Áskerılerdiń páter máselesi sheshiletin boldy

Birinshi másele Eýrazııalyq ekono­mı­kalyq odaqtyń Ke­den kodeksi týraly shartty ratı­fı­kasııalaýǵa arnaldy. Zań jo­basy boıynsha Ulttyq ekono­mıka mınıstri Tımýr Súleı­menov baıandama jasap, sena­tor­larǵa onyń qanshalyqty qajet­tigi týraly aıtyp berdi. «Ke­den kodeksi halyqaralyq stan­dart­tarǵa jáne kedendik ákimshi­len­dirýdiń ozyq tájirıbelerine negizdeldi. Ol kedendegi bıznes prosesterdi avtomattandyrýdy kózdeıdi. Biz bıznes qaýymdastyǵymen ózara is-qımyl jasaýdyń múldem jańa algorıtmin engizdik. Sonyń ishinde elek­trondy deklarasııa­laý da bar. Bul qan­daı da bir rastaý qujattaryn qosa berý­di talap etpeıdi. Barlyq qajetti máli­met­ter deklarasııanyń ózinde kórseti­ledi. Sonymen birge «bir tereze» qaǵı­daty zań­dy túrde qamtyldy. Mine, osy­­lar taýarlardy avtomatty túr­de shyǵa­rýǵa múmkindik beredi», dedi mınıstr. Sonymen birge mı­nıstrdiń aıtýynsha, bul zań jobasy deklarasııa toltyrý prosesin jeńildetedi já­ne sybaılas jemqorlyq týdy­rý múmkindigin joıady. «Ke­den kodeksiniń taǵy bir jańa­­shyl­­dy­ǵy ýákiletti ekonomı­kalyq operatorlar ıns­tı­týtyn jańǵyrtý bolyp tabylady. Atap aıtqanda, osyndaı mártebeniń úsh deń­geıli júıesi engizilip, arnaıy jeńil­dikter tizimi keńeıtilgen», dedi T.Súleı­menov. 

Baıandama aıaqtalǵan soń senator Na­rıman Tóreǵalıev suraq berip, zań joba­synda ulttyq múddelerimizdiń qansha­lyq­ty eskerilgenin jáne osy sharttyń bizdiń elimiz úshin naqty tıimdiligi qandaı eken­di­gin surady. «Ulttyq múdde­le­rimizdi qorǵaý kodeks joba­syn ázirleý barysynda bizdiń eń basty maqsatymyz boldy. Osy maqsat úshin bizdiń mınıstr­likte aıryqsha jumys toby qurylyp, olar árbir normany, árbir bapty memlekettik organdarmen, ÚEU jáne Kásipkerler palatasymen birigip, talqylap otyrdy. Sondyqtan da qazaq­stan­dyq taraptyń túzetýleri 67 paıyzǵa deıin jetti, al tıim­diligi jóninde aıtatyn bol­saq, 2009 jyly jasalǵan bu­­ryn­ǵy kodeks moraldyq já­ne teh­nıkalyq turǵydan es­kirgen edi, al jańa kodeks biz­diń tran­zıttik áleýetimizdi art­ty­ra­tynyna senimdimiz», dedi qoıylǵan suraqqa jaýap ber­gen mınıstr. 

