Elbasymyzdyń ómir jolyna úńilsek, Dneprodzerjınsk qalasyndaǵy №8 tehnıkalyq ýchılıshede metallýrg mamandyǵyn ıgerip júrgende Nursultan Nazarbaev bilim alýmen shektelip qalmaı, sportta da aıtarlyqtaı tabysqa jetkenin Ýkraınanyń jáne Qazaqstannyń eńbek sińirgen jattyqtyrýshysy Lev Ejevskıı úlken tebirenispen eske alady. Birinshiniń bapkeri Astanaǵa kelgende arnaıy jolyǵyp, biraz áńgimeniń túıinin tarqatyp edik.
«Men Kıevtiń dene tárbıesi ınstıtýtyn bitirgennen keıin Dneprodzerjınsk qalasyndaǵy metallýrgııa zaýytynyń sport klýbynda jattyqtyrýshy bolyp jumysqa kiristim. 1958 jyly osyndaǵy tehnıkalyq ýchılıshege Qazaqstan úkimetiniń joldamasymen bir top jas oqýǵa kelgen. Bir kúni jattyǵý júrgizip jatqanymda zalǵa denesi tyǵyrshyqtaı bir jap-jas jigit kirip keldi. Kóp kidirmeı-aq maǵan jaqyndady da «Maǵan osynda kúrespen aınalysýǵa bola ma?», dep surady. Men aty-jónin surap edim «Atym – Nursultan, famılııam – Nazarbaev, Qazaqstannan keldim. Osyndaǵy tehnıkalyq ýchılıshede oqımyn», dep taq-tuq jaýap berdi. «Buryn kúrespen aınalystyń ba?», dep edim, «Ákemniń úıde úıretkeni bolmasa, kásibı turǵyda shuǵyldanǵan joqpyn», dedi. Sodan men jattyǵý jasap júrgenderdiń arasynan Nıkolaı Lıtoshkony shaqyryp alyp: «Kolıa, myna jigit kúrespen aınalysqysy keledi eken, baıqap kórshi», dep beldestirip jibergen edim. Qalaı bolǵanyn ózim de ańdamaı qaldym, áp-sátte Nursultan meniń Lıtoshkomdy shalyp jyqty. Shalqasynan túsirdi. Zal ishi siltideı tyndy. Lıtoshko qyzaraqtap, yzaǵa býlyǵyp tur. Men sodan Nursultandy arqasynan qaǵyp: «Jaraısyń, synaqtan óttiń, endi saǵan esik ashyq» degenim esimde», degen Lev Rýdolfovıch áńgime basynda Nursultan Nazarbaevtyń eger kúrespen kásibı turǵyda aınalysa bergeninde úlken belesterdi baǵyndyratyn balýan bolatynyn uǵyndyrǵandaı boldy.
– Men mynany erekshe aıtqym keledi, – dep sózin jalǵastyrǵan bapker. – «Qabiletti adam qaı iste bolsa da qarymdy bolady». Osy sózdi Nursultanǵa qaratyp aıtar edim. Ony alǵash kórgenimde buryn sportpen aınalysqan eken dep oılaǵan edim. Bulshyq etteri bult-bult etip, dene bitiminiń tyǵyrshyqtaı bolǵany, janarynan ot kórinýi onyń tabıǵatynan kúshti, talantty ekenin bildirip turdy, – dep Elbasymyzdyń erik-jigerin de baǵalap ótken edi.
