Keshe Premer-Mınıstr Baqytjan Saǵyntaevtyń tóraǵalyǵymen ótken Úkimet otyrysynda ótken jylǵy áleýmettik-ekonomıkalyq damý men respýblıkalyq bıýdjettiń atqarylýynyń aldyn ala qorytyndylary qaraldy. Sondaı-aq densaýlyq saqtaý júıesiniń ınfraqurylymyn damytý jónindegi biryńǵaı perspektıvaly jospar talqylandy. Oǵan qosa jıynda Úkimet basshysy Elbasynyń bıylǵy Joldaýyn iske asyrý jaıynda mınıstrlerge naqty tapsyrmalar júktedi.
Joldaýdy júzege asyrý jospary talqylandy
Úkimet otyrysy Elbasynyń bıylǵy Joldaýyn júzege asyrý jaıyndaǵy tapsyrmalardy pysyqtaýdan bastaldy. Premer-Mınıstr B.Saǵyntaev Prezıdent óziniń Joldaýynda on negizgi maqsatty belgilegenin jáne olardyń barlyǵy jaqyn bolashaqta júzege asyrylýy qajettigin atap ótti. Birinshiden, ındýstrııalandyrý jáne jańa tehnologııalardy engizý turǵysynan Investısııalar jáne damý mınıstrligine ónimderdi eksporttaý men tehnologııalardy transfertteýge basa nazar aýdara otyryp, otandyq kásiporyndardy jańǵyrtý jáne sıfrlandyrýǵa baǵyttalǵan jańa quraldar ázirleý, sondaı-aq birqatar ónerkásiptik kásiporyndardy sıfrlaý boıynsha qanatqaqty jobalardy anyqtaý jáne olardy iske asyrýǵa kirisý tapsyryldy. Al Aqparat jáne kommýnıkasııalar mınıstrligine Nazarbaev Ýnıversıteti, AHQO jáne AT-startaptardyń halyqaralyq tehnoparki bazasynda sıfrly jáne ınnovasııalyq sheshimder ázirlemelerin damytý boıynsha venchýrlyq qarjylandyrýdyń jeke naryǵy qyzmetiniń sharalar keshenin jasaý jáne sáıkes zańnamalyq túzetýlerdi ázirleýdi qamtamasyz etý qajettigi aıtyldy. Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstrligine ákimdiktermen jáne múddeli mınıstrliktermen jumyskerlerdi jumystan bosatý táýekelderin baǵalaýdy jáne jumystan bosatylǵan jumyskerlerdi eńbekpen qamtý boıynsha kelisilgen saıasatty anyqtaýdy, jalpy eńbek resýrstary aǵymdary boıynsha jumysty jyldamdatýdy tapsyrdy.
Premer-Mınıstr elimizdiń agroónerkásip keshenin damytý boıynsha birqatar naqty tapsyrmalar berdi. Al kólik-logıstıkalyq ınfraqurylymnyń tıimdiligin arttyrýǵa qatysty Investısııalar jáne damý mınıstrligine Aqparat jáne kommýnıkasııalar, Qarjy mınıstrlikterimen jáne «QTJ» AQ-pen birge atqarylatyn tapsyrmalar júkteldi. Zamanaýı tehnologııalardy qurylysqa jáne kommýnaldyq sektorǵa engizý boıynsha Investısııalar jáne damý mınıstrligine Memleket basshysy qoıǵan mindetterdi eskere otyryp, bir aılyq merzimde turǵyn úımen qamtamasyz etilý kórsetkishin 2030 jylǵa qaraı 30 sharshy metrge deıin jetkizý boıynsha naqty usynystar engizý tapsyryldy. Ulttyq ekonomıka mınıstrligine óńirlerdiń ákimdikterimen birge turǵyn úı-kommýnaldyq ınfraqurylymdy jańǵyrtý kezinde MJÁ sáıkes tetigin ázirleý jáne ony iske asyrý boıynsha sharalardy jandandyrý tapsyryldy. Al Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligi Investısııalar jáne damý, Ulttyq ekonomıka mınıstrlikterimen jáne óńirlerdiń ákimderimen birge aýyldyq eldi mekenderdi sapaly aýyz sýmen qamtamasyz etýge barlyq kózderden keminde 100 mıllıard teńgeni jyl saıyn bólý boıynsha sharalar qabyldaýy qajet. Qarjy sektoryn «qaıta júkteý» baǵyty boıynsha Ulttyq ekonomıka mınıstrligine múddeli memlekettik organdarmen birge qor naryǵyn odan ári damytýdy qamtamasyz etý tapsyryldy. «Astana» halyqaralyq qarjy ortalyǵyna Qarjy, Ulttyq ekonomıka mınıstrlikterimen jáne «Samuryq-Qazyna» UÁQ-pen birge AHQO alańyn IPO ótkizýge daıyndaýdy qamtamasyz etý qajettigi aıtyldy. «Adamı kapıtal – jańǵyrtý negizi» baǵyty boıynsha da bilim berý jáne densaýlyq saqtaý salalaryna, sondaı-aq áleýmettik blok boıynsha birqatar tapsyrmalar berildi. Sonymen qatar Premer-Mınıstr álipbıdi latyn qarpine kóshirý máselesine qatysty tapsyrma berdi. B.Saǵyntaev sol sııaqty kásipkerlikti damytý Úkimet jumysynyń negizgi basymdyqtarynyń biri ekenin atap ótti.
