Ádebıet • 16 Naýryz, 2018

Baǵashar Tursynbaıuly. Klassık degen kim?

1910 ret
kórsetildi
2 mın
oqý úshin

Ýaqyttyń zor synyna tótep berip, adamzat kókeıindegi bitispes maıdan men taýsylmas suraqtarǵa jaýap berip kele jatqan hám jaýap qatýdan sharshamaıtyn, ámse eskirmeıtin shyǵarmalar – klassıka. Al olardyń avtory – klassık. Úlgili qalamger, ıá sheber deıik. 

 

Baǵashar Tursynbaıuly. Klassık degen kim?

Qaı ýaqytta da osy eń bıik baǵa bolyp esepteletin uǵymnyń aınalasynda daý-damaı da, pikir almasý da tolastaǵan joq. Sent-Bevtiń «Klassıka degen ne?» maqalasy, osy attas Elıottyń da baıandamasy bar. Klassık konteksine qaraı ártúrli maǵynalyq reńkterge ıe bolady. Bir qalamger belgili bir janrdyń klassıgi bolý múmkin. Nemese bireýdi asyra maqtaǵanda, shalyqtap – klassık dep jiberemiz. Al shyn máninde klassıkalyq shyǵarmalardy aıtqanda ótken ǵasyrlarda ómir súrgen jazýshylardy jáne ádebıettiń úlken bir dáýirin klassıkalyq dáýir deımiz. Endeshe shyǵarma qandaı qasıetine baılanysty klassıka, qalamger qandaı jaǵdaıda klassık atanady? 

О́leńshi kóp, aqyn az, jazarman kóp, jazýshy tapshy ýaqytta «klassık» degen maqtaýlardyń kóbeıýi, biraq solardyń arasynan klassık bop biren-sarany shyqsa qýanatyn jaǵdaıǵa kelýimiz neniń kórinisi ekenin bilmeımiz. Bálkim, burynǵy zamanda kórmegennen keıin, aıta beretin de shyǵarmyz. Ol kezde de maqtaý, maqtaný kóp bolǵan shyǵar. О́zin-ózi maqtap resenzııa jazǵan bir kezdegi Eýropa jazýshylarynyń qyzyq áreketin nemen túsindirer edińiz. Degenmen áńgime shyn klassıka týraly...

Tom-tom kitap shyǵaryp, neshe jyl óleń jazyp kele jatqan aqyn-jazýshylar jyldyq ótiline qaraı klassık bolmaıtyny anyq. Iá, kóp maqtalǵan, mol syılyq alǵan adam da ońaı jete qoıatyn baǵa emes. Búgingi ataǵy dardaı, almaǵan syılyǵy qalmaǵan qalamgerlerdi bir oılap qoısańyz bolady osyndaıda. Ol baǵany qaraqurym oqyrman, ýaqyt beredi. Oqyrmandy aldap, maqtata almaısyz, ýaqytqa jaǵynyp, ataqqa shyqpaısyz. 
Sonda bir ǵana jol qalady. Adal eńbek, mańdaı ter. Qudaı bergen talant, qasıet. Eń uly synshy dep Ýaqytty aıta beretinimiz de sondyqtan shyǵar.

Baǵashar TURSYNBAIULY,
«Egemen Qazaqstan»