Medısına • 09 Tamyz, 2017

Sana tazarmaı, dala tazarmaıdy

200 ret
kórsetildi
4 mın
oqý úshin

Qazir álemde aýyz sýdyń tazalyǵynan asqan baılyq bar ma? Sý­syz ómir sú­rýdiń múmkin emestigin aıtyp, tip­ti aýyz aýyrtpaı-aq qoıalyq. Alaıda, eldi mekender ma­ńyn­daǵy ózen-kólderdiń mańynan ótseńiz, halyq kóp jú­re­tin aryqtardyń aınalasyn qarasańyz janyńyz nege jabyrqaıdy? Eń aldymen aqyl-parasattyń ıesi adamzat­tyń tabany tıgen jer­ler taza bolýy kerek emes pe edi. Át­­teń, kóp jerde jaǵ­daı kere­ǵar bolyp turǵany ókinishti.

Sana tazarmaı, dala tazarmaıdy

Áıteýir, kúnniń kózi jy­lyn­­ǵanda senbilikter uıym­das­­tyrylyp jatady. Jekele­gen uıymdar tazalyq aksııalaryna uıytqy bolyp júr. Alaıda, munyń bári keleńsiz kórinis­terdi qanshalyqty óz­gerte alady? Qysqasy, qoǵamdyq sanaǵa sáýle túsirmek nıetinde taıaý kún­deri Carlsberg Kazakhstan kompanııasy Almaty áýejaıy­nyń mańyndaǵy kólde «Móldir sý» ekologııalyq naýqanyn qaı­­­ta qol­ǵa aldy. Ma­ńyzdysy sol, bul aksııaǵa qosylǵandar kól­diń kózin bitegen, sýyn las­ta­­ǵan qoqysty qaıta óńdeý­ge tapsyrdy.

«Móldir sý» ekologııalyq bastamasy negizinen Qazaqstan sýlarynyń ekojúıesin saq­tap qalýǵa, sonymen birge qoqys­tardy bólek jınaý jáne óńdeý mádenıetiniń damýyna úles qo­sýǵa baǵyttalǵan. Kompanııa bul iske óz seriktesterimen qo­sa, jýr­­na­lıs­terdi já­ne óz erki­men qo­syl­ǵan jandardy da tartyp otyr. Osylaısha, 2017 jyldyń sońyna deıin Almaty, Qara­ǵan­dy, Atyraý, Petro­pavl qa­la­la­rynyń, Ala­kól kóli­niń bes loka­sııasynda qoqys jınaý josparlanyp otyr. Oǵan qosa, ústi­mizdegi jyly bul naý­qan ta­ǵy bir qy­rynan tanylatyn bolady. Qatysýshylar qoqys jınaý oryndarynda qoqys­tar­dy irik­tep, jı­nal­ǵan qoqys­tardyń bir bó­li­­gi qaı­ta óń­deý úshin arna­ıy mamandandyrylǵan uıym­dar­ǵa tapsyrylady. Sonyń ishin­de shara barysynda jınalǵan plastıkten osy jobanyń mer­digeri – Zeta kompanııasy  qo­qys jınaýǵa arnalǵan kon­teınerler jasap, keıin olar­dy qoqystan tazartylǵan aı­maq­­tarda ornatýǵa beredi. 

Mundaı mehanızm zama­naýı sheshimderdiń kómegimen plas­­tık shólmektiń qal­dyqtarynan kez kelgen ónimdi jasaýǵa bolatyn tamasha shıkizat shyǵatynyn kórnekti túrde nasıhattaǵaly otyr.  
Bir jaǵynan, bul bastama Carlsberg Group - Together Towards ZERO ǵalamdyq turaqty damý strategııasynyń qısyndy quramdas bóligi eke­nin aıta ketýge bolady. Iаǵnı ǵalamdyq strategııada «Nóldik sý ysyraby» dep atalatyn bul maqsat birqatar faktorlardy basshylyqqa alady. О́ıt­keni, búgingi tańda álem­de sýdy ońdy-soldy tıimsiz jum­­saı­tyn oryndar tym kóp bol­ǵandyqtan, sýdyń jetis­peý­shiligi kókeıkesti máselege aı­na­lyp barady. 

«Bizdiń baǵdarlamamyz bıylǵy jyly Astanada EKSPO-2017 sekildi asa iri shara ótkizilip jatqan ýaqytta Qazaqstan naryǵy úshin asa kókeıkesti bolyp otyr. Bul kórmede jasyl ekonomıka jáne energııanyń jańǵyrmaly kózderi salasyndaǵy eń úzdik sheshimder men eń jańa tehnologııalar usynylýda. Sarlsberg Kazakhstan kópten beri turaqty damýdy basym maqsat retinde tańdap, búgingi tańda óziniń qyzmeti nátıjesinde qorshaǵan ortaǵa jaǵymsyz áserin azaıtý salasynda edáýir jetistikterge qol jetkizdi. Sóıtip, 2012-2016 jyl­dar aralyǵynda elektr qýa­t­­yn tutynýdy – 42%, jylý qýa­tyn tutyný – 51%, sýdy tutyný 47% tómendetti», – deıdi seriktestik ókili.

Ne desek te, bul bastama bir ǵana kompanııanyń qorshaǵan ortany qurmetteýge qatysty tirliginiń bir parasy. Mundaı mysaldar ár adamnyń, árbir óndiris orny men ómir súrgen tirshilik ıesiniń ustanymy bolsa onda biz júrgen jer jumaqtyń ózi bolmaı ma?

Aınash ESALI,
«Egemen Qazaqstan»

ALMATY