Sondaı-aq Ishki ister mınıstrligi quqyq qorǵaý organdaryn izgilendirý boıynsha jumysty jalǵastyrýy kerek. Ádilet mınıstrligi Bas prokýratýramen jáne Joǵarǵy sotpen kelise otyryp, azamattardyń konstıtýsııalyq quqyqtaryn qamtamasyz etý, quqyq ústemdigin qamtamasyz etýdiń kepildigin nyǵaıtý jóninde tıisti usynystar engizýge tıis.
Qorytyndysynda Premer-Mınıstr Ulttyq ekonomıka mınıstrligine osy jyldyń 13 qańtarynda saǵat 12.00-ge deıin bekitilgen zańnamalyq tártipke sáıkes, Úkimetke «Memleket basshysynyń Qazaqstan halqyna arnaǵan «Tórtinshi ónerkásiptik revolıýsııa jaǵdaıyndaǵy damýdyń jańa múmkindikteri» Joldaýyn iske asyrýdyń jalpyulttyq josparyn bekitý týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Jarlyǵynyń jobasy týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimeti qaýlysynyń bekitilgen jobasyn engizýdi tapsyrdy.
Densaýlyq saqtaý ınfraqurylymyn damytý jaıy qaraldy
Úkimet otyrysynda Densaýlyq saqtaý mınıstri Eljan Birtanov Qazaqstanda densaýlyq saqtaý ınfraqurylymyn damytý boıynsha júrgizilip jatqan jumystar týraly baıandady. Máseleni qaraý barysynda Qazaqstandaǵy DDU-nyń Eldik keńsesiniń basshysy Oleg Chestnov, Eýropa qaıta qurý jáne damý bankiniń ókili Ekaterına Mıroshnık, Aqmola oblysynyń ákimi Málik Myrzalın, Almaty oblysynyń ákimi Amandyq Batalov densaýlyq saqtaý salasyndaǵy usynylǵan jańalyqtar týraly pikirlerimen bólisti. Úkimet halyqaralyq sarapshylardyń usynymdaryn eskere otyryp ázirlengen densaýlyq saqtaý ınfraqurylymyn damytý men jańǵyrtýǵa qatysty usynylǵan tásilderdi maquldady.
Meje oryndaldy
Úkimet otyrysynda qaralǵan negizgi másele ótken jylǵy əleýmettik-ekonomıkalyq damý men respýblıkalyq bıýdjettiń atqarylýynyń aldyn ala qorytyndylary. Bul rette Ulttyq ekonomıka mınıstri Tımýr Súleımenov ótken jyly Qazaqstan ekonomıkasy ósimniń jańa qarqynyna shyqqanyn málimdedi. Iаǵnı 2017 jyldyń aldyn ala qorytyndysyna sáıkes IJО́ ósimi 4 paıyzdy quraǵan. «О́simniń negizgi qozǵaýshy kúshteri saýda sektorlarynda óndiristi keńeıtý, ınvestısııalyq belsendilikti arttyrý jáne ishki suranystyń birtindep qalpyna kelýi boldy. Syrtqy oń jaǵdaılardyń faktorlary retinde munaı men metaldarǵa joǵary baǵa konıýnktýrasyn, sondaı-aq negizgi saýda seriktesteri – EO, Reseı jáne Qytaı memleketterindegi ekonomıkalyq jaǵdaıdyń jaqsarýyn aıtýǵa bolady», dedi mınıstr. 11 aıdyń qorytyndysy boıynsha Reseıge eksporttaý – 33%-ǵa, Eýropa odaǵyna – 31%-ǵa, Qytaıǵa 34,9%-ǵa ósken.
