Asqar Omarov: «Prezıdenttiń bes áleýmettik bastamasy» – áleýetti el atanýǵa bastar jol

Buǵan deıin Memleket basshysy «Bola­shaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» atty maqa­lasyn jarııalap, elimizdiń myqty, jaýap­kershiligi joǵary birtutas ult bolýy úshin rýhanı jaǵynan qalaı jań­ǵyrý kerektigin, buqaralyq sana­ny qalaı ózgertý qajettigi týraly kózqarastaryn ortaǵa salyp, baǵyt-baǵdar siltedi. Al bıylǵy Joldaýynda jańa álemge, ıaǵnı Tórtinshi ónerkásiptik revolıýsııa álemine beıimdelý men jetistikke jetý jolyn aıqyndap berdi. Endi, mine, «Pre­zıdenttiń bes áleýmettik bastamasy» halyq­tyń ómir súrý sapasyn áleýmettik joba­lar arqy­ly jaqsartýdyń bas­ty qazyǵy bolyp otyr. Osylaısha Elbasy memlekettik bas­qarýdyń úsh bazalyq qurylymy: rýhanı, t­ehnokratııalyq, áleýmettik damý tetik­teriniń negizin qalady. Bul – Máńgilik El bolýdyń negizgi prınsıpteri ispetti.

Prezıdenttiń birinshi áleýme­t­tik basta­masy – árbir otbasyna baspanaly bolý­dyń jańa tetikterin qamtıdy. Iаǵnı jumys isteıtin árbir qazaqstandyq úshin jeńildetilgen nesıe arqyly baspanaǵa ıe bolý múmkindigi týady. «7–20–25» baǵ­dar­­lama­sy boıynsha nesıe ósi­mi­niń mól­sher­lemesi jylyna 7 prosentten aspaıtyn bolady. Bastapqy jarna páter baǵa­synyń 20 prosentin quraıdy ári nesıe alýshyǵa jeńil bolý úshin ıpo­tekanyń merzimi 25 jylǵa uzarty­lady. Bul baspanaly bolamyn degen árbir azamat úshin úlken qoldaý dep oılaımyn.

Elimizdegi ekonomıkalyq bel­sen­di halyq sany 5 mıllıonnan asady. Olardyń basym bóligi jeńil­detilgen nesıemen úıli bolyp jatsa, ekonomıkamyzǵa da úlken serpin bolary anyq. Mundaı jaqsy bastama oqýyn endi bitirgen jastardyń da jigerin janyp, olardyń eline degen súıispenshilik sezimin arttyra túsetini sózsiz. Bul bastamanyń el demografııasyna da úlken áser beretinin atap ótýge bolady.

Ekinshi bastama – jalaqysy tómen jumysshylardyń eńbek­aqy­syn kóbeıtý úshin olar­dyń salyq­tyq júktemesin azaıtý. Jalpy, salyqqa qatysty jeńildikter eli­mizde burynnan júıeli túrde júrg­i­zi­lip keledi. Nátıjesinde, qo­sym­­sha qun saly­ǵynyń eń tómengi kór­­setkishi Qazaqstanda qalyp­tas­ty. Qazirgi tańda kásipker­lerge sa­ly­­natyn salyq kólemi de azaı­tyl­­­ǵany belgili. Endi, mine, tómen ja­l­aqy alatyndar aılyǵynyń bir pa­ıy­zyn ǵana salyqqa aýdaratyn bolady.

Úshinshi áleýmettik bastama re­tinde Mem­leket basshysy joǵary oqý oryndaryna beriletin granttar sanyn kóbeıtip, joǵa­ry oqý oryndary men kolledj stýdentterin jataq­hanamen qamtamasyz etý máse­lesin atap ótti. Bul eń birin­shi kezekte adamı ka­pı­­talǵa quıyl­ǵan ınvestısııa ispettes. Osy arqy­ly stýdentterdiń bilim alýy­na jaǵ­­daı jasalyp, olardy bas­pana­­men qam­ta­masyz etý máse­lesi sheshi­min tabady. Mek­tep qabyr­ǵasy­nan endi shyqqan kóp­te­gen jas túlek ýaqytsha turatyn pana izdep, ómir­diń qıyndyǵyna erte tap bo­laty­nyn kó­rip júrmiz. Al páter­den páterge kóship, tur­mys jaǵy­nan qınalyp júrgen jastar­dyń oqýǵa qulshynysy bola ma? О́rkenıetti qoǵam­d­a jastarǵa erekshe saıasat júrgizetini son­­dyqtan. Memlekettiń ózderine degen qam­qor­l­y­ǵyn sezingen jastardyń da eldiń ke­le­sh­e­gine degen sezimi erek bolatyny shúbásiz.

Sondaı-aq Memleket basshysy shaǵyn nesıe berýdi kóbeıtý qajettigin atap ótti. Álbette, shaǵyn ári jeńildetilgen nesıe – jap­paı kásipkerlikti damytýdyń bas­ty tetigi. Ásirese aýylda ártúrli sharýa­­shy­lyqpen aınalysyp júr­gen azamattarǵa nesıe kóbirek qa­jet. Máselen Eýropada árbir fer­­mer jeke bir shaǵyn óndiris orny sekildi. Bizdiń fermerler de, aýyl sharýashylyǵymen aınaly­syp, kúnin kórip otyrǵandar da osyn­daı dárejege jetýi tıis. Aýylda kásibin keńeıtkisi kel­geni­men, qar­jy jetispeýshiligi qolbaı­laý bolyp otyrǵan talaı aza­mat bar. Solar­ǵa memleket tarapy­nan qoldaý kór­setilip, shaǵyn nesıelerdi jeńil­detilgen jolmen berý úlken demeý bolatyny sózsiz.

Prezıdenttiń besinshi bastamasy – eldi gazben qamtamasyz etýdi jalǵastyrý. Muny jalpyulttyq úlken joba deýge bolady. Eldi mekenderge gaz tartý – halyqtyń ómir súrý sapasyn jaqsartyp qana qoımaı, jańa jumys oryndaryn qurýǵa, úlken jobalardy júzege asyrýǵa múmkindik beretini anyq.

Jalpy, Elbasynyń bes áleýmet­tik bas­tamasy – halyqtyń ál-aýqa­tyn jaqsar­ta túsýdiń tıimdi joly. Prezı­dent mem­leket­tiń áleý­mettik jaýapkershiligin kóterý arqy­ly el­diń turaqtylyǵyn odan ári damytýdy aıqyndap otyr. En­deshe bes áleý­­met­tik bastamany halyqtyń ıgi­l­­igine aınalatyn utym­dy jobalar dep sanaımyn.

Asqar OMAROV,
«Qazaqparat» halyqaralyq aqparat agenttiginiń bas dırektory