Aýyldy «ustaıtyn» apa

Bizdiń aýyldy Jeneıdiń apasy «ustaıtyn». «Ustaǵanda» da jaı emes, búrip «ustaıtyn». Ol kisi otyrǵan jerden, ásirese, qyz-kelinshekter aınalyp ótý­ge tyrysatyn. Kóıleginiń jaǵasy tómen nemese etegi joǵary bolyp qalsa Jeneıdiń apasy otyrǵan jerge baspaıtyn. Ol kisi kóp ishinde «áı, pálenniń kelini» nemese «áı, pálenniń qyzy» dep ózine qaratyp alyp, kesip-kesip aıtyp tastaǵanda qyz-kelinshekterdiń betinen oty shyqqanyn bala kezimizde talaı kórgenbiz. Toıda úı toly adamǵa turǵan boıda eńkeıip shaı quıyp jat­qan kelinshektiń keýdesi ashylyp qalǵanda aıtqany aýyr endi... «Áı, Baıboldyń qatyny! Jarqyratpaı jap andaǵy emshegińdi! Erkek bit­kendi emizeıin dep pe ediń, enteleısiń ǵoı óziń» degende álgi kelinshek jylap otyra ketken eken.

Áı, myńbolǵyr, tuqymyń óskir bizdiń aýyldyń kelinderi-aı, ol kisige bireýi sóz qaıtarmaǵan eken. Aýyldaǵy kisilerdiń aıtýynsha keıde tipti jónsiz de soqtyǵyp ketetin kezderi de joq emes sekildi. «Áı, qatyn! Kúıeýiń otarda, malda jatyr. Sen ne ǵyp sonsha jańa túskendeı sylańdap alǵansyń? Baıqa!» deıtin kórinedi. Keıin estidim, ol kisi tipti júrisi jeńil qyz-qyrqyn, qarlyq qylǵan qatyn-qalashtyń aıybyn da ańdatyp, «aıaqtaryńdy ańdap basyńdar teginde», dep tekteý jasap otyrady eken. Sondyqtan da, bizdiń aýyl ol kisini «saqshy kempir» atap ket­ken. Kóbi «Jeneıdiń apasy» deıdi. 
Sonymen ne kerek, sol Jeneıdiń apasy Qazaqstanǵa kóship keldi. Taldyqorǵannyń Jansúgirov aýdany Kókózek aýylyna qonystandy. Reti kelgende arnaıy baryp, amandastym. Mańaıdaǵylardyń aıtýyn­sha apamyz ol aýyldy da ýysyna «ustaı» bastapty. Úılerine oramalsyz kelinshek kirgizbeıdi eken. Meshittegi sekildi bosaǵaǵa oramaldar ilgizip qoıǵan. Aıt, toı, mereke kúnderinde qydyryp kelgen kórshi áıelderdiń jalańbas kelgeni bolsa: «Áı, qatyn! Baıdan qaıtyp kelip pe ediń? Basyńdy ora!», dep tikesinen tartady eken. Kelin, nemereleri kelgen qonaqtardan qysylyp keshirim surap álek deıdi. Apamyz qaıtpaıdy. «Jalańbas kelseń, sharýańdy esik aldynda aıt», dep kesip tastap qarap otyrady eken. 

Bir kúni mynadaı bir qyzyq bolypty. 

Burynǵy kóshpeli turmysta bala ózi otyryp «kish» etkenge qo­laıly bolý úshin shalbarynyń aýyn ashyp qoıatynyn bireý bilse bireý bilmes. Shalbaryn ózi sheship otyryp turǵanǵa, ıaǵnı, úsh-tórt jasqa deıin solaı isteıdi. Shalbar bylǵamaıtyndaı es kirgende baryp aýyn tigip beredi. Sol ádet (qazir pampers, garshok bar bolsa da) bizdiń aýylda áli bar. Qazaqtyń «ol men kórgende aýy ashyq bala bolatyn», deıtin sózi sodan qalǵan ǵoı. Qysqasy, bir kúni Jeneıdiń úıine kórshi kelinshekter qydyryp kelipti. Úıde ashyq aýynan «át­púshi» jyltyńdap oınap otyrǵan apamyzdyń úsh jasar nemeresin kórgen álgi kelinshekter birin-biri túrtkilep, syqylyqtap turyp kú­lipti. Ondaıǵa únsiz qalmaıtyn apa­myz: «Ne boldy, áı qatyndar! Shaptaryńnan shaıtan túrtip otyr ma?», deıdi ǵoı. Kelinshektiń bireýi: «Ana balanyń áne jerin nege ashyp qoıǵansyzdar?» dep saýsaǵymen kórsetip, aıta almaı kúledi. Sonda apamyz, (áı sóz tapqysh qoı): «Oǵan nemenege kúlesińder? Biz sender qusap ábden es kirip eseıgende ashpaı, kishkentaı kezinde ashyp qoıamyz, taza bolsyn dep», degen eken. 

Shúkir, ol aýyldyń adamdary da apamyzdy qatty syılaıdy eken. «Asaý apa» dep atap ketipti. Kelinder alba-julba bolyp aldynan shyq­paýǵa, oramalsyz úıine barmaýǵa ty­rysady. Toı, birdeńede qatar oty­ryp qalsa, sholaq kóılekteriniń etegin tizelerine tartqylap qysylyp qalady eken. 
Al bizdiń aýyldyń kelinshekteri bir-birine: «Saqshy kempir ketti áıteýir», dep ázildesetin kórinedi. Ketedi ǵoı, qansha júrer deısiń.

Ularbek NURǴALYMULY,
«Egemen Qazaqstan»