Soltústik Qazaqstan oblysynda qurylys ındýstrııasy jandanyp keledi

Elbasynyń «Tórtinshi ónerkásiptik revolıýsııa jaǵdaıyndaǵy damýdyń jańa múmkindikteri» Joldaýynda tur­ǵyn úı naryǵyn damytýdyń keshen­­di sharalary belgilengeni málim. Ǵı­mar­attar­dyń sapasyna, ekologııa­lyq tazalyǵyna jáne energııa­lyq tıim­di­ligine joǵary talaptar qoıyldy. Bas­panamen qamtý elimizde eń ózekti áleý­mettik máselelerdiń biri sanalady. Oblysta 20 myńǵa jýyq adamnyń páterge muqtaj ekenin eskersek, memleket tapsyrmalaryn oıdaǵydaı oryndaý basym baǵyttardyń biri bolyp qala bereri anyq. Bul oraıda «Nurly jer» turǵyn úı qurylysy men «Nátıjeli jumyspen qamtýdy jáne jappaı kásipkerlikti damytý» baǵdarlamalarynyń sharapatyn kórýshiler az emes. Atalmysh jobalar aıasynda byltyr 1463 páterli 19 tur­ǵyn úı boı kóterdi. 7 nesıelik úı­diń qu­rylysy aıaqtalyp, 974 páter qol­da­nysqa beriledi. Bul maqsat úshin 8,1 mıllıard teńge qarastyrylǵan.

Jyl sońyna deıin 15 kóp qabatty turǵyn úıdiń, 211 jeke baspananyń saly­natynyna, 1,5 myńnan astam adam­nyń qonys toıyn atap ótetinine qara­ǵanda jergilikti bılik aldynda aý­qymdy mindetter turǵanyn ańǵa­rý­ǵa bolady. Baǵdarlamanyń bas­ty baǵyt­tarynyń biri áleýmettik ja­ǵy­nan áljýaz toptarǵa satyp alý qu­q­y­ǵynsyz jaldyq turǵyn úıler qoryn qurý bolyp tabylady. Byltyr bul sanattaǵylarǵa arnap 400 páter tur­ǵyzylsa, bıyl 200 páter beriledi. Ob­lys ortalyǵynda úı kezeginde tu­rǵan­dar­dy jaldyq baspanamen qamtamasyz etý maqsatymen «KIK» AQ arqyly 116 páterdiń kilti tapsyryldy. 96 páterli úıdiń qurylysy aıaqtalýǵa jaqyn. Sońǵy kezderi úı qurylystarynda DSK sııaqty ozyq ınnovasııalyq tehnologııalar qoldanylyp, tıimdiligin kórsetip otyr. Bul ádispen byltyr 3 iri paneldi turǵyn úı iske qosylsa, bıyl 4 kóp páterli turǵyn úı boı kóteredi. 7 úıdiń jobasy jasalyp qoıdy. Qala qurylysy keńesiniń otyrysynda oblys basshysy Qumar Aqsaqalov qala ákimine jeke baspana salý jumystaryn keńinen óristetýdi tapsyrdy. Osy máselege oraı shahar basshysy Marat Tasmaǵanbetovpen tildeskenimizde ótken jyly qarjylandyrýdyń bar­lyq kózderi arqyly 136 myń sharshy metr turǵyn úı paıdalanýǵa berilgenin, onyń 83,3 myń sharshy metri jergilikti atqarýshy organ esebinen turǵyzylǵanyn jetkizdi. «Nurly jol» baǵdarlamasynyń qanat­qaqty jobasy «Solnechnyı» kentinde qolǵa alynǵan. 70,61 myń sharshy metr bolatyn 72 jekemenshik úı «Qazaq­stannyń turǵyn úı qurylys jınaq banki» AQ-tan nesıe resimdeý sheń­berinde salynady. Odan keıin 139 jeke úı turǵyzylady. Jobalyq usynymda 2094 jer telimine biryńǵaı sáýlet­kerlik úlgidegi úılerdiń qurylysyn júrgizý belgilengen. 4,1 mıllıard teńgege magıstraldyq-ınjenerlik jeliler tartylǵan. Ekinshi iri joba Jumysshy kentin, «Bereke» shaǵyn aýdanyn qamtıdy. Tutastaı alǵanda, qurylys salasyna 7,9 mıllıard teń­ge baǵyttalyp, boı kóteretin 1149 pá­ter­li 12 kóp qabatty turǵyn úı qala aja­ryn asha túsetin bolady. Al «Jas órken» shaǵyn aýdanynda 16 qabatty 192 páterli úı, 9 qabatty turǵyn úıde 312 páter men 24 orynǵa shaqtalǵan shaǵyn ortalyq, 332 jáne 144 páterli 9 qabatty turǵyn úı, sondaı-aq prokýratýranyń ǵımaraty men 500 oryndyq teatr, oqýshylar saraıy, tennıs korty, 252 páterli 9 qabatty turǵyn úı men 18 qabatty turǵyn úılerdiń qurylysy júrgizilýde. 

Qazaqstanda baspanamen qamtý kór­setk­ishi sońǵy on jylda bir tur­ǵyn­ǵa shaqqanda 30 paıyzǵa ósip, búgin­de 21,6 paıyzdy quraıdy. Elbasy 2030 jylǵa taman 30 sharshy metrge jet­kizý talabyn qoıdy. Bul – oryn­dala­tyn meje. Biz óz isimizde zamanaýı tásil­der­di qoldanýdamyz dedi bizge ber­gen suh­batynda oblystyq máslı­hat­­tyń depýtaty, «Osnovanıe» JShS-niń dırek­tory Sergeı Tımofeev. Onyń oıynsha, qurylys salasynda qol­­baı­­laý tustar da az emes. Mem­le­ket-jeke­menshik áriptestigi aıasyn­da bel­sen­di qımyl báseń. 3D jobalaý baǵdarla­masyn kiristirý mańyzdy. Jergilikti qum, qıyrshyq tas alys jerlerden ákeli­netindikten tasymal baǵasy qym­bat, sapasy da kóńil kónshite bermeıdi. Baspanalar qoljetimdi bol­syn desek, qurylysqa qajetti sapaly qazbalardy izdestirýge geologterdi jumyldyrý kerek deıdi tájirıbeli qurylysshy óz oılarymen bólisip. «Gıperkırpıch» seriktestiginiń jetekshisi Aleksandr Eshanov «Prezıdenttiń bes áleýmettik bastamasy» turǵyn úı qurylysyna zor serpin beretinin aıta kelip, qurylys nysandarynda 90 paıyzǵa deıin otandyq ónimder qoldanylýy tıis degen ustanymdy qoldaıtynyn bildirdi. «Stroıkompanııa» JShS-niń basshysy Aıdar Atajanov sazdy-keramıkalyq kirpishti jergilikti jerde óndirý qa­jet­tiligin alǵa tartty. 

2012 jyldan beri oblys ortaly­ǵynda bar bolǵany bir myń ǵana páter paıdalanýǵa berilse, bıylǵy kór­set­kishtiń osynsha mólsherge jetýi qu­rylys ındýstrııasynyń qarqyndy damyp kele jatqanyn ańǵartsa kerek. 

О́mir ESQALI,
«Egemen Qazaqstan»

Soltústik Qazaqstan oblysy