– Áńgimeni áriden bastaıyn. Elimizde gir sporty men armrestlıng federasııasy 1992 jyldyń jeltoqsanynda Qonaev qorymen bir kúnde dúnıege keldi. Bul sport túrleri Olımpıada oıyndary baǵdarlamasyna enbese de shetelderde jaqsy baǵalanady, abyroıǵa ıe. Ásirese Reseı, AQSh, Eýropa elderinde qol kúresi men gir sporty erekshe damyǵan. Táýelsizdikpen tól qurdas federasııalarǵa jetekshilik etý ońaı sharýa emes. Elimizdiń barlyq oblystaryn aralaýǵa týra keldi, el birinshilikterin turaqty ótkize bastadyq. Qazir jyl saıyn qos sport túrinen el birinshiligi turaqty ótkizilip turady. Kezinde qol kúresi men gir tasyn kóterýden elimizdiń san márte chempıony atandym.
1975 jyly Úndistannyń Kalkýtta qalasynda qol kúresinen Azııa federasııasy qurylyp, oǵan prezıdent bolyp sol eldiń azamaty Barıdj Baran Das taǵaıyndaldy. Alaıda, Barıdj myrza aspaıtyn, saspaıtyn, qozǵala qoımaıtyn sabaz eken, birde-bir ret qol kúresinen Azııa birinshiligin ótkizýdi qajet dep tappaǵan ǵoı. Shydamnyń shegi bolýy tıis emes pe, úndilik azamatty qalyń uıqydan oıatýǵa týra keldi. Sebebi Azııadaǵy qol kúresi tuıyqqa tirelgen edi. Álem birinshilikteri men halyqaralyq jarystarǵa shaqyrýdy bylaı qoıyp, eshbir memlekettiń moıyndaǵysy joq. Aqyry bizdiń bastamamyzben arada 26 jyldan keıin Kalkýttada tunǵysh ret qol kúresinen Azııa chempıonaty ótip, onda Úndistan top jarsa, biz ekinshi orynǵa taban tiredik. Arada eki jyldan keıin taǵy sol eldiń Assam qalasynda Ekinshi Azııa chempıonaty jalaýyn kóterdi. Aıdy aspanǵa shyǵaryp, onda top jardyq.
Myna bir derekke nazar aýdaralyq. Úndistan 28 jylda Azııa birinshiligin nebári eki ret qana ótkizse, biz sońǵy segiz jylda Azııa chempıonatyn 8 ret ótkizip, on chempıonattyń jeteýinde top jardyq. 10-shy chempıonat О́skemende ótkeni týraly baspasózde jazyldy. Oǵan Azııanyń 21 memleketinen komandalar qatysty. Japonııa, Ońtústik Koreıa, Iran, О́zbekstan, basqa da memleketterde qol kúresiniń jaqsy damyp kele jatqany ańǵardyq. О́skemendegi Azııa birinshiligin oblys ákimi Berdibek Saparbaev ashty. Qala ákimi, sport janashyry Islam Ábishev qarjylaı kómek kórsetti. Shetelderden kelgen qol kúresi sheberleri 30 tamyzda О́skemende ótken qala kúni men Konstıtýsııa merekesine arnalǵan merekeli sherýge qatysty, turǵyndarmen pikir almasqan kezde Qazaqstannyń qol jetkizgen jetistikterine rıza bolyp tarady.
Al endi Álem chempıonatynyń Almatyda ótýine ne sebep boldy degen saýalǵa oralsaq, onyń ózindik ereksheligi bar. 2008 jyly Kanadada Dúnıejúzilik qol kúresi federasııasynyń kongresi ótti. Oǵan 43 memlekettiń ókilderi qatysyp, 33-shi Álem chempıonatynyń qaıda ótetini jaıly máseleni talqylady. Mundaı dúbirli jarysty ótkizý úshin mınıstrliktiń arnaıy jazylǵan kepildeme haty bolýy tıis. Lıtva, Polsha, Brazılııa, О́zbekstan elderiniń ókilderi saqadaı saı ázirlenip barypty.Sonymen tartys bastalyp ketti. Árbir elderdiń laýazymdy, elge tanymal azamattary álem birinshiligin óz elderinde ótkizýge yntaly. Aýyr atletıkadan álemniń birneshe dúrkin rekordshysy, elimizde qol kúresi men gir sportynyń damýyna erekshe úles qosqan Vladımır Drekslerdi kongress músheleriniń kóbi tanıdy, qurmetteıdi. Drekslerdiń «Dúnıejúzilik qol kúresi federasııasynyń vıse-prezıdenti, Azııa qol kúresi federasııasynyń prezıdenti Muqan Aǵzamov 2011 jyldyń ekinshi jeltoqsanynda 60 jasqa tolady, sportta erekshe qoltańbasy bar azamattyń qurmetine Qazaqstan Álem chempıonatyn qabyldaýǵa árqashan ázir» degen bir aýyz sózi barlyq máseleni oń sheship tastapty.
