaı emes. Talantyna kúmán keltirmeımin. Keshegi kúnge deıin Bernd Shýster (sol kezdegi «Realdyń» bas bapkeri) ony yńǵaıly tusta paıdalanýǵa tyrysyp baqty. Biraq Robıno óz tańdaýyn jasap qoıdy».
Ol Anglııadaǵy alǵashqy jylynda komandanyń úzdik oıynshylarynyń biri boldy. Biraq ekinshi maýsymynan bastap joly baılana berdi. Jaraqattary da kóbeıdi. Jalpy aıtqanda burynǵy deńgeıine kóterile almady. Tártip saqtamaýyna baılanysty klýb basshylyǵy ony birneshe ret jazalady. Jóndi oınaı almaǵandyqtan, 2010 jyly «qalalyqtar» ony «Mılanǵa» satyp jiberdi.
Italııada alǵashqy maýsymynda ózin jaqsy qyrynan kórsetkenmen, jyl ótken saıyn deńgeıi tómendeı berdi. 2015 jyly óz eline, burynǵy «Santosyna» oraldy. Brazılııada da aıtarlyqtaı ózgeris baıqalmady. Munan keıin Qytaıdyń «Gýanchjoý Evergrand» komandasyna, artynsha «Atletıko Mıneıroǵa» bardy.
Mine, osylaısha, Peleniń, Ronaldonyń izbasary atanady degen senim birte-birte sóne berdi. Oǵan negizgi sebepterdiń biri Robınonyń minezi edi.
Marten Edegor – Alen Halılovıch
Marten Edegor – norvegııalyq oıynshy. 2015 jyly «Stremsgodset» klýbynan Madrıdtiń «Realyna» aýysty. Ispanııalyqtar 16 jastaǵy oıynshy úshin tórt mıllıon eýro tóledi. Jas ta bolsa «Real» prezıdenti Florentına Peres oǵan jyldyq jalaqysy 2,25 mıllıon eýrony quraıtyn kelisimshart usyndy.
Sol jyldyń 23 mamyrynda «Hetafege» qarsy matchta Krıshtıaný Ronaldýdyń ornyna alańǵa shyǵyp, madrıdtikterdiń tarıhyndaǵy eń jas debıýtant atandy (16 jas, 156 kún). Bul onyń «Realdaǵy» ázirge jalǵyz oıyny bolyp qaldy. Osy jyldyń qańtarynda Nıderlandtyń «Herenven» klýbyna jalǵa berildi.
Alen Halılovıch – horvatııalyq jartylaı qorǵaýshy. «Dınamo» Zagreb komandasynyń akademııasynan shyqqan. 14 jasynda-aq Eýropanyń birqatar mamandary ony nazarda ustady. 16 jasynda «Dınamo» sapynda alańǵa shyǵyp, klýb tarıhyndaǵy eń jas debıýtant atandy. Dál osy jasynda Horvatııa quramasymen alǵashqy oıynyn ótkizdi. Osydan keıin oǵan qyzyǵýshylyq tanytqan komandalardyń qatary kóbeıdi. Oıyn máneri jaǵynan argentınalyq Lıonel Messıge uqsaǵandyqtan jurt ony «horvatııalyq Messı» dep ataıtyn.
2014 jyly «Barselona» 17 jastaǵy oıynshyny 2,2 mıllıon eýroǵa satyp aldy. Munda ol klýbtyń jastarymen birge «Barselona B» komandasynda oınady. 2015 jyly «Barselona» basshylyǵy kóbirek tájirıbe jınaý úshin ony Ispanııanyń «Sportıng» komandasyna jalǵa berýdi jón kórdi. Hıhondyq ujymda mańyzdy oıynshylardyń biri atandy. Keler jyly «Barselona» ony Germanııanyń «Gambýrg» komandasyna 5,5 mıllıon eýroǵa satyp jiberdi. Biraq kelisimshart boıynsha «kók-anarlar» ony eki jyl aralyǵynda qaıtyp satyp alý quqyǵyna ıe boldy.
