Súıek kemiginen alynatyn baǵanaly jasýshalarmen aq qan, basqa da rak aýrýlaryn emdeıtinin jurtshylyq jaqsy biledi. Osy jasýshalardy álem ǵalymdary qarttyqqa qarsy shıpa retinde qoldana bastaǵaly qashan. Endi qazaqstandyq mamandar da bul salaǵa aıryqsha mán berip, adamnyń óz kletkasyn ózine em retinde qoldana bastady. Ulttyq bıotehnologııa ortalyǵynyń baǵanaly jasýshalar zerthanasynyń meńgerýshisi Vıacheslav Ogaıdyń aıtýynsha, adamnyń boıyndaǵy talshyqtardy biriktirýshi qyzmet atqaratyn fıbroblast jasýshalar arqyly aǵzany jasartyp qana qoımaı, kúıik shalǵanda terini jyldam qalpyna keltirýge de bolady. Sondyqtan ǵalym osy jasýshalardy paıdalana otyryp, qartaıýǵa qarsy arnaıy tehnologııa ázirlep shyǵarypty.
«Biz adamnyń ózinen fıbroblast kletkasyn alamyz da ony zaqymdaǵan terige, talshyqqa engizemiz. Bul kletkalar aǵzaǵa engennen keıin búlingen basqa da jasýshalardyń qaıta qalpyna kelýine áser etip, terini jaqsartady. Qazirgi tańda bul tehnologııa birqatar jekemenshik klınıkalar men memlekettik uıymdarda qoldanylyp jatyr. Mysaly, Astanadaǵy Ulttyq onkologııa men transplantologııa ortalyǵynda kúıik shalǵan, jaralanǵan 800-den astam pasıentke qoldanylyp, olar zamanaýı ádistiń arqasynda qulan-taza jazylyp shyqty. Kúıikten keıin mindetti túrde tyrtyq qalatyny belgili. Al baǵanaly jasýshalarmen emdegen kezde kúıiktiń izi de qalmaıdy», deıdi V.Ogaı.
Ulttyq bıotehnologııa ortalyǵynyń mamandary adamnyń tize jáne jambas býyndaryndaǵy kemistikterdi qaıta qalpyna keltirýge arnalǵan gıdrogel de oılap taýypty. Gıdrogel tabıǵı komponentterden turady jáne quramynda baǵanaly jasýshalar da bar. Bul ádis birinshi jáne ekinshi dárejeli osteohondraldy kemistikterdi emdeýge qoldanylady eken. Zaqymdalǵan shemirshek pen súıek tinderine ota jasalǵannan keıin gıdrogeldi jaqsa, ol az ýaqyttyń ishinde bastapqy saý qalpyna keledi.
Medısına ǵana emes, aýyl sharýashylyǵy, qorshaǵan ortany qorǵaý salasynda birtalaı zertteýlermen aınalysyp jatqan ortalyqtaǵy taǵy bir jańalyq – adamnyń genetıkalyq pasportyn zerttep shyǵarý. Ortalyqtyń bas dırektory Erlan Ramanqulovtyń aıtýynsha, genetıkalyq pasportty túzýdiń mańyzdylyǵy sol, jekelegen adamnyń qaı aýrýlarǵa beıim ekenin, qandaı dáriler jaqsy áser etetinin anyqtap, jalpy jaǵdaıy týraly tolyqqandy málimet alýǵa bolady. Eger árkimniń jeke genetıkalyq pasporty túzilgen bolsa, tuqym qýalaıtyn keıbir aýrýlardyń aldyn alyp, asqyndyrmaýǵa da bolady eken.
Adamnyń genetıkalyq pasportyn anyqtaý úshin silekeıden nemese qannan saraptama alý jetkilikti. Ári genetıkalyq zertteý adamnyń ómirinde bir-aq ret jasalady. Bul saraptamanyń qorytyndysy nátıjesinde qartaıý prosesin, teriniń jaǵdaıyn, aldaǵy gormondyq ózgeristerdi, adamnyń boıyndaǵy dárýmender men mıneraldardyń deńgeıin de bilýge bolady.
Qymbat TOQTAMURAT,
«Egemen Qazaqstan»