– Álem chempıonatyna qansha memlekettiń qol kúresi sheberleri qatysady?
– Búgingi kúni Álem chempıonatyna qatysýǵa 53 memleketten ótinish kelip túsken. Olar jolaqysy, qonaqúıge qarjyny ózderi tóleıdi. Qol kúresi erekshe damyǵan Reseı – 70 adamyn jibermek. Túrikter – 58, Brazılııa – 60, Kanada – 50, AQSh 30-40, Japonııa, Ońtústik Koreıa, Avstralııa, Ońtústik Afrıka, Qyrǵyzstan sııaqty elder de otyz-qyryqtan kileń bir myqty sheberlerin jibergeli otyr. Bizdi Ońtústik Afrıka eliniń Álem chempıonatyna qatysý jónindegi ótinishi tańǵaldyrady. Sóz reti kelgende aıta ketý kerek, bolashaqta qol kúresiniń Olımpıada baǵdarlamasyna enip qalýy ǵajap emes. Qazir Eýropa, Latyn Amerıkasyn bylaı qoıyp, barlyq qurlyq ókilderi qol kúresin jandandyryp jatyr. Demek, básekelestik damý ústinde. Iаǵnı, keleshekte qol kúresi Olımpıada oıyndarynyń baǵdarlamasyna enip jatsa, altyn alqany kúrep alar edik. Bizdiń osy jolǵy baıraqty básekedegi basty qarsylasymyz – Reseı. Álem chempıonatynda top jarý basty mindetimiz. Bul el Táýelsizdiginiń mereıli merekesine laıyqty tartý bolar edi.
– Jarys qashan bastalady, básekeler negizinen alǵanda kimderdiń arasynda ótpek?
– 26-27 qarashada komandalar kele bastaıdy. Olardy qarsy alý, qonaq úılerge ornalastyrý máselesi sheshilip qoıǵan. Reti kelgende aıta ketý kerek, Álem chempıonatyn ótkizýge kómek jasaǵan QR Týrızm jáne sport mınıstri Talǵat Ermegııaevke alǵysymdy aıtqym keledi. Almaty qalasynyń ákimi Ahmetjan Esimovke de rızamyz. 28 qarashada kongress jıyny ótip, onda uıymdastyrý, aldaǵy álem birinshiliginiń qaıda ótetini anyqtalmaq. Kongress jıynyna Dúnıejúzilik qol kúresi federasııasynyń prezıdenti kanadalyq Fred Roı, bas hatshy, belgııalyq Vıllı Denemos qatyspaq.
Álem birinshiligi kemtarlar, (erkekter, áıelder) ardagerler, jastar, eresek ardagerler arasynda ótpek. Sonymen birge, 40-50 jastaǵylar arasynda sheberlik klass, 50-60 jastaǵylar arasynda grand-sheberlik, 60-70 jastaǵylar arasynda senor-grandsheberlik ótkizý josparlanyp otyr. О́zim senor – grandsheberlik saıysyna túspekpin. 30 qarashada tańǵy saǵat 9.00-de Balýan Sholaq atyndaǵy sport kesheninde Álem chempıonatynyń saltanatty ashylýy bastalmaq. Oǵan álemniń sporttaǵy jaryq juldyzdary qatysady dep kútilýde. Úshinshi jeltoqsanda dúbirli jarys aıaqtaldy. Jeńimpazdar men júlde ıelerine estelik medaldar, syı-sııapat tapsyrylady. Almatydaǵy Álem chempıonatyn joǵary dárejede uıymdastyrý el abyroıyn arttyryp, Táýlsizdiktiń 20 jyldyǵyna laıyqty tartý bolmaq.