«Ol eń birinshi jarysqa qatysqanda «Men qashan shyǵamyn, men qashan shyǵamyn…», dep ózin-ózi qaırap, ózin-ózi jeńiske jigerlendirip júrdi. О́zine sondaı senimdi boldy. Mine, osyndaı jeńiske degen qushtarlyqtyń nátıjesi bolar, Nursultan alǵashqy beldesýin tamasha ótkizip, jeńimpaz atandy. Bul jeńis ony óte shabyttandyryp jiberdi desem bolady. Sodan keıingi jarystarda da jaqsy kórsetkishterge qol jetkize bildi. Ol kúrestiń eki túrin qatar meńgerdi. Klassıkalyq jáne erkin kúreste beldese beretin. Eki jyldyń ishinde Ýkraınanyń sport sheberi ataǵynyń normatıvin oryndady. Jalpy, Nazarbaevtyń minezinen alǵan betinen qaıtpaıtyn qaısarlyq, erinbeıtin eńbekqorlyq, kóshbasshylyq qasıet kórinip turatyn. Men sol kezde-aq onyń qabilet-qarymyna qarap, keleshekte óte tanymal tulǵa-qaıratker bolady dep oılaıtynmyn. Nursultan Nazarbaev eger shynymen de taǵdyryn kásibı sportqa buryp, kúrespen túbegeıli aınalysqanda, úlken jetistikterge jeter edi. Kem degende álem chempıony bolýy múmkin edi dep oılaımyn. Olaı deıtinim, ol shyn máninde, qaı jaǵynan alyp qarasaq ta, naǵyz kúresker jigit edi. Kilemde de, onyń syrtynda da kóshtiń basynda bolýǵa umtylatyn. О́ıtkeni onyń boıynda jeńimpaz rýhy bar», dep sózin sabaqtaı tústi tanymal bapker ótken kúnderdi esine ala otyryp.
Tabıǵatynan aqjarqyn kóńildi, áńgimeshil Lev Ejevskıı ár suraǵymyzǵa óte yjdaǵatpen jaýap berdi.
– Baptaǵan shákirtińiz Prezıdent bolǵanyn estigende qandaı sezimde boldyńyz?
– Qandaı sezimde bolýym múmkin?! Árıne, qýandym. Bir kúni sol baıaǵy Nursultanmen kúresetin Nıkolaı Lıtoshko júgirip kelip «súıinshi» suraıdy. «Keremet jańalyq», dep qoıady. Sodan ol: «Nursultan Nazarbaev Qazaq KSR-i Mınıstrler Keńesiniń Tóraǵasy boldy. Ýra!», dep meni qushaqtaı aldy. Sóıtip biz osy «keremet jańalyqty» atap ótip, ózimizshe bir kishigirim meıram jasadyq. Al Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti bolyp saılanǵanda tipten qýandyq. Men joǵaryda bir sózimde aıtyp kettim ǵoı, Nursultan Nazarbaev naǵyz kóshbasshy dep. Ol tabıǵatynan solaı jaratylǵan, jan-jaqty daryndy adam.
– Esińizge túsirip kórińizshi Prezıdent pen bapkerdiń kezdesýi qalaı boldy?
– Shynymdy aıtsam, Nursultan Nazarbaevty oqý bitirgennen keıin uzaq jyldar kórgen joqpyn. Al endi kezdesý jaıynda aıtsam, 1994 jyly Nursultan Ábishuly Ýkraınaǵa jasaǵan sapary barysynda Dneprodzerjınsk qalasyndaǵy ózi oqyǵan ýchılıshege arnaıy keldi. Ýchılıshe ujymy bul kezdesýge óte muqııat daıyndaldy. Mártebeli qonaqty úlken zalda kútip turdyq. Sol joly Nursultan Nazarbaev meni birden tanı qoımady. Dosy bolyp ketken Nıkolaı Lıtoshko «Nursultan Ábishuly, tanymaı qaldyńyz ba, bul bizdiń bapkerimiz Lev Rýdolfovıch», degende baryp esine tústim. Sol kezde baryp aqjarqyn kúlkisine salyp, meni qushaqtaı aldy da, amandyq-saýlyǵymdy suraı jóneldi… Balýan-shákirtimdi Prezıdent bolǵanda osylaısha jolyqtyrdym. Nursultan Ábishuly sol joly meni Qazaqstanǵa qonaqqa shaqyrdy. Men bolsam, 1996 jyly Almatyǵa keldim. Aıtyp jetkizýim qıyn. Qurmettep kútti. Keremet rıza boldym. Sodan beri Qazaqstanǵa jıi kelip turatyn boldym, – dep sózin túıindegen edi Elbasy Nursultan Nazarbaevty baptaǵan ýkraın bapkeri Lev Ejevskıı.
Ǵalym QOJABEKOV,
jýrnalıst
ASTANA
