«Otstavkanyń» astary

Parlament tóraǵalyǵyna saılaǵa­nyna bir jarym jyl bolǵan onyń otstavkaǵa ketýine baılanysty ártúrli pikirler men boljamdar aıty­lýda. Birqatar sarapshylar muny el prezıdenti Almaz­bek Atambaevtyń «tepkisi» dese, keıbir saıasatkerler Ch.Tursynbekov tó­raǵalyqtan óz erkimen ketti degen pikirde.

Qyrǵyzstandyq sarapshylardyń jasaǵan boljamdaryna qaraǵanda, Chynybaı Tursynbekov Jogorký kenesh tóraǵalyǵynan óz erkimen ketpegen sııaqty. Onyń joǵary laýazymdy qyzmetten bas tartýyna A.Atambaevtyń qatysy bar kórinedi. Sarapshylar bu­ǵan sebep retinde Ch.Tursynbekov pre­zıdenttik saılaý naýqany bastalar qar­sańynda Sooronbaı Jeenbekovtiń Qyr­ǵyzstan sosıal-demokratııalyq partııasy atynan saılaýǵa túsýine qarsy bolǵanyn keltiredi. Al osy jylǵy shildeniń ortasynda ótken Qyrǵyzstan sosıal-demokratııalyq partııasynyń sezinde Ch.Tursynbekov prezıdenttik saılaýǵa partııa atynan ózi túsýge daıyn ekenin málimdegen edi. Sondaı-aq, ol S.Jeenbekovti «óz betinshe sheshim qabyldaı almaıtyn saıasatker» dep, namysyna tıetin sózder de aıtypty.

Prezıdenttik saılaý naýqanynda da, parlamenttik saılaý naýqany kezinde de úmitker-kandıdattar bir-birinen kemshilik izdep, ony jalpaq jurtqa jarııa etip jatatyny belgili. Anaý-mynaý otyrystarda emes, bıliktegi partııanyń sezinde parlament spıkeriniń álgindeı sózderi el prezıdenti A.Atambaevqa unamaýy ábden  múmkin. О́ıtkeni Qyr­ǵyz­stan sosıal-demokratııalyq partııa­syna merzimi aıaqtalyp qalǵan A. Atam­baevtyń ózi jetekshilik etedi já­ne ol S.Jeenbekov «óziniń adamy» eke­nin saı­laý naýqany kezinde sezdirip te júrdi. Múmkindiginshe qoldaý kórsetip otyrdy. Sonyń arqasynda S.Jeenbekov saılaýdyń birinshi týrynda-aq jeńiske jetti.

Keıbireýler parlament spıkeriniń qyzmetten ketýi bılik basyndaǵy kadrlyq ózgeristerdiń basy bolýy múmkin degendi aıtady. Sondaı-aq qazirgi kezde el parlamenti taratylady degen áńgime de shyǵa bastady. Bul jaı aıtyla salǵan sóz emes sııaqty. Sebebi búginde Qyrǵyzstan parlamenti depýtattarynyń basym kópshiligi «Respýblıka-Ata-Jurt», «Onýgýý-Progress», «Ata-Meken» partııalarynyń ókilderinen turady. Bul partııalar qazirgi bılikke oppozısııalyq baǵyttaǵy saıası uıymdar jáne olar halyq arasynda bedeldi. Buǵan mysal retinde prezıdenttik saılaýda «Respýblıka-Ata-Jurt» partııa­synan usynylǵan kandıdat Omýrbek Babanovtyń 34 paıyzǵa jýyq saılaýshylar daýysyn ıelenip, ekinshi oryn alýyn keltirýge bolady.

Chynybaı Tursynbekov tóraǵalyq oryndy bosatqanymen, parlament depýtaty bolyp qala beretinin málim­degen edi sonda. Onyń ornyna kim ke­le­tini qazirge belgisiz... Al búginde qyr­­ǵyzstandyqtardy «Atambaevtyń júr­gizgen saıasatyn jańa prezıdent Sooran­baı Jeenbekov jalǵastyra ma?» degen suraq kóbirek tolǵandyratyndaı. Keıbir aqparattarǵa qaraǵanda, buǵan deıin Atambaevtyń pikirlerine qulaq asyp kelgen Jeenbekov endi onyń aıtqandaryna qarsy pikirler de aıta bastapty. Osydan birer apta buryn A.Atambaev úkimetke Qyrǵyzstan taýar­laryn Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq (EAEO) elderi men Qazaqstannan basqa elderge satýdyń jolyn qarastyrýdy tapsyrǵany kópshiliktiń esinde. Jańa prezıdent S.Jeenbekov EAEO elderimen saýda-ekonomıkalyq qatynasty ny­ǵaıtýǵa basa nazar aýdaratynyn bir emes, birneshe ret atap ótti.

Qyrǵyzstandyq jáne sheteldik sarapshylardyń pikirinshe, «eski» prezıdent pen jańa prezıdenttiń kózqaras-ustanymdary alshaqtap barady. S.Jeen­bekov  A. Atambaevtyń jolymen júrmeıtini, onyń aıtqandaryna qulaq aspaıtyny qazirdiń ózinde baıqalyp otyr. О́ıtkeni jańa prezıdenttiń «es­ki jolmen» júrmeýine áddisi joq. Qyr­ǵyzstandy Atambaev basqarǵan jyldary eldiń syrtqy saıasaty nasharlady. El­diń EAEO-ǵa múshe memlekettermen qarym-qatynasy ýshyǵyp ketti. Tipti, Qytaımen de «sózge kelip» qaldy. Endi osynyń barlyǵyn S.Jeenbekov qaıta retke keltirýi kerek.

Baýyrlas kórshimizdiń ishki saıa­sı jaǵdaıy turaqty dep aıta almaı­myz. El aýmaǵyndaǵy ásirese, Talas oblysyndaǵy ahýal qıyndaý. Saılaý aıaqtalǵanyna eki-úsh apta ótse de on­daǵy halyq tynshymaı tur. Birneshe márte sherýler ótkizdi, óńirdiń bir­qatar belsendileri el astanasy – Bish­­kekke arnaıy kelip baspasóz más­lıhatyn uıymdastyrdy. Prezıdent A. Atam­baevqa saılaý naýqany kezin­de aıtqan sózderi úshin oblys jurt­shylyǵynan jáne qazaq halqynan keshi­rim surasyn degen talap qoıdy.

Atap óteıik, burynǵy prezıdent Qurmanbek Bakıevti bılikten taıdyrǵan bas kóterýler  alǵashynda dál osy oblys­ta bastalǵan edi...

Álısultan QULANBAI,
«Egemen Qazaqstan»