О́kinishke qaraı, Halılovıch býndeslıganyń oıynyna beıimdele almady. Munda ol nebári alty oıynǵa ǵana qatysty. Burynǵy deńgeıine kóterilý úshin nemister ony Ispanııanyń «Las Palmas» ujymyna jalǵa berdi.
Qos jigittiń fýtboldaǵy joly áli alda. Biraq eń úlken qatelikteriniń biri – óz elderine tym erte ketip, Eýropanyń alpaýyt komandalaryna aýysqandyǵy.
Boıan Krkıch
Krkıch «Barselonanyń» akademııasyna 9 jasynda keldi. Qatarlastaryna qaraǵanda taktıkalyq jaǵynan da, fızıkalyq jaǵynan da jyldam damydy. Osyndaı qabiletiniń arqasynda ózinen bir-eki jas úlken balalarmen birge daıyndalyp júrdi. Jeti maýsymda 800-den astam gol soqty.
Katalondyq klýbtyń birinshi komandasymen birge 2007 jyly 17 jasynda alańǵa shyǵyp, komanda tarıhyndaǵy eń jas debıýtant atandy. Oǵan deıin bul rekord Lıonel Messıge tıesili bolatyn. Frank Raıkaard tusynda ol «Barselona» sapyndaǵy alǵashqy maýsymynda 31 oıynǵa qatysyp, 10 goldyń avtory atandy.
Biraq keler jyly komandaǵa Hosep Gvardıola kelgennen keıin Boıannyń jaǵdaıy qıyndaı berdi. Eki maýsymda barlyǵy 46 ret alańǵa shyǵyp, 10 gol ǵana soqty. Komandaǵa Zlatan Ibragımovıch, Davıd Vılıa syndy tájirıbeli shabýylshylar kezek-kezegimen kelgennen keıin Gvardıola da oǵan asa senim artpady. Onyń ústine «Barselona» sekildi alpaýyt komandadan jankúıerlerdiń úlken jeńister ǵana kútetini belgili. Al úlken jeńisterge septigi az tıgen daryndy oıynshylar qatal synǵa ushyraıdy. Boıan Krkıch negizgi quramǵa iline almaǵannan keıin birqatar mamandar synǵa alǵan bolatyn. Nátıjesinde, 2011 jyly komanda aýystyrýdy jón kóredi.
Sol jyly «Romaǵa», odan keıin «Mılan», «Aıaks», «Stok Sıtı» komandalarynda oınady. Biraq «Barselonadaǵy» alǵashqy jylyndaı ashyla almady. Qazir kelisimsharty «Stok Sıtıge» tıesili bolǵanmen Germanııanyń «Maıns» ujymyna jalǵa berildi. Osylaısha bala kúninde 800-den astam gol soqqan Krkıch úlken fýtbolǵa kelgennen keıin 80-ge jýyq qana doptyń avtory atandy.
Qazir jasy 26-ǵa keldi. Árıne, áli de bolsyn ýaqyty bar. Biraq jankúıerler Boıannan budan da úlken bıiktikti kútken edi. Mamandardyń boljamy boıynsha búginge deıin úzdik surmergenge beriletin «Altyn býtsa» syılyǵyn eń keminde bir ret alýy tıis bolatyn. Biraq baby kelgenmen, baǵy janbady.
Qoryta aıtar bolsaq, fýtbolǵa jańadan qadam basqan jastardyń aldynda uzaq jol tur. Bul jolda olardyń talanty da, adamdyq qasıetteri de synǵa túspek. Joǵaryda aty atalǵan fýtbolshylardyń kemshiligi kópshilik úshin sabaq bolýǵa tıis.
Daıyndaǵan: Aıan ÁBDÝÁLI, «Egemen Qazaqstan»
