Baǵdarlamany júzege asyrýdyń bastalǵanyna onsha kóp bola qoıǵan joq. Degenmen, Memleket basshysynyń bastamasymen qolǵa alynǵan jobanyń qalaı júrgizilip jatqanyna nazar salyp qoıýdyń artyqshylyǵy joq degen oıdamyz.
El Úkimetiniń málimetine súıener bolsaq, 2017 jyldyń sońyna deıin «Nurly jer» boıynsha 10,1 mln sharshy metr, túsiniktirek tilmen aıtqanda, 99 myń baspana berý josparlanǵan bolatyn. Onyń ishinde 545 myń páter memlekettik ınvestısııanyń esebinen salynyp jatqanyn aıta keteıik. On aıdyń qorytyndysyna kóz júgirter bolsaq, tıisti jumys 87,1 paıyzǵa oryndalyp, 8,8 mln sharshy metr, ıaǵnı 77 myń páter ıesin taýypty.
On aı ishinde óńirlerde atqarylǵan jumystarǵa sholý jasasaq, basqa oblystarǵa qaraǵanda Batys Qazaqstanda halyqty baspanamen qamtý isi qarqyn alǵanyn baıqaýǵa bolady. Bul oblysta paıdalanýǵa berilgen baspana kólemi aldyńǵy jylmen salystyrǵanda 49,2 paıyzǵa asyp túskeni osyny aıǵaqtaıdy. Odan keıingi oryndarǵa Pavlodar, Atyraý, Qyzylorda, Aqmola, Qostanaı, Jambyl oblystary jaıǵasypty.
О́ńirlerde halyqtyń áleýmettik jaǵynan az qamtylǵan bóligine arnalǵan arendalyq qurylysqa úmit artyp otyrǵandar az emes. Osy maqsatta 2017 jyldyń sońyna deıin – 2697 páter, 2018 jyly – 2270 páter, 2019 jyly 979 páter berý josparlanyp otyr. Jergilikti ákimdikterdiń kezeginde turǵan múgedek jandarǵa, asyraýshysy joq otbasylarǵa arnalǵan arendalyq páterlerdiń tólemi de birshama arzan ekenin aıta keteıik. Mysaly, 50 sharshy metrlik páterdiń aılyq jalǵa alý quny 5 myń teńge shamasynda eken.
Baǵdarlamanyń tabysty júrgizilýiniń basty tetigi qarjyǵa tireletini málim. Jyl ishinde «Nurly jerge» barlyq qarjy kózderinen bas-aıaǵy 744,8 mlrd teńge ınvestısııalanǵanyn, onyń ótken jylǵy kórsetkishten 16 paıyzǵa jýyq asyp túskenin aıtsaq, qarajat bólinýden kemshilik joq deýge bolady. Jalpy, baǵdarlamany júzege asyrý úshin 2017 jyldyń basynda «Báıterek» ulttyq basqarýshy holdınginiń enshiles uıymdaryn jumyldyrý týraly sheshim qabyldanǵan bolatyn.
Búginde joba birneshe baǵyt boıynsha óristeýde. Birinshi kezekte turǵyndardyń ıpotekalyq nesıe alýyna yńǵaıly jaǵdaı týǵyzý kózdelgen. Ol úshin jyl saıynǵy syıaqy mólsheri 7 paıyzdan aspaıtyn sýbsıdııa bóline bastady. Sýbsıdııa úshin memlekettik bıýdjetten 10 mlrd teńge qarastyrylyp otyr. Qarjyny ıgerýmen «Qazaqstannyń ıpotekalyq kompanııasy» AQ aınalysady. Qarjyny ekinshi deńgeıli bankter halyqqa jeńildetilgen nesıe túrinde usynýda. Qazaqstannyń turǵyn úı qurylys jınaq banki, Sesnabank, Tengri Bank syndy qarjy uıymdary da osy jumysqa jumyldyrylǵan. Osy baǵyt boıynsha kúni búginge deıin 8 770 páter paıdalanýǵa berilipti.
