Osy ashy sabaqtyń bir mysalyn ult ustazy, uly ǵalym Ahmet Baıtursynovtyń da taǵdyrynan kóremiz. Atyshýly 37-niń quryǵynan qutyla almaǵan aıaýly tulǵanyń súıeginiń qaı jerde qalǵany belgisiz. Sondaı-aq, jan jary úshin barlyq azap pen qorlyqqa kóndikken Badrısafanyń da qabirin áli kúnge eshkim tap basyp kórsete almaıdy. El ishinde «Aq kelin» atanǵan Badrısafanyń Ahmet Baıtursynovqa adal jar, aınymas dos bolǵanyn qýattaıtyn kóz kórgenderden qalǵan kóp derekter bolsa da, onyń tegine, alǵan bilimi men qarym-qabiletine qatysty málimetter bir-birine qarama-qaıshy keledi. Tipti Badrısafanyń bir de bir sýreti saqtalmaýy da onyń jumbaqqa toly azapty taǵdyrynan habar berip turǵandaı.
Árıne, alash arystary, olardyń jarlary men balalary zertteý nysan- daryna aınalyp, osy kúnge deıin kóp jazylyp, aıtylyp ta júr. Al olardyń beınesimen óner áleminde ushyrasý basqasha sezim syılaıdy. Biz Qostanaı oblystyq orys drama teatry usynǵan «Aq kelinniń mahabbaty men ólimi» atty spektakldi tamashalaǵanda basyndaǵy aq jaýlyǵymen, erin «tórem» dep pir tutýymen, qonaqjaılylyǵymen, jomarttyǵymen eldiń yqylasyna bólengen «Aq kelinge» degen qımastyq sezimderimiz odan saıyn tereńdeı túskendeı boldy. Ahmet Baıtursynovtyń beınesi biz úshin qandaı ystyq bolsa, onyń jary Badrısafanyń da beınesi aıaýlylyǵymen janymyzǵa jyly ushyrady. Basty rólde oınaǵan Iýlııa Kýdrıasheva Ahmet Baıtursynovtyń jarynyń jastyq albyrttyǵyn, jyrǵa qumar, bilimge qushtar bolmysyn, baqytty kezeńderdegi gúl-gúl beınesin, sondaı-aq, erimen birge azap shekken tustaryndaǵy qamyryqty, shamyrqanǵan, eń sońynda Qostanaıdaǵy aýrýhanada azap shegip óler tusyndaǵy qasiretti obrazyn da barynsha shynaıy shyǵardy.
Osy jerde atap óter bir jaıt, «Egemen Qazaqstannyń» Qostanaı oblysyndaǵy menshikti tilshisi, áriptesimiz Názıra Járimbetova «Aq kelinniń» ǵumyryn zertteýdi maqsat etken. «Badrısafa» ekspedısııasynyń quramynda Ahań men Badrısafanyń tabany tıgen Orynbor, Tom qalalarynda bolyp, «Badrısafa beınesi», «Aq shálige oranyp, ashylmaǵan syr», «Kómeski izdiń sáýlesi» atty ári kólemdi, ári tyń derekti maqalalar jazǵan edi. «Aq kelinniń mahabbaty men ólimi» spektakline osy materıaldardyń da kómegi tıgeni anyq. О́ıtkeni, jýrnalıst Názıra Járimbetova men ólketanýshy, Baıtursynovtar áýletiniń tarıhyn jazǵan avtor Ibragım Atyǵaıdyń spektakldiń qoıylymyna úles qosqanynan habarymyz bar.
Elordadaǵy M.Gorkıı atyndaǵy Memlekettik akademııalyq orys drama teatrynyń sahnasynda qoıylǵan bul spektaklde negizgi keıipkerdi Iýlııa Kýdrıashova somdaǵanyn joǵaryda aıttyq. Al Ahmet Baıtursynovtyń rólinde Qudaıbergen Aıdosov oınady. Shyǵarma avtorlary qos ǵashyqtyń, tarıhtaǵy erli-zaıypty adamdardyń ómirleriniń jarqyn sátterin de, qara bult basqan qaıǵyly kezeńderin de barynsha molynan qamtýǵa kúsh salǵany kórinedi. Sahnanyń tez aýysyp otyrýy, sózdiń de, qımyl-árekettiń de basty róldegi keıipkerlerdiń beınelerin ashyp kórsetýge utymdy paıdalanylýy, árbir oqıǵanyń tusynda ártúrli mýzykanyń sáıkes qoıylýy, sahnadaǵy úlken ekrannyń qyzmeti, bári-bári de tamasha tartymdylyqpen sáıkestendirilgen. Bul jerde shyǵarma avtorlary Qabylhat Seıdahmet pen Lıýdmıla Fefelovaǵa qosa, qoıýshy-rejısser, Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri Aleksandr Lıopanyń, qoıýshy-sýretshi Qurmanǵazy Qarjanov pen mýzykamen kórkemdegen Qalıbek Derıpsaldınniń eńbekterin de atap ótý qajet.
Jalpy, «Aq kelinniń mahabbaty men ólimi» bizge tarıhtyń ashy sabaǵyna qosa adal mahabbattyń, aınymas dostyqtyń da bir mysalyn aldymyzǵa tartty. Alashtyń ardaqty ulyna jar bolǵan orys qyzy Aleksandranyń (keıinnen Badrısafa atalǵan) úlken júregin, parasatty tulǵasyn tanydyq. О́ner tiline kóshirilgen tragedııaly taǵdyryna jan aýyrttyq.
Aıgúl SEIIL,
«Egemen Qazaqstan»
