Is-sharaǵa Qazaqstannyń halyq ártisi Qaırat Baıbosynov, Qazaqstannyń eńbek sińirgen ártisi, professor Turar Álipbaev, fılologııa ǵylymdarynyń kandıdaty Gúljan Jumasheva, tarıh ǵylymdarynyń kandıdaty Aınur Qasabekova, sondaı-aq, atalǵan oqý ornynyń stýdentteri qatysty.
Alqaly jıyndy júrgizgen Aınur Qasabekova «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» maqalasyndaǵy bastamalar arqyly Qazaqstan damyǵan elderdiń qataryna qosylatynyn aıtty.
«Qazaqstan búginde damyǵan 50 eldiń qataryna endi. Endi 30 memlekettiń tizimine enýdi maqsat etip otyrmyz. Ol qolymyzdan keletinine senimdimin. Bul tusta Elbasynyń baǵdarlamalyq maqalasynyń orny zor. Ásirese, latyn álipbıine kóshý týraly bastamasy búginde keń qoldaýǵa ıe boldy. Álemdik sarapshylar da bul ıdeıany quptap otyr», – dedi Aınur Qasabekova.
О́z kezeginde oqý ornynyń tárbıe jumysy jónindegi prorektory Turar Álipbaev stýdentter arasynda mundaı basqosýlar jıi bolyp turatynyn aıtty.
«Latyn álipbıiniń bolashaǵy zor ekenine senimdimin. Bul alfavıt bizge shet tilderin úırenýimizge septigin tıgizedi. О́zim tárbıe isine jaýapty bolǵannan keıin stýdenttermen tyǵyz baılanystamyn. Qazir bilimdi jastar kóp. Olardyń arasynda kitapqumar jandardyń kóp ekenin baıqaımyn. Mine, osyndaı óskeleń urpaqtyń izimizden kele jatqanyna qarap qýanamyn. Olarǵa durys baǵyt-baǵdar berý bizdiń moınymyzda», – dedi Turar Álipbaev.
Al dástúrli ónerdi dáripteýshi Qaırat Baıbosynov eń aldymen qazaq tili máselesine toqtaldy. Jınalǵan qaýymǵa birneshe jyl buryn Dánesh Raqyshev atyndaǵy konkýrsta bas júldeni ıelengen japon ánshisi Takashahı Naokı jaıly áńgimelep berdi. Onyń qazaq tilinde taza sóıleıtindigine, dombyramen án shyrqaǵanyna tańdanysyn jasyra almaǵanyn aıtty. Sondaı-aq, jınalǵan jurtqa erterekte Sáken Seıfýllınniń Reseıde latyn árpinde shyqqan jınaǵyn kórsetti.
«Jumys babymen álemniń túkpir-túkpirine bardym. Sol kezde baıqaǵanym, jergilikti tilde sóılemeseń eshqashan saǵan qurmetpen qaramaıdy. Biz de sol kúnge jetýimiz kerek. Bul rette latyn álipbıiniń orny erekshe», – dedi Qaırat Baıbosynov.
Al fılologııa ǵylymdarynyń kandıdaty Gúljan Jumasheva qazaq tili latyn álipbıine kóshý arqyly jańa bir deńgeıge kóteriletinin jetkizdi.
«Búginde qazaq tili áli de bolsyn kenjelep jatqany jasyryn emes. Latyn qarpine kóshý arqyly bul qıyndyǵymyzdy sheshe alamyz. Sebebi, latyn álipbıimen qazaq tilin úırenýdiń joly ózgesheleý. Biz kırıllısa arqyly eki tilde jazamyz. Al bul tusta olaı emes. Elbasymyz «Bolashaq – bilimdi jastardyń qolynda» dep erekshe aıtqan edi. Bizge elin, ultyn oılaıtyn bilimdi jastar qajet», – dedi Gúljan Jumasheva.
Osydan keıin stýdentter latyn álipbıi jaıly oılaryn ortaǵa saldy.
«Latyn grafıkasyna kóshý týraly másele egemendik alǵan jyldan beri kóterilip keledi. Shynyn aıtqanda álipbı aýystyrýdyń saıasatqa da, ózge eshnársege de qatysy joq. Eń bastysy – zaman talaby. Bul bastama arqyly qazaq tili jańa bir deńgeıge kóteriletinine senimdimin», dedi mádenıettaný salasynyń stýdenti Aıbolat Ospanov.
Al art-menedjment salasynyń stýdenti Karına Iýsýpova jańa álipbı jastardyń qazaq tilin tez úırenýine múmkindik beretinin aıtty.
«Soltústik óńirden kelgendikten qazaq tilinde erkin sóıleı almaımyn. Bul olqylyǵym úshin qysylamyn. Latyn grafıkasy arqyly qazaq tilin meılinshe tereńirek úırený maǵan erekshe bir stımýl bolary anyq», – dedi Karına Iýsýpova.
Elbasy N.Nazarbaevtyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» atty maqalasynda: «Qazaq tilin birtindep latyn álipbıine kóshirý jumystaryn bastaýymyz kerek. Biz bul máselege neǵurlym dáıektilik qajettigin tereń túsinip, baıyppen qarap kelemiz jáne oǵan kirisýge Táýelsizdik alǵannan beri muqııat daıyndaldyq. 2025 jylǵa qaraı is qaǵazdaryn, merzimdi baspasózdi, oqýlyqtardy, bárin de latyn álipbıimen basyp shyǵara bastaýǵa tıispiz. Al 2017 jyldyń aıaǵyna deıin ǵalymdardyń kómegimen, barsha qoǵam ókilderimen aqyldasa otyryp, qazaq álipbıiniń jańa grafıkadaǵy biryńǵaı standartty nusqasyn qabyldaý kerek», – dedi.
Aıan ÁBDÝÁLI,
«Egemen Qazaqstan»
