Marqum Aqseleý Seıdimbek osy ándi tyńdap otyryp: «Qaırat ekeýmiz bir-bir ananyń etegine oralyp ósken beıbaqtarmyz. Bir úshin anadan bıik asqar joq. «Anasy bar adamdar, eshqashan qartaımaıdy». Bul sóz kez kelgenniń aýzynan shyǵa salatyn dúnıe emes. Anaǵa degen uly mahabbattan týatyn tirkes» dese, oıshyl-jazýshy Ábish Kekilbaev «Qaırat sózin jazǵan ándi qosyla shyrqaıtynbyz. «Anasy bar adamdar eshqashan qartaımaıdy» – onyń bul sózimen kelispeıtin qazaq bar ma eken?! Qaırat aqyn anasy Jańyl apaıdyń ańyrata salatyn nazdy ánimen ón boıyńdy eljireter tebirenis góıgeıin ańsap, sarǵaıa saǵynyp jazǵany bul», degen eken.
О́z basym Qaırat aǵamen tirisinde birneshe dúrkin dastarqandas boldym jáne 2007 jyly 70 jasqa tolǵanda shaǵyn tolǵaý jazdym. Sonda ańǵarǵanym, Qaırekeńdeı anasyn ardaqtaıtyn adam kemde-kem. Jaryqtyq áńgime arasynda «Anashym meni aýzyna tistep júrip adam qyldy» dep ezile eńireıtin.
– Sonaý bir jyldary, – dep eske alatyn marqum, – qoınaýy qut Narynǵa jańadan polıgon salatyn bolyp, kúlli jurtty túp qoparyp ońtústikke kóshirdi. Osylardyń arasynda segiz jasar men jáne anam ekeýmiz birge kettik. Kóshken eldi Jetisaıǵa ákeledi. Jat jerdiń tabıǵatyna sińise almaı kelgen eldiń balalary ish aýrýyna shaldyǵyp, qynadaı qyrylady. Men de aýyrdym. Yńyrshaǵy aınalyp, hal ústinde jatqan kespirime nalyǵan anam:
Qudaıdan surap alǵan shybynym-aı,
Baǵýǵa shybynymnyń qıynyn-aı!
Qarǵamdy qanattyǵa qaqtyrma dep,
Júremin bir Allaǵa syıynyp-aı!
Ishinde kóp qoıymnyń qońyr saýlyq,
Qosaqtap saýlyqtardy kúnde saýdyq,
Qudaıdan jatyp-turyp men tileımin,
Denine qaraǵymnyń bergeı saýlyq, – dep, kúni-túni zarlady...
«Sóıtip meni ajaldan alyp qalǵan – anamnyń kóz jasy», dep eńireýshi edi Qaırekeń.
Osylaı tónip kelgen bir ajaldan aman qalǵan Qaırat aǵa Jetisaıdan orta mektepti bitirip, Almatyǵa oqýǵa attanady. Ulyn shyǵaryp salyp turǵan anasy: «Mańdaıyma táńir jazǵan jalǵyzym-aı, aldyńda arqa súıer aǵań, artyńda tuıaq tireıtin iniń bolmady-aý. Tumsyqtyǵa shoqytpaı qanatyńdy jetildirdim balam, tuıaqtyǵa tyrnatpaı qaýyrsynyńdy qaraıttym qaraǵym. Endi mine, at aıy-
lyn tartyp minip, alys saparǵa attanǵanda, menen basqa shyǵaryp salatyn aǵań men iniń joq, osyny oılaǵanda baýyrym ezilip, júregim julynar boldy-aý», dep zarlapty.
Osy oqıǵany aıtyp otyryp Qaırakeń taǵy da eńkildep qoıa beretin.
Shirkin, ómir bir ornynda turmaıdy. Sonysymen de jaqsy. Qaıǵyny umyttyrady, sherdi tarqatady, jarany jazady, jandy emdeıdi, jalǵyzdy kóp qylady, jarlyny baı qylady...
Qaırat Jumaǵalıev oqýyn bitirgen soń Almatydan qyzmet tabylyp, sonda ornyǵady. Aýyldaǵy anasyn kóshirip, qasyna alady.
«Anam – deıdi Qaırat aǵa, – Almatyǵa kelgen soń qaıta týǵandaı boldy. Kúni-túni tynym tappaı, zyr júgiredi. Sóıtip júrip, barlyq sharýa-
syn án aıtyp júrip isteıdi. Buryn ondaıyn baıqamaǵan ekem. «Nege kúni-túni án salyp júretin bolǵansyz?» dep suradym. Anam jaryqtyq basyndaǵy jaýlyǵyn sánimen túzep aldy da, meni jańa kórgendeı u-z-a-aq tesilip qarady. Sodan keıin aıtty: «Men ǵumyr boıy seni kúnde kórip júretin kúnge jetsem dep Alladan tiledim. Sol tilegim oryndaldy. Men án salmaǵanda, kim án salady dedi».
Osy sózdi aıtty da Qaırekeń taǵy eńkildep ketti.
Men beıbaq joǵarydaǵy «Anasy bar adamdar, Eshqashan qartaımaıdy» deıtin sózdiń jaı adamnyń ánsheıin aýyzdan shyǵa salmaıtyn tirkes ekenine tolyq kóz jetkizip, sonymen qatar anaǵa degen bala mahabbatynyń naǵyz úlgisin kórdim. Shynynda da eshqashan qartaımaı júrgenge ne jetsin!
Beken QAIRATULY,
«Egemen Qazaqstan»
