Teatr tektilikti súıedi

Endigi sátte kórermen úshin akter ále­mi tylsymǵa aınalyp qalýy kerek. О́ner­diń zańy sondaı! Sebebi sahna – kıeli meken. Oǵan tek qupııalylyq qana jarasady.

Biraq bizdiń kórermenniń spektaklden keıingi «spektakli» endi bas­taldy. Taıly tuıaǵy qalmaı sahnanyń ar­ǵy betine aǵylyp jatyr. Sýretke tú­sýge... sóıtip, áleýmettik jeli ar­qy­ly aktermen jaqsy qarym-qaty­na­syn jahanǵa jarııa etip maqtanýǵa... Al álginde ǵana maǵynasy kúrdeli, áreketi aýyr qoıylymdy aıaqtaǵan akter demin alyp, qara terge malshynǵan keıpin endi qalpyna keltirýge oqtala bergeni sol edi, óner ıesin mejeli jerine jet­kiz­bedi. Orta joldan toqtatyp, qol­­tyq­tap alyp, jarq-jurq sýretke tú­sý­shilerdiń qarasy da, kezegi de tolas­tar emes. Amal joq, akter jyly ǵa­na jy­mıyp, kórermenniń tilegin ún­siz oryn­daýda. Sebebi bul – teatr má­de­nıeti.

Iá, mádenıet qaı jerde de, kim-kim­ge de qajet. Ol, ásirese, teatr ále­minde. Áıtse de, búgingi shekten tys jarııalylyq, ónerimen qosa jeke ómirin de kúlli ǵalamnyń talqysyna usy­ný, ár basqan qadamyn, qydyrǵan, dos­tarymen bas qosqan, túrli keshterde kóńil kótergen sýretterin úzdik­siz áleýmettik jelige júkteý, toı-toma­laq­­tyń tórin bermeı, toıhanalarda «hal­týra»deńgeıinde óner kórsetý – munyń barlyǵy da akterdiń syr men sulýlyqqa toly jumbaq álemin tym qadirsizdendirip jibergendeı áser beretini bar. Qala berdi, qarapaıym sóz saptaýyndaǵy júıesizdik pen taıazdyq, durysy bilimsizdik te ártis adamnyń abyroıyn qarapaıym kórermenniń aldynda jyǵyp berip jatqandaı ma?..

Olaı dep kesip pikir bildirýimiz sebepsiz emes. Osydan biraz buryn zaman­das aktermen saparlas bolý múm­­kindigi buıyrdy. Jol qysqartý úshin óner jaıly, istep júrgen ju­mysy, aldaǵy josparlary týra­ly áńgime qozǵadyq. Jańa rólge daı­yndyq ústinde eken. «Jaqynda prem­era» dedi. Ról tól klassıkamyzdan buı­y­ryp­ty. Basty keıipkerdiń biri. Pikir al­masa kele túsingenimiz – álgi sahnager somdamaq beınesin, sol zamannyń dáý­ir tynysyn zerttep-zerdeleý by­laı tursyn, óz keıipkerine tıesili replıkadan basqasyn, ıaǵnı pesany tolyq oqymaǵan bolyp shyqty. Álgindegi ǵana qyzyqty áńgimege qulshynyp turǵan kóńilimiz sý sepkendeı basyldy.

Taǵy da oıymyzǵa estelikterden oqyp tańyrqasqan, tánti bolysqan rejısser Asqar Toqpanovtyń Abaı beınesin shyǵarý barysyndaǵy akter Qalıbek Qýanyshbaevpen daıyndyǵy tústi. Abaıdaı alyp beınesin týdyrý úshin Shyńǵystaýǵa deıin baryp, sol aımaqtyń tynys-tirshiligimen, adamdarynyń minez-qulqymen tanysyp, tom-tom kitapty jata-jas­tana oqy­ǵan akter eńbegi sonda ańyzdaı kó­rin­di. Biraq ol tipti de qııal-ǵajaıyp emes, óner ıesiniń somdamaq róline de­gen súıispenshiligi, kúndi túnge, ap­tany aıǵa jalǵaǵan jankeshti eńbe­giniń jemisi edi. Nátıjesinde, sah­nalanǵanyna 80 jylǵa jýyq ót­se de, Qalıbek Qýanyshbaevtyń keıip­teý­indegi sol Abaı kúni búginge deıin som­dalyp jatqan aqyn beınesiniń eta­lonyndaı. Sapaly izdenis, tyń­ǵy­lyqty daıyndyq, keıipkerine degen sheksiz mahabbat pen jumysyna de­gen súıispenshilik akter esimin máń­gilik etti. Abaı beınesi Qalıbek Qýanyshbaev oıyny arqyly qalyń kórermenniń kóńiline berik bekidi. Sahnager esimi ańyzǵa aınaldy.

 Al endi qazirgi akterler jumysyn barlap kóreıikshi. Bas-aıaǵy bir-eki aptada kóz ilespes jyldamdyqpen Gamlet syndy kúrmeýi qıyn kúrdeli ról­derge de kózsiz batyrlyqpen bara be­retin ǵalamat jedel sahnagerler oıy­ny nelikten Qalıbek Qýanysh­ba­evtyń ornyn áli basa almaı kele jatyr?..

Sebep – búgingi akterlerdiń ishki daı­yndyǵynan buryn, syrtqy áser etý, jarq-jurq jarnamaǵa, áleý­met­tik jeli arqyly bar ómirin kóp­shi­lik aldyna jaıyp salýǵa degen qy­zy­ǵý­shy­lyǵynyń óz kásibine degen mahabba­tynan basym túsýi. Osynyń saldarynan kórermen úshin akter álemi qu­pııa­lylyǵyn joıyp, jalańashtandy. Qo­ra-qopsy, úı-jaıdyń mańaıyndaǵy áń­gi­meni qaýzaımyz dep júrip, óner ózi­ne ǵana tán tektiliginen aıyrylyp qal­ǵandaı. Shekten tys jarııalylyq pen qoljetimdiliktiń saldarynan qa­ra­­baıyr kúıge túsken aqsúıek óner – teatr keıbir sátte óziniń tól per­ze­ntt­erine ókpelideı kórinedi...

Nazerke JUMABAI,

«Egemen Qazaqstan»