Sýretti túsirgen – Erlan OMAR, «EQ»
Partııa tóraǵasy, Májilis depýtaty Aıdarbek Qojanazarov mekteptegi tamaqtanýdyń jańa standartyn quptap otyr. Alaıda onyń aıtýynsha, qarjylandyrý tetikteri qaıta qaralmaıynsha, bul standartty tolyq iske asyrý múmkin emes. Talaptar kúsheıip, tarıfter ózgerissiz qalsa, bul tamaq sapasyn tómendetedi.
Al Oqý-aǵartý vıse-mınıstri Shynar Aqparova mázir standarty bekitilgenin, taǵamdy usyný formatyn ǵana ózgertýge bolatynyn aıtty. Onyń sózinshe, as dámsiz bolsa, ony úıde de eshkim jemeıdi. Sondyqtan mekteptegi tamaqty balalardyń tábetin ashatyndaı etip usyný mańyzdy. Bul rette taǵamdy qalaı usyný máselesi ashana ıeleriniń quzyrynda, ýákiletti organdar bul proseske aralaspaıdy.
Májilis depýtaty Ekaterına Smolıakova bul máseleni birneshe aı boıy júıeli túrde zerttep júrgenin aıtyp, memleket talaptar men olarǵy júzege asyrýǵa qajet shyǵyndar kóleminiń bir birine saı emes deıdi. Osy ýaqyt ishinde ol birqatar óńirdi aralap, mektepterge baryp, mázirmen tanysyp, mektep asyn ózi tatyp kórip, balalarmen tikeleı sóılesken.
Tyǵyryqtan shyǵý joly retinde E.Smolıakova qosylǵan qun salyǵyna (QQS) qatysty naqty usynysyn aıtty. Onyń pikirinshe, QQS esebinen qalyptasýy múmkin shamamen 30 mlrd teńge kólemindegi únemdi memlekettik bıýdjetti qaıta qaramaı-aq, mekteptegi tamaqtandyrý tarıfterin arttyrýǵa baǵyttaýǵa bolady.
Resmı derekterge sáıkes, mekteptegi tamaqtanýdyń jańa standarty eldiń barlyq óńirinde engizilgen, tek Astana qalasynda ǵana tamaq qunyn anyqtaý máselesi áli de pysyqtalyp jatyr. Qazirgi tańda mektepterdiń 99,9 paıyzynda tamaqtandyrý bar, onyń ishinde 97,2 paıyzynda oqýshylar ystyq tamaqpen qamtylǵan. Sonymen qatar mektepterdiń 89 paıyzynda tamaqtandyrý qyzmetin jeke kásipkerler kórsetedi. Bul tarıfterdiń durys eseptelýi men qarjylyq turaqtylyqtyń mańyzyn aıqyn kórsetedi.
Mektep ashanasy mázirinde qant pen tuz azaıtylady
Sonymen birge monıtorıng nátıjeleri tamaq sapasy men tıimdiligi máselesiniń áli de ózekti ekenin kórsetti. «Jelinbeı qalǵan taǵam ındeksi» boıynsha taǵam qaldyqtary 10 paıyzdan asatyn mektepterdiń sany 26-dan 17-ge deıin qysqarǵanymen, keıbir óńirlerde bul kórsetkish áli de joǵary. Tekserýler barysynda qaralǵan ashanalardyń 84,7 paıyzynda sanıtarlyq talaptardyń buzylǵany anyqtalǵan. Bul jaǵdaı ata-analardyń senimine tikeleı áser etedi.
Qazirgi tańda memleket bıýdjeti esebinen 4 mıllıon oqýshynyń tamaǵyna 192 mlrd teńge bólinip otyr. Alaıda Aıdarbek Qojanazarov bul kórsetkish pen qazirgi jaǵdaı arasynda aıqyn qaıshylyq bar ekenin atap ótti.
«Qomaqty qarajat bólinip jatyr, tonna-tonna as qoqysqa tastalady, al balalar sol kúıi toıa tamaqtanbaı júr», dedi ol.
Astana qalasynyń bólshek saýda jáne qoǵamdyq tamaqtandyrý qaýymdastyǵynyń tóraıymy Marına Lapteva máseleniń ata-analar men bıznes úshin eń aýyr tustaryn atap ótti.
«Mektep ashanalarynda daıyndalǵan tamaqtyń edáýir bóligi jelinbeı qoqysqa ketedi. Bul – ata-analar úshin de, kásipkerler úshin de alańdatarlyq jaǵdaı. Mundaǵy túıin tek qarjylandyrýda emes, mázirde, porsııa kóleminde jáne taǵamdy usyný tásilinde», dedi ol.
Sondaı-aq tamaqtandyrýmen aınalysatyn kásipkerlerdiń biri aýa raıyna baılanysty sabaq ótpeıtin kúnderi bıýdjetten tólem jasalmaıtynyn aıtady. Biraq sol kúnderi de kásipker qyzmetkerlerdiń jalaqysyn tólep, ashanany ustaý shyǵyndaryn óz qaltasynan óteýge májbúr. Bul jaǵdaı bıznesti turaqty qarjylyq shyǵynǵa ushyratady.
Aıdarbek Qojanazarov bul máselege eń aldymen ata-ana retinde qaraıtynyn atap ótip, mekteptegi tamaqtandyrý máselesin jeke baqylaýyna alatynyn málimdedi.
«Men taǵamnyń 90 paıyzy tek usyný formasyna baılanysty qoqysqa ketedi degenge senbeımin. Múmkin, 5-10 paıyzy solaı bolar. Biraq balalar múlde jemeıtin taǵamdar bar, olardy mázirden alyp tastaý kerek. Biz bárimiz ata-anamyz ǵoı. Eger balany kún saıyn ózi jemeıtin tamaqpen tamaqtandyrsań, bir kúni ol ash qalady. Biz úıde balamyzdan únemi «qandaı tamaq jegiń keledi, ne unaıdy?» dep suraımyz. Al mektepte nege balalardyń pikirin eskermeımiz?», dedi ol.
Partııa tóraǵasy sondaı-aq Memleket basshysynyń balalarǵa qatysty ustanymyn eske saldy. Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev birneshe ret balalardyń qaýipsizdigi men jan-jaqty damýy – memlekettik saıasattyń basty basymdyqtarynyń biri ekenin atap ótip, mektep ashanalarynda sapasy kúmándi azyq-túlik qoldanylmaýy tıis ekenin jarııa túrde aıtqan.
