Ádebıet • 05 Qańtar, 2018

Dıdahmet dıdary

1110 ret
kórsetildi
3 mın
oqý úshin

Jazýshynyń bolmysyn jazǵan shyǵarmasynan uǵý qıyn emes. Bul turǵydan kelgende belgili qalamger Dıdahmet Áshimhanulynyń kisilik kelbeti, asyp-taspaıtyn birtoǵa minezi, sóıleý máneri, pendelikke salynyp, qalybyn buzbaıtyn ózindik baılam paıy­my, toqtar toqtamy, týrashyldyǵy týyndylaryn oqyp otyrǵanda keıip­kerlerimen qatarlasyp kóz aldyńda tura qalady. Altaıdaı bıik jerdiń túlegi ár týyndysyna tereń mán berip, oıly kózben qarady.

Dıdahmet dıdary

Az jazdy, biraq sandyqta jatatyn sap altyndaı babyna keltirip saz jazdy. Bárine talǵammen qarady. Sol talǵam tarazysynan syǵymdalyp shyqqan shyǵarmalarynyń úsh tomy («Nura-Astana» baspasynan) taıaýda qolǵa tıip, qaıta bir qarap shyqtyq. Bir baıqaǵanymyz, Dıdahmet úsh tomdy da ózi ázirlep ketken sekildi.

Birinshi tom «Tasqala» dep atalyp, professor Qulbek Ergóbektiń «Ult­­tyq rýh jyrshysy» degen salmaqty maqalasymen ashylypty. «D.Áshimhanuly – áńgime janrynyń aıtýly sheberi, qazaq ádebıetiniń qabyrǵaly qalamgeri», depti zamandas ǵalym baýyry. Bul – alyp qosary joq aqıqat sóz. Ásirese sóz qoldanysyndaǵy halyqtyq boıaý tánti etedi. Ol «Jer ańsaǵan Saratan» povesinen baıqalady. Esbergen men Qojyq arasyndaǵy áńgime, sybyzǵy únimen baıandalatyn Saratan oqıǵasy kimdi de bolsa beı-jaı qaldyrmaıdy. Týǵan jer adam úshin ǵana emes, janýar úshin de qymbat degendi sanańa mysqaldap sińirip, uıqyǵa batqan oıyńa sebezgilep sáýle túsiredi. Tipti keıde sybyzǵy únimen kórkem tildi ushtastyrǵanda tolqytady, tolǵantady. 

Ekinshi tom «Aqshoqy» dep atalyp, óziniń «Syrlasý» atty alǵy só­zinen bastaý alyp, bes áńgimesimen ushtasyp, ádebı esselerge jalǵasyp, maqalalarymen túıindeledi. Maqa­la­larynyń ishinde «Júsipbektiń syn­shylyǵy týraly» dúnıesi saýatty jazylǵan. Sóz zergeri Aımaýytov álemi jan-jaqty taldanady. Sol sekildi P.Merımeniń novellalary, ásirese «Tamango» novellasyndaǵy Tamango atty qul satýshynyń óziniń qandastaryn ózgege quldyqqa berip esirgeni, esire kelip araqtyń býymen áıelin de tegin quldyqqa ótkizip jibergeni, artynan ózi ıt ólimmen ólgeni alǵa tartylyp, osydan sabaq alsaq, qane, degendi meńzeıdi.

Úshinshi tom «Teńiz qorqaýy» dep atalyp, álem ádebıetiniń aıtýlylary Djek London men Djon Golsýorsıdiń romany men novellalary toptastyrylypty. Qazaq tiliniń kórkemdigin jetik meńgergen jazýshy aýdarmada da óziniń qarymdy ekenin dáleldepti.

Dıdahmet Áshimhanulynyń bul sú­beli eńbegi, asqar Altaıyn, muz qur­sanǵan Muztaýyn, eren Ertisin, ózge de atajurtyn kórkem tilmen kelistirip sýrettegen qundylyq. Ult tilinde sóı­legen kitaptardan adam degen ardaqty atqa qylaý túsirmegen «О́mirdi súıgen, adamdy súıgen júrekpen, Qalammen mynaý qaǵazǵa talaı gúl ekkem» degen Dıdahmetteı talantty jazýshynyń da dıdary kórinip turǵany anyq.

Súleımen MÁMET,
«Egemen Qazaqstan»

Sońǵy jańalyqtar

Denıs Nıkısha kelesi kezeńge óte almady

Olımpıada • Búgin, 16:16