Tobyqtaı túıin: Ata-babalarymyz «segiz qyrly, bir syrly» dep Muqan sııaqty azamattardy ardaqtaǵan ǵoı. Shynynda da, Muqan Aǵzamov bilimdi de, bilikti, zııaly azamat. Tehnıka ǵylymdarynyń kandıdaty, dosent M.Aǵzamovtyń ónertapqyshtyǵy jaıly aıta ketken jón. Elimizde qara shegirtke qaptaǵan jyly shegirtkeni ýlaıtyn tehnıkany jasap, búkil elge taratqan. Ol basqaratyn «Masaq» sharýa qojalyǵynda otyzdan astam adam eńbek etedi. Zaıyby Sulýhan da qojalyq tóraıymy. Ekeýi úsh bala, birneshe nemere tárbıelep ósirdi. Qyzy Janar ekonomıka ǵylymdarynyń kandadaty, qazir ShQMÝ dosenti. Kúıeý balasy Rýslan Seıilhanov eki ret Olımpıada oıyndaryna qatysqan, dzıýdodan Azııa chempıony.
Áńgimelesken Ońdasyn Elýbaı,
Shyǵys Qazaqstan oblysy.
• 19 Qarasha, 2011
Álem chempıonatynda top jarýǵa umtylamyz, –deıdi Dúnıejúzilik qol kúresi federasııasynyń vıse-prezıdenti, Azııa qol kúresi (armrestlıng) federasııasynyń prezıdenti, Qazaqstan Respýblıkasynyń eńbek sińirgen jattyqtyrýshysy Muqan Saǵıdollauly Aǵzamov.
– Áńgimeni áriden bastaıyn. Elimizde gir sporty men armrestlıng federasııasy 1992 jyldyń jeltoqsanynda Qonaev qorymen bir kúnde dúnıege keldi. Bul sport túrleri Olımpıada oıyndary baǵdarlamasyna enbese de shetelderde jaqsy baǵalanady, abyroıǵa ıe. Ásirese Reseı, AQSh, Eýropa elderinde qol kúresi men gir sporty erekshe damyǵan. Táýelsizdikpen tól qurdas federasııalarǵa jetekshilik etý ońaı sharýa emes. Elimizdiń barlyq oblystaryn aralaýǵa týra keldi, el birinshilikterin turaqty ótkize bastadyq. Qazir jyl saıyn qos sport túrinen el birinshiligi turaqty ótkizilip turady. Kezinde qol kúresi men gir tasyn kóterýden elimizdiń san márte chempıony atandym.
1975 jyly Úndistannyń Kalkýtta qalasynda qol kúresinen Azııa federasııasy qurylyp, oǵan prezıdent bolyp sol eldiń azamaty Barıdj Baran Das taǵaıyndaldy. Alaıda, Barıdj myrza aspaıtyn, saspaıtyn, qozǵala qoımaıtyn sabaz eken, birde-bir ret qol kúresinen Azııa birinshiligin ótkizýdi qajet dep tappaǵan ǵoı. Shydamnyń shegi bolýy tıis emes pe, úndilik azamatty qalyń uıqydan oıatýǵa týra keldi. Sebebi Azııadaǵy qol kúresi tuıyqqa tirelgen edi. Álem birinshilikteri men halyqaralyq jarystarǵa shaqyrýdy bylaı qoıyp, eshbir memlekettiń moıyndaǵysy joq. Aqyry bizdiń bastamamyzben arada 26 jyldan keıin Kalkýttada tunǵysh ret qol kúresinen Azııa chempıonaty ótip, onda Úndistan top jarsa, biz ekinshi orynǵa taban tiredik. Arada eki jyldan keıin taǵy sol eldiń Assam qalasynda Ekinshi Azııa chempıonaty jalaýyn kóterdi. Aıdy aspanǵa shyǵaryp, onda top jardyq.
