О́sim qarqyny saqtaldy
Premer-Mınıstr Baqytjan Saǵyntaevtyń tóraǵalyǵymen ótken Úkimet otyrysynda bıylǵy qańtardaǵy áleýmettik-ekonomıkalyq damýdyń aldyn-ala qorytyndylary jarııalanǵan bolatyn. Ulttyq ekonomıka mınıstri T.Súleımenovtiń habarlaýynsha, ınflıasııa jyldyń basynan beri 0,6 paıyzdy quraǵan, bul ınflıasııalyq targetteý tártibine ótkennen keıingi eń tómengi kórsetkish bolyp tabylady. Jyldyq mánde – 6,8 paıyz.
Jyldyń alǵashqy aıynda eldiń halyqaralyq rezevteri 1,1 paıyzǵa, ıaǵnı 90,1 mlrd AQSh dollaryna deıin ulǵaıdy, onyń ishinde altyn-valıýta rezervteri 31,7 mlrd AQSh dollaryna deıin jetken. Sonymen qatar munaı óndirýdiń 7,0 paıyzǵa, gazdyń 7,2 paıyzǵa jáne temir rýdasynyń 3,8 paıyzǵa ósýi esebinen ken óndirý ónerkásibinde óndiris kólemi 4,5 paıyzǵa ulǵaıǵan.
«Aýyl sharýashylyǵynda ósý 3,7 paıyzdy qurady. О́simdik sharýashylyǵyndaǵy shyǵarylym 2016 jylǵy dengeıde saqtaldy, sonymen qatar mal sharýashylyǵyndaǵy ónim óndirisi 3,9 paıyzǵa artty», dedi mınıstr. Sondaı-aq ol saýdada 7,5 paıyz deńgeıinde eleýli ósý tirkelgenin, bul kóbine kóterme kásiporyndar kóleminiń artýymen baılanysty bolǵanyn atap ótti.
«Investısııalardyń ósýi eldegi ekonomıkalyq belsendilikti qamtamasyz etetin jaǵymdy sharttardyń biri. 2018 jylǵy qańtarda negizgi kapıtalǵa salynǵan ınvestısııalar 65,4 paıyzǵa ósti. Aıtarlyqtaı ósý «PertoQazaqstan Oıl Prodakts» JShS Shymkent munaı óńdeý zaýytynda jańǵyrtý jáne rekonstrýksııalaýmen, Teńiz ken ornynda úshinshi býyn zaýytynyń qurylysymen, sondaı-aq Atyraý munaı óńdeý zaýytynda munaıdy tereńdetip óńdeý keshenin salýmen negizdelgen», dedi T.Súleımenov.
Tapsyrmalar tııanaqtaldy
Alqaly jıynda sondaı-aq ótken jumadaǵy keńeıtilgen otyrysta Memleket basshysy bergen tapsyrmalardyń oryndalý barysy talqylandy. Úkimet músheleri tapsyrmalardy oryndaý jónindegi josparlarymen bólisti. Bul rette Ulttyq ekonomıka mınıstri T.Súleımenovtiń málimdeýinshe, salyq saıasatyn iske asyrý sharalary 2025 jylǵa deıin IJО́-ge túsetin salyq túsimderin 25 paıyzǵa deıin jetkizýdi qamtamasyz etýi tıis. Budan ózge, memlekettik qaryzdar deńgeıi erekshe baqylaýǵa alynatyn bolady. Atalǵan máseleni sheshý úshin mınıstrlik 2018 jyldyń sońyna deıin Ulttyq qor tujyrymdamasyna qaryz ındıkatorlary esebinen Úkimettiń ishki qaryzyn alyp tastaý turǵysynan ózgerister engizý jóninde jumys júrgizedi.
«Eldegi kásiporyndardyń básekege qabiletti óndirisi men eksporttyq áleýetin odan ári arttyrý maqsatynda Investısııalar jáne damý mınıstrligimen jáne «Atameken» UKP-men birlese otyryp, osy baǵytta memlekettik qoldaýdy taldaý sharalary júrgiziledi. Onyń qorytyndysy boıynsha básekege qabiletti eksporttyq ónimder shyǵaratyn «Ulttyq chempıondar» sanyn kóbeıtý úshin qyzmetter algorıtmi men sharalardy iske asyrý boıynsha usynystar jasalady», dedi T.Súleımenov.
Sondaı-aq júrgizilip jatqan qurylymdyq reformalar aıasynda «100 naqty qadam» Ult josparynyń «Indýstrııalandyrý jáne ekonomıkalyq ósý» baǵytyn iske asyrýǵa turaqty baqylaý júrgizilmek.
Mınıstrlik sondaı-aq Jekeshelendirýdiń keshendi josparyn iske asyrýdy jalǵastyrady. Atalǵan baǵytta iske asyrylyp jatqan jumysty baǵalaý maqsatynda bıyl jalpy ekonomıka, memlekettik bıýdjet pen bızneske jekeshelendirý áserin esepke ala otyryp taldaý jasalatyn bolady.
