– Ámirhan Muratbekuly, áńgimemizdi áýeli kórme jaıynan bastasaq.
– Elbasy kitaphanasy alǵash ret «N.Nazarbaev: dáýir, tulǵa, qoǵam» atty kóshpeli ǵylymı bilim berý jáne mádenı-aǵartý kórme jobasyn uıymdastyrǵaly otyr. Onyń ashylý saltanaty Almaty qalasyndaǵy Memlekettik ortalyq mýzeıde 10 qarasha kúni ótedi. Elordamyzdyń Arqa tórine qonys aýdarǵanyna 20 jyldan astam ýaqyt boldy. Osy ýaqyt aralyǵynda Elbasynyń jeke arhıvi, jeke kitaphanasy jáne mýzeıi qorynyń zertteý nátıjeleri men materıaldary, bas-aıaǵy 140 myńǵa jýyq qujat, 30 myńǵa jýyq kitaphanalyq qor, 40 myńnan astam mýzeı jádigerleriniń ishinen tańdaýlylaryn Almaty qalasy jurtshylyǵynyń nazaryna usynbaqpyz. Qazirgi ýaqytta Almatyǵa 700-den astam eksponat jetkizildi.
Kórmeniń ekspozısııasy tórt úlken bólimnen turady. Alǵashqysy Elbasynyń týyp-ósken jeri Úshqońyrdan bastap, otbasy, mektepte birge oqyǵan synyptastary, Ýkraınaǵa baryp Dneprodzerjınskide oqyǵan kezi, Temirtaýda jumys istegen shaǵy, Almatyda qyzmet etken jyldary, sondaı-aq alǵash ret Prezıdent bolyp saılanǵan kezi týraly syr shertedi. Bul bólim «Kóshbasshy joly» dep atalady.
Ekinshi bólimdi «Kóshbasshy fenomeni» dep ataýdy jón kórdik. Munda Elbasynyń kemel jumystarynyń bir parasy – qazaq halqyna qasiret ákelgen Semeı polıgonynyń jabylýynan bastap, aspan keńistigine ushqan ǵaryshkerlerimiz, eltańbamyz, týymyz, teńgemiz sekildi qundy dúnıelerimizdi kórsetýdi josparlap otyrmyz. Kórmege qatysýshylar bul bólimnen Qazaqstan halqy Assambleıasy týraly, Memleket basshysynyń el astanasyn aýystyrý ıdeıasyn júzege asyrýǵa deıingi tarıhı mańyzy bar sheshimderi men bastamalarynan habardar bolady.
Úshinshi bólim «Elbasy mártebesi – el mártebesi» dep atalady. Bul jerde Kóshbasshynyń jáne Qazaqstan halqynyń jahandyq úderisterdiń turaqtylyǵy men órkendeýine qosqan úlesin taný retinde jurt nazaryna usynylǵan Elbasynyń 40-tan astam shetelderdiń joǵary nagradalary týraly baıandalady.
Al «Álem qadirlegen Elbasy» atty tórtinshi bólimde Memleket basshysynyń kóshbasshy retinde álemge qalaı tanylǵanynan bastap derekter beriledi. Budan bólek, Qazaqstannyń syrtqy saıasattaǵy eńbekteri kórinis tabatyn bolady. Olardyń arasynda kórshiles Reseı Federasııasymen, Qytaı Halyq Respýblıkasymen, sondaı-aq Amerıka Qurama Shtattarymen saıası, ekonomıkalyq qarym-qatynastar alǵash ornaǵan kezeńinen maǵlumattar sóıleıdi. Syrtqy saıasat bolǵandyqtan musylman elderimen, Eýropa elderimen ornaǵan qarym-qatynastar da, elimizdiń halyqaralyq uıymdarmen birge atqarǵan jumystary da nazardan tys qalǵan joq.
– Kitaphana bolǵannan keıin Almaty jurtshylyǵyna qandaı qundy kitaptar usynylady?