Myna bir derekke nazar aýdaralyq. Úndistan 28 jylda Azııa birinshiligin nebári eki ret qana ótkizse, biz sońǵy segiz jylda Azııa chempıonatyn 8 ret ótkizip, on chempıonattyń jeteýinde top jardyq. 10-shy chempıonat О́skemende ótkeni týraly baspasózde jazyldy. Oǵan Azııanyń 21 memleketinen komandalar qatysty. Japonııa, Ońtústik Koreıa, Iran, О́zbekstan, basqa da memleketterde qol kúresiniń jaqsy damyp kele jatqany ańǵardyq. О́skemendegi Azııa birinshiligin oblys ákimi Berdibek Saparbaev ashty. Qala ákimi, sport janashyry Islam Ábishev qarjylaı kómek kórsetti. Shetelderden kelgen qol kúresi sheberleri 30 tamyzda О́skemende ótken qala kúni men Konstıtýsııa merekesine arnalǵan merekeli sherýge qatysty, turǵyndarmen pikir almasqan kezde Qazaqstannyń qol jetkizgen jetistikterine rıza bolyp tarady.
Al endi Álem chempıonatynyń Almatyda ótýine ne sebep boldy degen saýalǵa oralsaq, onyń ózindik ereksheligi bar. 2008 jyly Kanadada Dúnıejúzilik qol kúresi federasııasynyń kongresi ótti. Oǵan 43 memlekettiń ókilderi qatysyp, 33-shi Álem chempıonatynyń qaıda ótetini jaıly máseleni talqylady. Mundaı dúbirli jarysty ótkizý úshin mınıstrliktiń arnaıy jazylǵan kepildeme haty bolýy tıis. Lıtva, Polsha, Brazılııa, О́zbekstan elderiniń ókilderi saqadaı saı ázirlenip barypty.Sonymen tartys bastalyp ketti. Árbir elderdiń laýazymdy, elge tanymal azamattary álem birinshiligin óz elderinde ótkizýge yntaly. Aýyr atletıkadan álemniń birneshe dúrkin rekordshysy, elimizde qol kúresi men gir sportynyń damýyna erekshe úles qosqan Vladımır Drekslerdi kongress músheleriniń kóbi tanıdy, qurmetteıdi. Drekslerdiń «Dúnıejúzilik qol kúresi federasııasynyń vıse-prezıdenti, Azııa qol kúresi federasııasynyń prezıdenti Muqan Aǵzamov 2011 jyldyń ekinshi jeltoqsanynda 60 jasqa tolady, sportta erekshe qoltańbasy bar azamattyń qurmetine Qazaqstan Álem chempıonatyn qabyldaýǵa árqashan ázir» degen bir aýyz sózi barlyq máseleni oń sheship tastapty.
– Álem chempıonatyna qansha memlekettiń qol kúresi sheberleri qatysady?
– Búgingi kúni Álem chempıonatyna qatysýǵa 53 memleketten ótinish kelip túsken. Olar jolaqysy, qonaqúıge qarjyny ózderi tóleıdi. Qol kúresi erekshe damyǵan Reseı – 70 adamyn jibermek. Túrikter – 58, Brazılııa – 60, Kanada – 50, AQSh 30-40, Japonııa, Ońtústik Koreıa, Avstralııa, Ońtústik Afrıka, Qyrǵyzstan sııaqty elder de otyz-qyryqtan kileń bir myqty sheberlerin jibergeli otyr. Bizdi Ońtústik Afrıka eliniń Álem chempıonatyna qatysý jónindegi ótinishi tańǵaldyrady. Sóz reti kelgende aıta ketý kerek, bolashaqta qol kúresiniń Olımpıada baǵdarlamasyna enip qalýy ǵajap emes. Qazir Eýropa, Latyn Amerıkasyn bylaı qoıyp, barlyq qurlyq ókilderi qol kúresin jandandyryp jatyr. Demek, básekelestik damý ústinde. Iаǵnı, keleshekte qol kúresi Olımpıada oıyndarynyń baǵdarlamasyna enip jatsa, altyn alqany kúrep alar edik. Bizdiń osy jolǵy baıraqty básekedegi basty qarsylasymyz – Reseı. Álem chempıonatynda top jarý basty mindetimiz. Bul el Táýelsizdiginiń mereıli merekesine laıyqty tartý bolar edi.
– Jarys qashan bastalady, básekeler negizinen alǵanda kimderdiń arasynda ótpek?