Qarjy mınıstri B.Sultanov Elbasy tapsyrmasyna sáıkes bıyl 28 aqpanda mınıstrlik synaq rejiminde «Astana-1» aqparattyq júıesin iske qosatynyn jetkizdi. Tolyq aýqymdy iske qosý sáýir aıyna josparlanǵan.
«Kedendik rásimderden ótý jáne elektrondy ózara árekettesýdi jalǵastyrý kezinde «Bir tereze» qaǵıdatyn engizý úshin ASYCER platformasynda toǵyz ruqsat qujatyn avtomattandyrý jumystary júrgizilýde. Bul sondaı-aq IýNKTAD júıesiniń platformasynda da júzege asyrylýda», dedi mınıstr.
Sondaı-aq B.Sultanov atalǵan ruqsat qujattary boıynsha tıisti modýlderdi paıdalanýǵa berý 2018 jyldyń 1 qazanyna deıin josparlanyp otyrǵanyn, bul úshin júıeni testileý rejiminde mamyr aıynda iske qosatynyn atap ótti. «Astana-1» júıesi «E-lısenzııalaý» memlekettik derekter bazasymen biriktiriledi.
«Sonymen qatar «ITP» DKQ, «IBM» jáne «PWC»-men yntymaqtastyqta blokcheın-tehnologııalardy paıdalaný arqyly QQS basqarýdyń jańa ádisterin engizý boıynsha jumys júrgizilip jatyr. Aǵymdaǵy jyldyń tamyz aıynda jańa aqparattyq júıeniń prototıpin engizý josparlanyp otyr», dedi Qarjy mınıstri. Aıtýynsha, 2017 jyly salyqtyq jáne kedendik tekserýlerdiń sany 45 paıyzǵa qysqartyldy.
Eldiń memlekettik qaryzyna qatysty, Qarjy mınıstrliginiń basshysy AHQO bırjasynda Euroclear júıesi arqyly eýrooblıgasııalardy teńgede shyǵarý josparlanyp otyrǵanyn aıtty. Budan ózge, qaryz alý kózderin ártaraptandyrý maqsatynda ıslamdyq sýkýk oblıgasııalaryn shyǵarý kózdelgen.
Investısııalar jáne damý mınıstri J.Qasymbek óz kezeginde bıyl ındýstrııalandyrý baǵdarlamasy aıasynda eksportqa baǵyttalǵan sektorlardy yntalandyrý men eńbek ónimdiligin arttyrýǵa basa nazar aýdara otyryp, óńdeý ónerkásibin qoldaýǵa erekshe kóńil bólinetinin aıtty. J.Qasymbektiń aıtýynsha, bıyl IJО́ qurylymynda óńdeý ónerkásibiniń úlesin arttyrý úshin qajetti júıelik sharalar qabyldanady. Indýstrııalandyrý kartasy aıasynda jańa jobalardy iske qosý jalǵasyn tabady.
«Bıyl biz quny 1 trln teńge bolatyn 150-ge jýyq jobany iske qosýdy josparlap otyrmyz. Munda 15 myń turaqty jumys orny ashylady», dedi mınıstr.
2018 jyly IDM sıfrly tehnologııalardyń múmkindigin kórsetý alańdaryna aınalatyn jeti modeldi sıfrly fabrıkalardyń aýdıti boıynsha jumysty bastamaq. Sonymen qatar júıe quraýshy ken-metallýrgııa kásiporyndarynda Indýstrııa 4.0. tehnologııasyn engizý jobalary iske asyrylady. Bıyl sıfrlandyrýdy núktelik yntalandyrýǵa qatysty keıbir qoldaý sharalary ishinara qaıta qaralady. Sondaı-aq Memleket basshysynyń «Tórtinshi ónerkásiptik revolıýsııa jaǵdaıyndaǵy damýdyń jańa múmkindikteri» Joldaýynda júktelgen tapsyrmalarǵa sáıkes, jyl sońyna deıin «sıfrly dáýir» ónerkásibiniń qalyptasýyna baǵyttalǵan Indýstrııalandyrýdyń úshinshi besjyldyǵy tujyrymdamasy ázirlenedi.
«Jalpy, josparlanǵan is-sharalardy iske asyrý 2018 jyly óńdelgen eksporttyń qundyq kóleminiń ósimin 10,3 paıyzǵa, óńdeý ónerkásibiniń eńbek ónimdiligin 6 paıyzǵa, óńdeý ónerkásibi negizgi kapıtalynyń 1 trln teńgege deıin ósýin qamtamasyz etýge múmkindik beredi», dedi J.Qasymbek. Sonymen qatar bıylǵy jyly «Nurly jer» baǵdarlamasyn odan ári iske asyrý tetikteri qaıta qaralady.
Úkimet otyrysynda budan ári Energetıka mınıstri Qanat Bozymbaevtyń, Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstri Mádına Ábilqasymovanyń, Aqparat jáne kommýnıkasııalar mınıstri Dáýren Abaevtyń, Densaýlyq saqtaý vıse-mınıstri Alekseı Soı men Mádenıet jáne sport vıse-mınıstri Erlan Qojaǵapanovtyń baıandamalary tyńdaldy. Premer-Mınıstrdiń orynbasary – Aýyl sharýashylyǵy mınıstri О́mirzaq Shókeev, «Samuryq-Qazyna» UÁQ basqarma tóraǵasy Ahmetjan Esimov te esep berdi.
