Bul – ulttyq mýzeı janynan qurylǵan «Qasıetti Qazaqstan» ǵylymı-zertteý ortalyǵynyń jobasy. Tizimde jalpy qazaq úshin qasıetti sanalatyn jerler de, aty sál kómeski tarta bastaǵan oryndar da, tipti kúni keshe salynǵan, táýelsizdikpen qurdas ǵımarattar da bar. Atap aıtqanda, tabıǵı qasıetti nysandar qatarynda Aqmeshit, Qazyǵurt, Hań táńiri, Sharyn shatqaly, Jylaǵan ata, Qońyr áýlıe úńgirleri, t.b. al, arheologııalyq jáne arhıtektýralyq eskertkishter sanatyndaǵy qasıetti oryndar qatarynda Bozoq qalashyǵy, Tamǵaly, Beǵazy arheologııalyq keshenderi, Shilikti, Berel qorǵandary, Aqyrtas qamaly oryn alsa, orta ǵasyrlardaǵy qala ortalyqtary men qazaq handyǵy tusyndaǵy astanalar – Qoılyq, Jankent, Syǵanaq, Jent, Saraıshyq, Saýran, Otyrar, Saıram syndy qalalar esepke alynǵan. Sondaı-aq, dinı jáne adamdardyń tilek tileıtin ornyna aınalǵan kıeli mekender – Iаsaýı kesene-kesheni, Arystan bab, Qarabýra, Ýkasha ata mazarlary, Qarashash ana, Ibrahım ata, Báıdibek bı, Domalaq ana keseneleri, Máshhúr Júsip, Abaı-Shákárim memorıaldy keshenderi, tarıhı tulǵalardyń esimderimen qatysty qasıetti oryndar – Mahambet О́temisulynyń mazary, Ábdiǵappar jáne Keıki batyr keshenderi, Qabanbaı batyr, Raıymbek batyr, Eset Qoqyuly keseneleri, Kókshetaýdaǵy Abylaıdyń Han ordasy, Ahmet Baıtursynulynyń úıi (Almaty q), Sh.Ýálıhanovtyń Altynemeldegi memorıaldy kesheni, t.b jáne tarıhı jáne saıası oqıǵalarmen baılanysty qasıetti jerler – Bulanty, Ańyraqaı, Orbulaq shaıqastarynyń orny, «Alash arystary» úıi (Semeı), «Astana-Báıterek» monýmenti, «Qazaq eli» monýmenti, Otan qorǵaýshylar monýmenti, t.b. birqatar nysandar Qazaqstannyń jalpy ulttyq qasıetti oryndarynyń tizimine alyndy.
«Qasıetti Qazaqstan» ǵylymı-zertteý ortalyǵynyń basshysy Berik Ábdiǵalıev otyrysta tizimdi jasamas buryn qasıetti, kıeli nysandardy anyqtaý úshin ortalyq aldymen óńirlerge óz usynystaryn bildirgenin, odan ile-shala oblystardaǵy mádenıet basqarmalary basshylarynyń jetekshilik etýimen quramyna tarıhshylar, ǵalymdar, qoǵam qaıratkerleri kirgen jumys toptary qurylyp, jumysty bastap ketkenin jetkizdi. Árbir oblystaǵy jumys toby ortalyq jibergen usynystardy eskere otyryp, nysandardy belgilegen. Odan bólek, «Qasıetti Qazaqstan» ǵylymı-zertteý ortalyǵynyń usynysymen jergilikti mańyzy bar 500 nysan da belgilengen. Joǵaryda atalǵan tizimdegi nysandar eń aldymen osy oblysta júrgizilgen jumystyń nátıjesi. Keshe qasıetti nysandar tizimine usynylǵan oryndar Ulttyq mýzeıde «Qasıetti Qazaqstan» ortalyǵynyń ǵylymı-saraptamalyq keńesinde talqylandy. Usynylǵan nysandar tizimge alynyp, belgileý jáne tizimdeý jumystary boıynsha otyrys ótti. Is-sharaǵa Memleket tarıhy ınstıtýtynyń dırektory, professor Búrkitbaı Aıaǵan, tarıh ǵylymdarynyń doktory, professor Zeınolla Samashev, Respýblıkalyq «Ardagerler uıymy» ortalyq keńesi tóraǵasynyń orynbasary, professor О́mirzaq Ozǵanbaev, tarıh ǵylymdarynyń doktory, professor Jambyl Artyqbaev syndy esimderi elge belgili tulǵalar qatysty. Otyrysty «Qasıetti Qazaqstan» ortalyǵynyń basshysy Berik Ábdiǵalıev júrgizdi.
Ortalyq basshysynyń aıtýyna qaraǵanda, bul dinı ne ǵylymı emes, rýhanı joba. Sondyqtan eń aldyńǵy kezekte tizimge alynǵan nysandardyń ózderinen buryn olardyń mádenı qundylyǵy nasıhattalmaq. «Bul – bes jylǵa josparlanǵan joba. Bıyl jalpy ulttyq deńgeıdegi, elge keńinen tanylǵan 100 nysandy anyqtaý maqsat etilgen. Bul tizimge búgingi keńestiń qorytyndysy boıynsha Ulttyq komıssııa saraptama jasap, bir-eki aı kóleminde bekitedi. Biz kesene, eskertkishterdi nemese arnaıy bir oryndardy ǵana emes, sol nysandarmen baılanysty rýhanı qundylyqtardy nasıhattaımyz. Sol arqyly urpaqqa jat aǵymdardyń bóten pıǵylyna qalqan bolatyn rýhanı tárbıeni sińirý, nasıhattaý, nyǵaıtýdy maqsat etip otyrmyz», dedi ol.
Aıgúl SEIIL,
«Egemen Qazaqstan»