О́ndirýshi salalardyń qarqyndy ósýine qaramastan, IJО́-niń ósý kózderi ekonomıkanyń shıkizattyq emes segmentinde shoǵyrlanǵan. Osylaısha IJО́-niń 4% ósiminde shıkizattyq emes sektordyń úlesi 60%-dy quraǵan. Tutastaı alǵanda, naqty sektorda ekonomıkanyń barlyq salalarynda óndiristiń sınhrondy ósimi belgilengen.
«Eń joǵary ósim ónerkásipte – 7,1% deńgeıinde, kólik salasynda – 4,8%, baılanys – 3,3% jáne saýdada 3,2% baıqaldy. Munaı óndirý kóleminiń ósýi esebinen ken ónerkásibinde ozyq kórsetkishter belgilendi», dedi T.Súleımenov. О́ńdeý ónerkásibi 5,1 paıyzdyq ósim deńgeıin kórsetedi, bul negizinen Indýstrııalandyrý kartasyndaǵy jobalardy iske asyrý arqyly júzege asyrylýda. 2017 jyldyń qańtar-qarasha aılarynda IIDMB arqyly 850 mlrd teńgege 62 joba qolǵa alynyp, 5,5 myń jumys orny ashylǵan.
Mınıstrdiń málimdeýinshe, elimizde farmasevtıka salasy da qarqyndy damyp keledi. Onyń ónimi 41,8%-ǵa ósken. Jeńil ónerkásip 9 ınvestısııalyq jobany iske qosýǵa jáne júıe qurýshy kompanııalardyń qazaqstandyq qamtýynyń ulǵaıýyna baılanysty óndiristi 7,3%-ǵa arttyrdy. Budan ózge, mashına jasaý salasynda 5,6% deńgeıinde turaqty ósim belgilengen. Aýyl sharýashylyǵynda ósim 2,9%-dy qurady. Onyń ishinde, ósimdik sharýashylyǵynyń ónimi 2,2%-ǵa, mal sharýashylyǵy ónimi 3,9%-ǵa ósti.
2017 jyly negizgi kapıtalǵa salynǵan ınvestısııalar kólemi 5,5%-ǵa artqan. Investısııalardyń negizgi ósimi aýyl sharýashylyǵyna baǵyttalǵan, onda ósim 29,3%-dy qurady, saýda – 21,8%, qurylys – 11,8%, baılanys – 9,5% jáne ónerkásip 3,8% boldy. О́tken jyldyń 9 aıynda Qazaqstan 15,7 mlrd dollardan astam tikeleı sheteldik ınvestısııalar tartqan, bul 2016 jyldyń osy kezeńimen salystyrǵanda 5,3%-ǵa joǵary kórsetkish. Jalpy alǵanda, eldiń syrtqy saýda aınalymy 25,1%-ǵa artyp, 69,5 mlrd dollarǵa jetti.
Jıynda Ulttyq banktiń basqarma tóraǵasy Danııar Aqyshev bank salasyndaǵy qorytyndyny jarııalady. Al respýblıkalyq bıýdjettiń oryndalýynyń aldyn ala qorytyndylary týraly Qarjy mınıstri Baqyt Sultanov baıandady.
Qorytyndysynda Premer-Mınıstr B.Saǵyntaev aldyn ala málimetterge sáıkes, 2017 jyly Memleket basshysynyń eldiń ekonomıkalyq ósimin 4% qamtamasyz etý jónindegi tapsyrmasy oryndalǵanyn atap ótti. Salalyq mınıstrlikter men óńirler óz kórsetkishteri boıynsha ekonomıkalyq ósimdi qamtamasyz etti. Mundaı kórsetkishterge Úkimettiń jáne ákimdikterdiń uıymdasyp atqarǵan jumystarynyń nátıjesinde qol jetkizildi.
Dınara BITIK,
«Egemen Qazaqstan»