Baıandamalar tyńdalǵan soń Úkimet basshysy qozǵalǵan máseleler Prezıdenttiń erekshe baqylaýynda ekenin aıtyp, Ulttyq ekonomıka mınıstrligine múddeli memlekettik organdarmen birge jumys josparynyń jobasyn jumaǵa deıingi merzimde Úkimetke engizýdi tapsyrdy.
Shymkent aglomerasııasy aýmaǵy anyqtaldy
Shymkent aglomerasııasyn aýmaqtyq damytýdyń óńiraralyq shemasy qaraldy. «Memleket basshysy «Qazaqstan-2050» Strategııasynda Astana, Almaty jáne Shymkent, Aqtóbe qalalarynda aglomerasııalardy damytý boıynsha strategııalyq qajettilikterdi belgiledi. Osyǵan baılanysty óńir aýmaǵynyń ósimin basqarý úshin Shymkent aglomerasııasynyń aýmaqtaryn damytýdyń óńiraralyq shemasy ázirlendi. Aglomerasııanyń yqpal etý aımaǵynda Shymkent – ortalyq qalasy, Arys qalalyq ákimdigi men oblystyń jeti aýdanynyń bólikteri kiredi. Olar: Báıdibek, Qazyǵurt, Ordabasy, Saıram, Saryaǵash, Tóle bı jáne Túlkibas. Halyq sanynyń 2030 jylǵa qaraı 2,3 mıllıonǵa ulǵaıatynyn eskere otyryp, aglomerasııanyń kóshi-qon aǵymdaryn retteý qajet», dedi jobany tanystyrǵan Investısııalar jáne damý mınıstri J.Qasymbek. Mınıstrdiń aıtýynsha, negizgi josparlaý kindikteri boıynsha Saryaǵash, Arys jáne Turar Rysqulov sekildi iri eldi mekenderi bazasynda kontrmagnıt qalalardy qalyptastyrý usynylady. «О́ndirgish kúshterdi damytýdyń usynylǵan sharalary óńirdiń ekonomıkalyq negizin transformasııalaýǵa, qyzmet kórsetý salasyn, aglomerasııanyń kóliktik-logıstıkalyq jáne týrıstik áleýetin damytýǵa baǵyttalǵan. 2030 jylǵa qaraı farmasevtıka, munaı, hımııa, metallýrgııa, qurylys ındýstrııasy, ǵylym, saýda jáne qyzmet kórsetý salalary damıtyn bolady. О́ńdeý ónerkásibi 5 esege ulǵaıady. Aýylsharýashylyq kooperasııalary men agroónerkásiptik keshenniń damýy mal sharýashylyǵynyń jalpy ónim kólemin tórt esege, jáne ósimdik sharýashylyǵynyń jalpy ónim kólemin bes esege arttyrýǵa yqpal etedi», dedi mınıstr. J.Qasymbek sondaı-aq kóliktik júıeni damytý úshin Shymkent qalasynyń Ońtústik, Shyǵys jáne Soltústik bólikterinde úsh aınalma joldy, qalanyń syrtqy aınalmadaǵy 118 shaqyrymyn jóndeýdi, Saryaǵash qalasynyń aınalma joly men oblystyq jáne aýdandyq mańyzdaǵy 720 shaqyrym joldy jóndeýdi usyndy. Usynystardyń arasynda «Shymkent-2» temir joly men Shymkentti aınalyp ótetin 43 shaqyrymdyq temir jol salý jumysy da bar. Sonymen qatar Arys vokzalyn jóndeýdiń mańǵyzdylyǵy týyp otyr. Mınıstr sondaı-aq Shymkent qalasy men Saryaǵash aýdanynda 2020 jylǵa deıin eki kóliktik-logıstıkalyq ortalyq qurý mańyzdy ekenin aıtady. Mınıstr ózge de áleýmettik, ınnovasııalyq, ekologııalyq baǵyttardaǵy birshama usynystardy aıta kele Úkimet basshysynan jobany qoldaýdy surady. «Bul is-sharalar qyzmet kórsetý salasyn jaqsartyp, qalanyń kóliktik-eksporttyq áleýetin arttyra túser edi. Jospar barlyq memlekettik organdarmen, Ońtústik Qazaqstan oblysynyń ákimdigimen kelisildi. Jobany qoldaýyńyzdy suraımyn», dedi mınıstr. Bul másele boıynsha jıynda Premer-Mınıstrdiń birinshi orynbasary A.Mamın, Ońtústik Qazaqstan oblysynyń ákimi J.Túımebaev sóıledi. Talqylaý qorytyndysynda Shymkent aglomerasııasyn aýmaqtyq damytýdyń óńiraralyq shemasy qabyldandy.
Dınara BITIK,
«Egemen Qazaqstan»