– 26-27 qarashada komandalar kele bastaıdy. Olardy qarsy alý, qonaq úılerge ornalastyrý máselesi sheshilip qoıǵan. Reti kelgende aıta ketý kerek, Álem chempıonatyn ótkizýge kómek jasaǵan QR Týrızm jáne sport mınıstri Talǵat Ermegııaevke alǵysymdy aıtqym keledi. Almaty qalasynyń ákimi Ahmetjan Esimovke de rızamyz. 28 qarashada kongress jıyny ótip, onda uıymdastyrý, aldaǵy álem birinshiliginiń qaıda ótetini anyqtalmaq. Kongress jıynyna Dúnıejúzilik qol kúresi federasııasynyń prezıdenti kanadalyq Fred Roı, bas hatshy, belgııalyq Vıllı Denemos qatyspaq.
Álem birinshiligi kemtarlar, (erkekter, áıelder) ardagerler, jastar, eresek ardagerler arasynda ótpek. Sonymen birge, 40-50 jastaǵylar arasynda sheberlik klass, 50-60 jastaǵylar arasynda grand-sheberlik, 60-70 jastaǵylar arasynda senor-grandsheberlik ótkizý josparlanyp otyr. О́zim senor – grandsheberlik saıysyna túspekpin. 30 qarashada tańǵy saǵat 9.00-de Balýan Sholaq atyndaǵy sport kesheninde Álem chempıonatynyń saltanatty ashylýy bastalmaq. Oǵan álemniń sporttaǵy jaryq juldyzdary qatysady dep kútilýde. Úshinshi jeltoqsanda dúbirli jarys aıaqtaldy. Jeńimpazdar men júlde ıelerine estelik medaldar, syı-sııapat tapsyrylady. Almatydaǵy Álem chempıonatyn joǵary dárejede uıymdastyrý el abyroıyn arttyryp, Táýlsizdiktiń 20 jyldyǵyna laıyqty tartý bolmaq.
Tobyqtaı túıin: Ata-babalarymyz «segiz qyrly, bir syrly» dep Muqan sııaqty azamattardy ardaqtaǵan ǵoı. Shynynda da, Muqan Aǵzamov bilimdi de, bilikti, zııaly azamat. Tehnıka ǵylymdarynyń kandıdaty, dosent M.Aǵzamovtyń ónertapqyshtyǵy jaıly aıta ketken jón. Elimizde qara shegirtke qaptaǵan jyly shegirtkeni ýlaıtyn tehnıkany jasap, búkil elge taratqan. Ol basqaratyn «Masaq» sharýa qojalyǵynda otyzdan astam adam eńbek etedi. Zaıyby Sulýhan da qojalyq tóraıymy. Ekeýi úsh bala, birneshe nemere tárbıelep ósirdi. Qyzy Janar ekonomıka ǵylymdarynyń kandadaty, qazir ShQMÝ dosenti. Kúıeý balasy Rýslan Seıilhanov eki ret Olımpıada oıyndaryna qatysqan, dzıýdodan Azııa chempıony.
Áńgimelesken Ońdasyn Elýbaı,
Shyǵys Qazaqstan oblysy.
Olımpıada-2026:14 aqpanda el namysyn kimder qorǵaıdy?
Olımpıada • Búgin, 10:21
Búgin elimizdiń 10 qalasynda aýa sapasy nasharlaıdy
Aýa raıy • Búgin, 09:53
Reformalarǵa azamattyq belsendilik kerek
Qoǵam • Búgin, 09:50
Tól ónerimiz – ISESKO tiziminde
Qazaqstan • Búgin, 09:45
Pikir • Búgin, 09:40
Qoǵamdyq senim men saıası jaýapkershilik
Pikir • Búgin, 09:35
Jańa Konstıtýsııa jobasy: el turaqtylyǵynyń baǵyt-baǵdary
Saıasat • Búgin, 09:30
Munaı-gaz ónerkásibi – ekonomıkanyń eleýli salasy
Ekonomıka • Búgin, 09:25
Mýzeı qashan sanatqa qosylady?
Mýzeı • Búgin, 09:20
Ásker • Búgin, 09:15
Memleket basshysy Mıhaıl Shaıdorovty Olımıpıada chempıony atanýymen quttyqtady
Prezıdent • Búgin, 09:15
Áýe tasymalynyń áleýeti zamanaýı avıasııalyq habqa aınalýy kerek
Ekonomıka • Búgin, 09:10
Sý únemdeý mádenıetiniń ózektiligi
Qoǵam • Búgin, 09:05
Eki oıynshyqtyń biri – jaramsyz ári qaýipti
Qoǵam • Búgin, 09:00
Tulǵa • Búgin, 08:55