Ol – besiktegi bóbegin áldılegen meıirban ana, asyl jar, janashyr ápke, aıaýly sińli, syrshyl qurby beınesinen bastap et jaqynyn soǵysqa attandyrǵan zarly áıeldiń sherli kúıine aýyssa, endi birde erlermen birge jaýǵa shapqan Tumar, Zarına patshaıymdardyń, boıyna ınabattylyq pen danalyq dánin ekken Aısha bıbi, Qarashash, Danagúldeı arýlardyń tekti bolmysyna ulasyp óner tili arqyly oqtyn-oqtyn ortamyzǵa oralyp otyrýy ómirdiń óz zańdylyǵy ispetti.
Astanadaǵy Artline Gallery óner galereıasynda ashylǵan «Áıel: mıf jáne shyndyq» atty qazirgi zaman keskindemesiniń kórmesi osy sózimizdi dáıekteı túsedi. Kópshilik nazaryna usynylǵan keskindemelerdiń negizgi taqyryby – qazirgi zamandaǵy áıel beınesi. Álem ózgerdi. Álemmen birge adam da ózgerdi. Sonyń ishinde, ásirese áıeldiń qoǵamdaǵy orny, psıhologııasy óz ereksheligin qalyptastyryp úlgerdi. Iаǵnı, qazirgi zamannyń áıelderi qandaı? Ártúrli shekteý men sheńberden shyqqan názik jandylar beınesi búginde qalaı qalyptasyp jatyr?..
«Áıel: mıf jáne shyndyq» atty sýret kórmesi osy saýaldarǵa barynsha jaýap berýge talpynady. Kórme tórine qoıylǵan Dáýren Makın, Tatıana Hohlova, Nına Tereshenko, Nellı Býbe, Vera Slabospıskaıa, Elena Ralına, Aqtoty Kólke, О́mirbek Tileýlıev, Sembiǵalı Smaǵulov, Abaı Chýnchalınov bastaǵan otandyq sýretshilerdiń qaı-qaısysy da qylqalam tilimen óz qııalyndaǵy áıel áleminiń qupııasyn ashyp kórsetýge umtylypty.
– Bul kórmeniń basty ereksheligi – klassıkalyq, akademııalyq beıneleý tásilderi emes, shartty sýretteý ádisteriniń alǵa shyǵýy. Jastardyń soǵan den qoıyp, osy tásilge basymdyq berýi der edim. Iаǵnı, jumystyń birinshiden, abstraksııalyq, ekinshiden túr-tústiń úılesimi arqyly berilýi, kórsetilýi. Sýret ónerinde túr-tús úılesimdiligi úlken mánge ıe. Tús arqyly kez kelgen tirshilik ıesiniń ishki kóńil-kúıin beıneleýge bolady. Máselen, sary, aq, jasyl jáne taǵy basqa túster adam kóńil-kúıiniń kóterińkiligi men mamyrajaı, jaıbaraqattyǵyn áıgilese, kerisinshe, qatqyl túster jaısyzdyq pen qaıǵy-ýaıym hálinen habardar etedi. Kórmeden osyndaı erekshelikterdi kórip, marqaıyp shyqtyq. Nazarǵa usynylǵan jumystardyń ishinde, ásirese, Dáýren Makınniń «Kelin» kartınasyn aıryqsha atap ótkim keledi. «Kelin» – Dáýrenniń elikteý, kóshirýden ada, ózine ǵana tán talant pen shyǵarmashylyq izdenisiniń jemisi. Osyndaı izdengish jastardyń ósip kele jatqany qýantady, – dedi Reseı Ulttyq dızaın akademııasynyń tóraǵasy, professor Ermek Asylhanov.
Iá, bul kórmede ár sýretshi kórkemónerdegi óz stıli men ereksheligin saqtaı otyryp, biri ekinshisine uqsamaıtyn aıryqsha óner týyndylaryn ómirge ákelýge umtylypty. Áıtse de, óz qoltańbasymen daralanýdy maqsat etken qylqalam sheberleriniń áıel beınesin bederleýdegi barlyǵyna ortaq úndestik – áıel álemin kóktem, gúl beınesimen, názik te jarqyn boıaýlar gammasyn paıdalanýymen bir arnada toǵysady. Eń bastysy sýrettiń árqaısysynda áıel, ana tabıǵatyna tán jylylyq pen náziktik bar. О́ner týyndylarynyń eshbiri jansyz emes, kez kelgeniniń mazmuny men astarynda izgilik nury men ómir jalǵastyǵynyń izi saırap jatyr. Áıeldiń de bul ómirdegi basty mıssııasy da osy emes pe?!.
Nazerke JUMABAI,
«Egemen Qazaqstan»