– Elbasyna bergen qundy syılyqtar – kitaptar. Borıs Elsın, Bıll Klınton, Margaret Tetcher sekildi álemge belgili tulǵalardyń Nursultan Nazarbaevqa óz qolymen jazyp bergen kitaptar jınaǵy jurtshylyq nazaryna usynylady. Sonymen qatar musylman memleketterinen syıǵa berilgen qasıetti Qurandar jınaǵy da bar. Sol sııaqty Memleket basshysynyń ózi jazǵan kitaptary, olardyń álem tilderine aýdarylǵan nusqalary da kórmege qoıylady.
– Osy oraıda Elbasy kitaphanasy jóninde keńinen aıta ketseńiz.
– Kópshilik Elbasy kitaphanasy týraly tek qana kitap sóreleri oryn alǵan, oqý zaldary bar qarapaıym ǵımarattardyń biri degen pikirde. Osy tusta myna bir jaıtty aıta keteıin, AQSh-tyń sońǵy on úsh prezıdentiniń jeke kitaphanasy, ortalyqtary nemese muraǵattary bar. TMD keńistiginde Reseıdegi Elsın ortalyǵyn, Ázerbaıjandaǵy Álıev ortalyǵyn atap ótýge bolady. Qazaqstandaǵy sondaı erekshe ortalyqtardyń biri – Astana qalasyndaǵy Nazarbaev ortalyǵynyń ǵımaraty. Onyń ishinde N.Nazarbaev qory jáne Elbasy kitaphanasy bar. Elbasy óziniń úıinde qoldanǵan jeke kitaptaryn osy kitaphanaǵa berdi. Onyń bas-aıaǵy 28 myńnan asyp jyǵylady. Sol kitaptardyń árqaısysyn ashyp qarasaq, Memleket basshysy oqyrman retinde ózi belgi qoıǵan tustaryna deıin kórýge bolady.
Arhıvtik jumystardy da aıtýǵa bolady. Munda Nursultan Ábishuly Prezıdent bolyp saılanǵannan búginge deıingi qujattardyń bári sıfrly nusqaǵa kóshirilgen. Al olardyń sany joǵaryda aıtqanymdaı 140 myńnan asady.
О́ziniń erekshe rýhanı aýrasy men tarıhı orny bar Elbasy mýzeıi – N.Nazarbaevtyń jańa astanadaǵy alǵashqy rezıdensııasynda ornalasqan Tuńǵysh Prezıdent kitaphanasynyń mańyzdy qurylymy.
Budan bólek Nazarbaev ortalyǵynyń Taldaý qyzmetin atap aıtsaq jón bolar. Onyń basty maqsaty – Qazaqstannyń ulttyq múddeleri men memlekettiń 2050 jylǵa deıingi uzaq merzimdi damý strategııasy negizinde qazirgi zamannyń ózekti máselelerine taldaý jasaý.
Kitaphananyń asa mańyzdy baǵyttarynyń biri – ǵylymı-zertteý jáne bilim-aǵartýshylyq qyzmet. Onyń maqsaty – óskeleń urpaqty otansúıgishtikke tárbıeleý, Elbasynyń bastamalaryn kópshilikke jarııa etý, mura etip qalyptasyp kele jatqan táýelsizdik dáýiriniń qujattaryn zerdeleý, sondaı-aq, Memleket basshysynyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» tujyrymdamasy aıasynda jumysymyzdy uıymdastyrý. Osyǵan qarap aty kitaphana bolǵanmen, onyń atqaratyn qyzmeti aýqymdy ekenin ańǵarýǵa bolady.
– Kórme aıasynda taǵy qandaı is-sharalar ótkizý josparlanyp otyr?
– Kórme aıasynda, ásirese alǵashqy aptasynda birneshe is-shara uıymdastyrylady. Máselen, 10 qarasha kúni «Ǵylymı-bilim berý qyzmetindegi ınnovasııalyq jumys túrleri» atty semınar ótedi. Sol kúni keshke Respýblıka saraıynda Elbasy kitaphanasynyń kóshpeli kórme jobasynyń ashylýyna oraı Qazaqstan Respýblıkasy Memlekettik kúzet qyzmeti Prezıdenttik orkestriniń eseptik konserti kórermen qaýymǵa usynylady.
