Jastar jarqyldaıtyn jarys
Túrik baýyrlarymyzdyń bul jarysy bıyl 53-ret ótti. Bastaýyn sonaý 1963 jyldan alady. Tek osyǵan deıin birkúndik, keıinnen úsh kúndik bolyp, aqyry bir aptalyq jarysqa deıin kóterilgen. Tek ótken jyly ǵana osy doda álemdik týrlardyń qatarynan oryn aldy. Iаǵnı Halyqaralyq velosportshylar qaýymdastyǵy bul dodany óz kúntizbesine qosty. Al bul joly kánigi kásipqoı komandalar qatysty. Olardyń sany kóp te emes. Jalpy qatysqan 13 komandanyń tek altaýy ǵana «Pro» komandalar. Olardyń ishinde bizdiń «Astana» komandasy da bar. Al jalpy jarysqa qatysqan tanymal shabandozdardyń ishinde grand-týrlar kezeńinde jeńiske jetip júrgen saıypqyrandar boldy. Mysaly, kolýmbııalyq Darvın Atapýma, ıtalııalyq Dıego Ýlıssı, chehııalyq Leapold Keonıgter burynnan tanymal myqtylar. Al qazaqstandyq komanda sapynda bul joly negizgi úmit Andreı Zeıs pen Iesper Hansenge artyldy. Odan bólek jaqynda ǵana kelisimshartyn uzartqan Rýslan Tileýbaev bar. Ol ótken jyly Qytaıda ótken «Haınıan týrynyń» bir kezeńin jeńgen edi. Odan bólek bolashaǵynan zor úmit kútetin jastarymyzdyń biri Jandos Bıjigitov qatysty. Jyldamdyǵy joǵary Rıkardo Mınallı degen ıtalııalyq sprınterimiz de osal emes. Jalpy alǵanda «Túrkııa týryna» «Astana» myqty qurammen keldi. Komanda tizginin bul joly sporttyq dırektor Dmıtrıı Sedýn ustady.
Bennettiń bilgirligi
Birinshi kúngi sprıntte basty nazar Rıkardo Mınallı de boldy. Sprınterlik jarystarda júlde alyp júrgen veloshabandoz aldyńǵy qatarda kelgenimen júldegerler qataryna ene almady. Sońǵy burylysta velosıpediniń dóńgelegi jarylyp, qyrsyq shaldy. Birinshi kúnniń jarysyn Sem Bennet degen «Bora Hengsgroh» komandasynyń sprınteri jeńdi. Ekinshi kúni ketken eseni Mınallı qalpyna keltirdi desek te bolady. Áriptesteriniń jaqsy qımylynan keıin alǵa ozyp shyqqan Mınallı álgi Bennetke qaraǵanda qas-qaǵym sátke qalyp ketti. Únemi peletonnyń sońynda júrip, der kezinde shabýylǵa ytqyp shyǵa ketetin Bennet bilikti ekenin bildik. Sebebi, ol úshinshi kezeńdi de jeńdi. Osy ortada bizdiń bir shabandozymyz Sergeı Cherneskıı jaraqat alyp, jarys jolynan shyǵyp qaldy. Iаǵnı komandamyz ózgeler sekildi 8 shabandozben emes, 7-eýmen qaldy. Munyń ózi bizdiń komandany sál de bolsa álsiretkeni ras. Alaıda, tórtinshi taýly kezeńde komandadaǵy jigitter Cherneskııdiń joqtyǵyn bildirtpeýge tyrysty. Sońǵy 30 shaqyrym qalǵanda Dmıtrıı Grýzdev aldyńǵy qatarǵa túsip, Zeıs pen Hansendi alǵa jeteledi. О́zi sharshaǵan soń, kezek Zeıske keldi. Andreı taýǵa qaraı órmeleýde myqty eken, sońǵy úsh shaqyrym qalǵanǵa deıin Hansendi jetelep keldi. Odan keıin alǵa umtylǵan danııalyq shabandozymyz Dıego Ýlıssımen taıtalasty. Onyń da ańdyǵany osy eken, kerekti sátte shap berip alǵa ozdy. Degenmen ekinshi orynnyń ózi de jaman emes. Hansen márege Ýlıssıden 5 sekýndtan keıin keldi.
Tarıhtyń tálkegi
Osy ortada bir qyzyqty oqıǵanyń betin shalsaq. «Túrkııa týry» jarysynyń resmı aqparattarynyń ishinde jarystyń tarıhy jazylǵan paraqtardy kórdik. Qazaqstannyń eki shabandozy Sergeı Lavrınenko men Aleksandr Dıachenko Qyrǵyzstannyń týymen belgilenipti. Al 1995 jyly jeńimpaz atanǵan, marqum Andreı Kıvılev tipti Reseı azamaty dep kórsetilgen. Keıinnen Aleksandr Vınokýrovtan surap bilgenimizde, bul jaǵdaı tipti ózgeshe bolypty. Jarystyń jeńimpazyn túrikter basqa shabandozdy kórsetip, shatasqan eken. Sosyn, ony baıqaǵan Aleksandr «Túrkııa týryn» uıymdastyrýshylarǵa fotolarmen dáleldep kórsetip beripti. Ol sýrette Andreı Kıvılev 1995 jyly «Túrkııa týryn» jeńip, qolynda gúl ustap tur. Mine, osylaısha, jarystyń tarıhy da osylaı túzeldi. Al endi 1991 jyly osy dodany kim jeńgeni áli kúnge deıin belgisiz.
Hansen ekinshi orynda
Shapshańdar shashalaryna shań juqtyrmaı jeńiske jetip júrgen shaqta, taýly kezeńge de kelip jettik. Jarystyń tórtinshi kúni kóp máseleniń betin ashty. Jarystaǵy eń myqty shabandozdardyń biri Dıego Ýlıssı Birikken Arab Ámirlikteriniń komandasyna jeńis syılady. Jańadan qurylǵan jas komanda sapyndaǵy ıtalııalyq ózine artylǵan senimdi aqtady. Onymen teń dárejede taıtalasqan «Astana» shabandozy Iesper Hansen ekinshi orynnan kórindi. Jas danııalyq sportshy elorda ujymynyń bolashaǵyna balanady. О́z otandasy Iаkob Fýlsangtiń jolyn jalǵastyramyn dep tebinip tur. Odan keıingi 5-6 kezeńderde sprınterler qaıtadan oınaq saldy. Birde Bennet, birde Tıýns jeńimpaz boldy. Al eń basty eseptegi ekinshi oryn bizdiń enshimizde ketti.
Ermuhamed MÁÝLEN,
«Egemen Qazaqstan» – Túrkııadan
