Súıinerligi, Qazaqstan álem nazaryndaǵy ınvestısııalyq tartymdylyq boıynsha aldyńǵy qatarda turǵan el sanatynda. Mysalǵa, sońǵy 11 jylda Qazaqstan ekonomıkasyna tartylǵan tikeleı sheteldik ınvestısııa kólemi 243 mlrd AQSh dollarynan asqan. Bul ǵalamnyń aýqatty kompanııalarynyń elimizge degen seniminiń bir dáleli bolsa kerek. Jalpy, elimizdiń ınvestısııalyq klımaty, syrtqy qarjy kózderiniń qyzmeti týraly áńgimelegende Ekonomıkalyq yntymaqtastyq jáne damý uıymymen aradaǵy baılanys týraly sóz qozǵaǵan oryndy. Osy uıymnyń joǵary standarttaryna sáıkes kezeń saıyn elimizdiń ınvestısııalyq ahýalyna sholý jasalyp otyrady. Búginge deıin EYDU bastamasymen Qazaqstannyń ınvestısııalyq saıasatyna eki márte sholý jasalyp, onyń nátıjeleri boıynsha Úkimet tarapynan ınvestısııalyq klımatty jaqsartý boıynsha jeke jospar qabyldanypty. Bul reformalar otandyq bıznes-ortanyń básekege qabilettiligin arttyrýǵa baǵyttalǵany anyq. Jáne jemissiz emes. Atqarylǵan jumystardyń nátıjesinde Qazaqstannyń Dúnıejúzilik banktiń «DoingBusiness» reıtıngindegi kórsetkishi 41-orynnan 35-orynǵa joǵarylady. Álemniń qaltalylary tarapynan kórsetilgen senimniń áseri bolsa kerek, bıylǵy jyldyń aqpan aıynda EYDU Keńesi elimizdi dúnıe júzi boıynsha Investısııalar komıtetiniń múshesi retinde qabyldaýǵa sheshim qabyldady. Bul sońǵy 5 jyl boıyna ınvestısııalyq klımatty jaqsartý maqsatynda tógilgen terdiń óteýi deýge ábden laıyq. О́ıtkeni Ekonomıkalyq yntymaqtastyq jáne damý uıymy ınvestısııalar komıtetiniń múshesi bolý Qazaqstan úshin úlken mártebemen qatar jańa múmkindikter beredi. Iаǵnı, uıymǵa múshe elderdiń baıyrǵy tájirıbesi men jetken jetistikterin otandyq ekonomıkaǵa engizý barysynda ashyqtyq pen zerdeleý múmkindigine qol jetkizý ǵana emes, ınvestorlarǵa elimizdiń ınvestısııalyq klımatynyń álemdik talaptarǵa tolyqtaı saı keletindigin de senimmen aıtýǵa jol ashty.
Jalpy, kez kelgen qaltaly ınvestor úshin eń mańyzdysy – memleket ekonomıkasyna salatyn óz ınvestısııalaryn qorǵaý múmkindigine qol jetkizý men atqarýshy bılikpen aradaǵy ashyq dıalogqa kelý sharttarynyń ashyq bolýy eken. Bul jóninen Qazaqstan ınvestorlardyń quqyǵyn qorǵaýǵa laıyqty kóńil bóletin el retinde tanymal. Atap aıtqanda, Qazaqstan Prezıdenti janyndaǵy Shetel ınvestorlary keńesi, Premer-Mınıstr janyndaǵy ınvestısııalyq klımatty jaqsartý keńesi jáne Investısııalyq ombýdsmen ınstıtýty sııaqty dıalog alańdary aıasynda naqty jumystar jasalyp, nátıjeli qarym-qatynas jalǵasyp otyr. Osy jekelegen ınvestor men memleketter arasyndaǵy baılanysty zerdelep, baǵasyn shyǵaryp otyratyn «Mınorıtarlyq ınvestorlardy qorǵaý» dep atalatyn halyqaralyq uıym bar. Bul uıym ózara qatynas barysyn ekshep, táýekel týdyratyn faktorlardy anyqtap otyrady eken. Qýanyshtysy, halyqaralyq uıymnyń zertteý nysanasy bolǵan Qazaqstannyń ınvestorlarǵa degen saıasaty oń nátıjeli bolyp, álemdik reıtıngte elimiz jıyrma besinshi orynnan 3-orynǵa kóterilgen. Bul – elimizdiń ınvestısııalyq tartymdylyǵy ǵana emes, ınvestorlar aldyndaǵy jaýapkershilikti sezinýge de berilgen zor baǵa.
Sóz arasynda elimizge 243 mlrd AQSh dollarynan asatyn tikeleı qarjy tartylǵanyn aıttyq. Bul óte úlken eńbektiń nátıjesi dedik jáne. Al ekonomıkalyq saıasat turǵysynan alǵanda, jalpy sheteldik ınvestısııa ósiminiń turaqty oń úderisi baıqalady. Negizgi statıstıkalyq kórsetkishterge kóz salsaq, Ulttyq banktiń deregi boıynsha 2016 jyly tikeleı sheteldik ınvestısııa aǵyny 20,6 mlrd AQSh dollaryn qurady. Arǵy 2015 jylmen salystyrǵanda bul kórsetkish 40 paıyzǵa ósken eken.
Qaıbir jyly Memleket basshysy ınvestorlardy uzaq merzimdi tabysqa negizdelgen ınvestısııa salýǵa úndep, múmkindikterdi sarqa paıdalanýǵa shaqyrǵan bolatyn. Bul úrdis ınvestısııalyq saıasat uǵymynda reınvestısııa ataýyna ıe jáne álemdegi táýekeldi qadamdardyń biri sanalady. Anyǵynda, bir ret salynǵan ınvestısııanyń qaıtarymyn kútip, ańysyn ańdyp otyrýdan bólek, sol salaǵa ústeme qarjy quıýdyń jemisti bolatyndyǵyna senim bildirý shynymen táýekeldi qajet etedi. Ádette mundaı qadam damyǵan elderdiń ekonomıkasyna ǵana baǵyttalady eken. Al Qazaqstan ekonomıkasyndaǵy reınvestısııa úrdisi artyp keledi. Derekter 2016 jyly osy reınvestısııa qarjysyna 15 jańa kásiporyn ashylyp, myńǵa jýyq jumys orny qurylǵandyǵyn aıtady. Demek, álem boıynsha salynǵan 70 pa-ıyz reınvestısııanyń qomaqty bóligi el ekonomıkasyn kóterýge qyzmet etip otyr degen sóz.
Qalmahanbet MUQAMETQALI,
«Egemen Qazaqstan»
