О́ner • 07 Aqpan, 2018

Shertpe kúı sheberleriniń biri kompozıtor Maǵaýııa Hamzın

1690 ret
kórsetildi
5 mın
oqý úshin

Qazaqtyń ulttyq mádenıetine, onyń ishinde sonaý túrki dáýirinen búgingi tańǵa deıingi saf qalpyn saqtap kele jatqan kúı óneriniń kemeldenýine óziniń zor úlesin qosqan shertpe kúı sheberleriniń biri kompozıtor Maǵaýııa Hamzın edi. Búginde onyń sonaý Táttimbetten bergi tekti ónerdi tegis jurtqa jetkizgen eren eńbegi el ıgiligine molynan jarady. Tipti Arqadan Alataýǵa deıingi abyz dalada Maǵaýııa mektebi qalyptasqan desek, artyq aıtpaǵan bolar edik. Sol shekpennen shyqqan qanshama jas daryn qara dombyrany janyna serik etip, shertpe kúıden shartarapqa kúı shalqytýda.  Tuǵyrly tulǵanyń shyǵar­mashylyǵy byltyrdan beri óziniń toqsan jyldyq mereıtoıy aıasynda elimizdiń ár aımaǵynda keńinen nasıhattalyp jatyr. 

Shertpe kúı sheberleriniń biri kompozıtor Maǵaýııa Hamzın

Sonaý dóńgelek datanyń túıindi tolǵamy taıaýda elordamyzdyń eńseli tórinde «Qazaqkonsert» memlekettik konserttik uıy­mynyń uıymdastyrýymen ót­ken «Qońyrqaz» atty eske alý keshinde qorytyndylandy.

Darqan daryn ıesiniń mereıli merekesine oǵan deıin asqaq Ala­taý tóri de at qosqan bolatyn. M.Hamzınniń ónerdegi shákirt­teri J.Shákárim bastaǵan, E.Tóleýtaı, M.Ábýǵazy bar, Alma­tyda Qurmanǵazy atyndaǵy Qazaq ulttyq konservatorııa­sy, T.Júrgenov atyndaǵy Qa­zaq ulttyq óner akademııasy, P.Chaıkovskıı atyndaǵy Alma­ty mýzykalyq kolledji jáne J.Elebekov atyndaǵy respýblıkalyq estrada-sırk kolledjiniń stýdentterin qatys­­tyryp asqaraly tulǵanyń atyn­da murajaı ashqan bolatyn. Maǵaýııa Hamzın qory, Halyq­aralyq «Kóshpendiler Ata­murasy» qoǵamdyq qory, «Ke­ńes» ortalyǵy bas bolyp, «Adyrna» ulttyq-etnogra­fııa­lyq birlestigimen seriktese atqarǵan ol ıgi shara kemeńger tul­ǵalardan góri keleshek jyl­ǵa­larǵa amanat ispetti aýqymdy jumys bolatyn.

Áriptesimiz Amanǵalı Qal­jan birde ózi jumys isteıtin «As­tana aqshamy» gazetinde «Qazaq­konsert» memlekettik kon­serttik uıymynyń dırektory Ashat Maemırovpen suhbat jasaǵan bolatyn. Suhbatta shertpe kúıdiń sheberi Maǵaýııa Hamzın de «Qazaqkonserttiń» quramynda óner kórsetkenin tilge tıek ete kelip, onyń osy­dan týra jarty ǵasyr buryn Ermek Serkebaev ekeýi Kana­da­nyń Monreal qalasynda ótken «EKSPO-67» kórmesine qatys­qany týraly derekti alǵa tartady. Kúıshiniń talanty men taǵdyryn, ǵıbaratty ómir jolyn áńgimege arqaý ete kelip, A.Maemırov myrzaǵa Astanada Maǵaýııa Hamzındi eske alýǵa arnalǵan úlken kesh ótkizýdi usynady.

Ne kerek álgi suhbattyń suraǵy maqsatyna, Ashat myrza jaqsy atyna jetip tamasha kesh taıaýda óz dárejesinde dúrkirep ótti. Keshtiń kelisti ótýine araǵa altyn kópir bolyp júrgen Maǵaýııany qazaqqa bergen Aqtoǵaıdyń azamaty Erlan Dákenovtiń de yqpaly bar. Atalmysh óner jármeńkesine qazaq rýhanııatynyń kil qas­qalary kelip, kúıshi jaıly keleli áńgimeni keńinen tol­ǵady. Shara tizginin ataq­ty kúıshi Janǵalı Júz­baı ustaǵan. Sándi sahna tórinde Muhametjan Tileýhan, Qaı­rolla Sədýaqasov tógiltip kúı tókkende kóńil kókjıegi kún astynda shyraılanyp sala berdi. Qazaq ádebıetiniń beldi ókilderi Tólen Ábdik, Qoıshyǵara Sal­ǵara, Ánes Saraı, Qaırolla Sá­dýaqasov qatysqan keshte jas daryndar Manap Anyqbekov, Baljan Serikbolqyzy sııaqty dáýlesker kúıshiler óner jarystyrdy. Sondaı-aq Qazaq ulttyq óner ýnıversıtetiniń ustazdary ánmen árlegen keshti kórermender zor qoshemetpen qabyl aldy. Serik Ospanov, Amantaı Jumashev, Nuraı Tana­baev, Aıaýlym Qamajan Maǵaýııa shyǵarmashylyǵynyń shyńyna shýaq bop tógildi. Áserli estelik­terdiń arasynda Maǵaýııa Ham­zınniń inisi Dánelııa aqsaqal jaı­ly da aıtyldy. Ony tilge tıek etýimizdiń ózindik orny bar. О́kinishke qaraı atalmysh keshti uıymdastyrýshylardyń basynda bolǵan Dánelııa aqsaqal ony tamashalaýǵa az ǵana ýaqyt qalǵanda ómirden ozdy... Keshke D.Hamzınniń zaıyby Baqyt shesheı qatysyp, Maǵaýııa ózi qoldan shapqan dombyralardy ala keldi. Shertpe kúı sheberiniń osyndaı da óneri bolǵanyn biri bilse, biri bile bermeıtin bolar. Ol dombyralardyń formasy da ádettegi dombyralardan bólek jasalǵan. Shertpe kúıge keletin qalaq dombyralardan da qalyby erekshe. О́nertanýshy Raýshan Maldybaevanyń aıtýynsha, Maǵaýııanyń əkesi Hamza ulyna bala kúninde dəl osyndaı mýzykalyq aspapty syılaǵan eken. Sodan beri kúıshi ózge for­madaǵy dombyrany onsha unata qoımaǵan. 

Keshte aıtylǵandaı, kúı quty qonǵan Maǵaýııa Hamzın qos ishekti dombyrany orkestrde oınatýymen erekshelengen daryn ıesi. Ol – shertpe kúımen birge, əlemniń klassıkalyq shy­ǵar­malaryn úlken sahnalarda oınap, sheteldiń talǵampaz kórermenin tənti etken kúıshi. 

Kókirek kózi ashyq áleýmet áýezdi áýen men kemeńger kúı qushaǵynan shyqqysy joq. Odan biz kúıshiniń ónerdegi ǵumyry uzaq ári áli de nasıxattala be­retinine esh kúmán keltirmedik. Osyndaı jıyndar arqyly qazaqtyń ulttyq baı murasy ur­paqtan-urpaqqa tabystala bere­tini sózsiz aqıqat.

Mıras ASAN,
«Egemen Qazaqstan»

Sońǵy jańalyqtar

Muqaǵalı murasy dáripteldi

Ádebıet • Búgin, 22:46