Qosymsha baıandamany Eko­nomıkalyq saıasat, ınnova­sııa­lyq damý jáne kásip­kerlik ko­mıtetiniń múshesi Mıhaıl Bort­­nık jasady. Onyń aıtýynsha, shart­tyń negizgi maqsaty Eýrazııalyq ekono­mıkalyq odaq­ta biryńǵaı kedendik ret­teý­di qamtamasyz etý bolyp ta­bylady. Sonymen qatar jańa Keden kodeksi deklarasııa ne­gizinde toltyrylǵan qujat­tar­dy keden organyna usynbaı, elektrondy túrde berýdi, taýarlardy shyǵarýdy deklarasııa tirkelgen sátten bastap tórt saǵattyń ishinde júzege asyrýdy jáne t.b. qamtamasyz etedi. Shaǵyn talqylaýdan keıin zań biraýyzdan qabyldandy.
Jalpy otyrysta qaralǵan ekinshi másele – «Qazaqstan Res­pýblıkasynyń keıbir zańna­ma­lyq aktilerine turǵyn úı qa­tynastary máseleleri boıynsha óz­gerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zań jobasyn birin­shi oqylymda qaraýǵa arnal­dy. Zań jobasy týraly baıan­damany Qorǵanys mınıs­triniń orynbasary, gene­ral Talǵat Muhtarov jasady, óıt­keni qujat engizetin óz­ge­­ris­ter tutasymen áskerı qyz­­metshilerdi baspanamen qam­­tamasyz etý máselesine ar­na­­lypty. «Zań jobasynyń maq­­saty – baspanaǵa muqtaj áske­rı qyzmetshilerdiń bar­lyq sa­nattaryn turǵyn úı­men tú­­geldeı qamtamasyz etý já­ne oǵan qol jetkizýdiń kelesi te­­tik­terin qarastyrǵan: áskerı qyz­metshilerge ekinshi deńgeıdegi bankterdegi jeke, arnaýly esepshotyna aı saıyn turǵyn úı tólemderi aýdarylyp otyrady. Onyń mólsheri elimizdiń aımaqtaryndaǵy turǵyn úı qunynyń 1 sharshy metriniń baǵasyn eskere otyryp, otbasy músheleriniń árqaısysyna 18 sharshy metrden esepteledi. Osy qarajatty áskerı qyzmetker ıpotekany paıdalana otyryp, tek turǵyn úı satyp alýǵa, sondaı-aq turǵyn úı arendasyn tóleýge, ózi turǵan baspanany keıinnen satyp alýǵa, úles­kerlikke nemese turǵyn úı qu­rylysy kooperatıviniń jar­nasyn tóleýge jumsaı ala­dy. Sondaı-aq turǵyn úı jaǵ­daılaryn jaqsartýǵa da paıda­laný múmkindigi bar. Sonyń ishinde turǵyn úıiniń aýdanyn ke­ńeıtýge múmkindik alady. So­nymen qatar zań jobasy ás­ke­rı qyz­met­shilerdiń turǵyn úı máselesine baıla­nysty bas­qa da túıtkilderin taratýǵa ba­ǵyt­talǵan. Sonyń ishinde 20 jyl­dan artyq qyzmet etken áskerı zeınet­kerlerdiń turǵyn úı má­se­lesin túbegeıli sheshýdi qaras­tyrǵan», dedi T.Muh­tarov óziniń baıandamasynda. 

Qosymsha baıandamany Ha­lyq­aralyq qatynastar, qorǵa­nys jáne qaýipsizdik komı­te­tiniń hatshysy Darhan Kále­taev jasady. Onyń baıan­da­ma­synan zań jobasy jalǵyz áske­rı­ler emes, ishki ister ásker­lerin, áskerı prokýratýra men qaýip­sizdik komıteti qyzmet­kerlerin de qam­tıtyndyǵy aıtyldy. 
Zań jobasy birinshi oqy­lymda shaǵyn talqylaýdan ke­ıin maquldanǵan soń Halyq­aralyq qatynastar, qorǵa­nys jáne qaýipsizdik komıte­tiniń tóraıymy Darıǵa Nazarbaeva­nyń usynysymen ekinshi oqy­lymda da shaǵyn úzilisten keıin qaralyp, ol biraýyzdan qa­byl­dandy. 

Osydan keıin senatorlardyń ortalyq bılik organdaryna joldaıtyn saýaldary ja­rııa­landy. Sonyń ishinde Halyq­aralyq qatynastar, qorǵa­nys jáne qaýipsizdik komıte­tiniń tóraıymy Darıǵa Nazarbaeva­nyń «Qazteleradıo» AQ-qa tıe­sili «Otaý TV» kásiporny­nyń má­se­lesine baılanysty já­ne senator Na­rıman Tóre­ǵa­lıev­tyń balet pen bı ár­tis­­teri­niń zeınetkerlik jas mól­sherin bel­gileýdi qaıta qaraý tý­raly Premer-Mı­nıstr B.Sa­ǵyn­taevtyń atyna jol­daǵan de­pýtattyq saýaldary jarııalandy. 

Otyrys sońynda Senat Tór­aǵasy Q.Toqaev senatorlar­dy Qazaqstan Respýblıkasy Tuń­ǵysh Prezıdentiniń kúnimen qut­tyqtady.

Jaqsybaı SAMRAT,
«Egemen Qazaqstan»