Elbasy N.Nazarbaevtyń «Qazaqstannyń úshinshi jańǵyrýy: jahandyq básekege qabilettilik» atty Joldaýynda el ekonomıkasynyń tolyqqandy draıveri retinde qurylys sektoryn odan ári damytý mindeti júktelgeni málim. Al baspanamen qamtý baǵdarlamasy qurylys sektoryna tyń serpin berýge tıis ekeni anyq. Sol sebepti sóz etip otyrǵan jobany júzege asyrýdyń taǵy bir mańyzdy baǵyty retinde turǵyn úı qurylysymen aınalysatyn kompanııalardy yntalandyrý tetikteri jolǵa qoıylyp otyr. Atap aıtar bolsaq, qurylys kompanııalarynyń bankterden alǵan zaımdary bıýdjet esebinen sýbsıdııalanady. Esesine turǵyzylǵan úılerdiń bir bóligi joǵaryda tilge tıek etip ótken Turǵyn úı qurylys jınaq bankiniń salymshylaryna berilýde.
Úshinshi baǵyt elimizdiń árbir azamatyna 10 sotyq jer bólý máselesine qatysty. Ulttyq ekonomıka mınıstrligi Qurylys jáne turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyq isteri komıteti taratqan aqparǵa sáıkes, «Elimizdiń ár azamatynyń jer zańnamasymen reglamenttelgen jeke turǵyn úı qurylysyna ákimdik ınfraqurylym tartqan 10 sotyq jerdi tegin alýǵa quqy bar. 10 sotyq jer alý úshin ákimdikke ótinish berý kerek, ıaǵnı jer telimine kezekke turǵan jón».
Jospar boıynsha 2017 jyldyń sońyna deıin turǵyn úı salý úshin oblys ákimdikteri túzgen tizimniń retimen respýblıka boıynsha 60 myńǵa jýyq jer telimi taratylýǵa tıis. Halyq sany ár óńirde ártúrli ekenin eskersek, berilip jatqan jer telimderiniń kólemi de ártúrli. Máselen, Mańǵystaýda – 15 myń, Aqtóbede 11 myń jer telimi berilýde. Qostanaı, Shyǵys Qazaqstan, Pavlodar oblystarynda bul kórsetkish birshama tómen. 2017-2018 jyldar aralyǵynda jeke turǵyn úı qurylysyna jer telimin bólýdiń arqasynda jalpy aýmaǵy 2019,3 myń sharshy metrden astam 1 975 úı salynady dep josparlanyp otyr.
Joǵaryda atap ótkenimizdeı, «Nurly jer» baǵdarlamasy – Elbasy Joldaýynda alǵa qoıylǵan mindetterdiń biri. Prezıdent Joldaýynda bul týraly «Meniń tapsyrmam boıynsha bıyl «Nurly jer» turǵyn úı baǵdarlamasy iske asyryla bastaıdy. Ol asa mańyzdy mindetti oryndaýǵa – aldaǵy 15 jylda 1,5 mıllıon otbasyn turǵyn úımen qamtamasyz etýge baǵyttalǵan», dep taıǵa tańba basqandaı kórsetilgen. Úkimettiń esebi boıynsha sońǵy 10 aıda elimizde 77 myńnan astam páter berilgenin, 2017 jyldyń sońyna deıin ony 99 myńǵa deıin jetkizý josparlanyp otyrǵanyn eskersek, baǵdarlama birshama sátti júrgizilip jatyr deýge bolatyndaı. «Úıi bardyń – kúıi bar» degen aksıomany alǵa tarta otyryp, elimizdiń ár azamatynyń áleýmettik ahýalyn jaqsartýǵa bul baǵdarlamanyń áleýeti jetedi degen úmit mol.
Arnur ASQAR,
«Egemen Qazaqstan»