Jobanyń ekinshi kúni «Qazaqstan Respýblıkasynyń Tuńǵysh Prezıdenti – Elbasy kitaphanasy: memlekettik basqarý strategııasy jáne kóshbasshy fenomeni» atty halyqaralyq ǵylymı-tájirıbelik konferensııasy óz jumysyn bastaıdy. Dál osy kúni «Rýhanı sanany jańǵyrtýdaǵy mýzeıdiń róli» ǵylymı-tájirıbelik semınary jáne «Rýhanı sanany jańǵyrtý: kitaphana jáne arhıv qyzmetteriniń ózekti máseleleri» atty dóńgelek ústel ótkizý josparlanyp otyr.
Budan bólek bilim berý jáne mádenı-aǵartýshylyq salasynda jastarmen jumys isteýdiń jańa tehnologııalary Abaı atyndaǵy Qazaq ulttyq pedagogıkalyq ýnıversıtetinde jáne Qazaq ulttyq agrarlyq ýnıversıtetinde 13 qarasha kúni ótetin «Qazaqstan joly: «Máńgilik El» semınar-trenınginiń barysynda kórsetiledi.
14 qarasha kúni Qazaq ulttyq agrarlyq ýnıversıtetinde «Rýhanı jańǵyrý: jastardyń kózimen atty ǵylymı-tájirıbelik konferensııa ótedi.
16 qarashada ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıtetinde «Nazarbaev modeli» halyqaralyq ǵylymı-tájirıbelik konferensııasy, sondaı-aq dárister men ınteraktıvti pikirtalas túrinde ázirlengen «Nazarbaev modeli» kitabynyń tusaýkeserin ótkizý josparlanyp otyr. Munyń bári «N.Nazarbaev: dáýir, tulǵa, qoǵam» kóshpeli kórme jobasynyń alǵashqy aptasynda ótpek.
– Mundaı aýqymdy joba nege Almatyda ótkizilgeli jatyr?
– Elimiz úshin Almaty qalasynyń orny bólek. Almaty – úlken megapolıs, táýelsizdigimizdiń altyn besigi. Rýhanı, tarıhı ordamyz dep aıtýǵa bolady. Elorda kóshkeli 20 jyl ishinde Astana qalasy iri jahandyq oqıǵalardyń ortalyǵy bolyp tanyldy: EQYU sammıti, Álemdik dinbasylar sezderi, halyqaralyq ekonomıkalyq forým, EKSPO kórmesi, tipti Sırııa máselesin sheshý jolyndaǵy Astana prosesin atasaq, árqaısysy táýelsiz Astanamyzdyń jetistigi. Onyń barlyǵy Elbasynyń eńbegi men kóregen saıasatynyń nátıjesi. Endeshe osy 20 jyldyq tarıhpen Almaty jurtshylyǵyn tanystyrmaqpyz. Mundaı aýqymdy joba alǵash ret uıymdastyrylǵaly otyr. Al Almatyǵa at basyn tiregen árbir sheteldik ǵalym, saıasatker, sarapshy kórme aıasynda Qazaqstan jóninde, damý baǵyty týraly kóp maǵlumat alary sózsiz. Sonymen qatar bul kórme jastardy patrıottyqqa, namysshyldyqqa tárbıeleýine, biliktiligin arttyrýyna septigin tıgizedi. Kórme 2018 jyldyń 14 qańtaryna deıin sozylady.
«N.Nazarbaev: dáýir, tulǵa, qoǵam» atty bul kórmeniń ashylýyna Prezıdent Keńsesiniń basshysy Mahmut Qasymbekov, Mádenıet jáne sport mınıstri Arystanbek Muhamedıuly, Almaty qalasynyń ákimi Baýyrjan Baıbek qatysady dep josparlanýda. Sonymen qatar Almatyda bilim alyp júrgen joǵary oqý oryndarynyń stýdentteri, mektep oqýshylary, ǵalymdar, qala turǵyndaryn tartý týraly oıymyz bar.
– Áńgimeńizge rahmet.
Áńgimelesken Aıan ÁBDÝÁLI,
«Egemen Qazaqstan»
