О́ner • 09 Sáýir, 2018

Sáni kelisken sáýkele

1852 ret
kórsetildi
3 mın
oqý úshin

Sáýkeleniń bıiktigi 1,5 metr, ishki ja­ǵy­na 2 metr aq sısa, syr­tyna 3 metr jar­qyraǵan aq parsha mata jumsalypty. Aına­lasy 400-deı injý-marjan, laǵyl syndy asyl tastarmen kómkerilgen. Uzyn­­dyǵy jerge jete­­tindeı tógilgen aq je­­leńi bar. «Ata­mura» dep atalatyn óner já­ne má­denıet orta­ly­ǵyn­da kózimiz bir­den kór­me bóliminde bir burysh­ty alyp turǵan appaq sáýke­lege tústi.

Sáni kelisken sáýkele

– Bul keremetti jasaǵan kim eken? – dep jatyrmyz tańǵalyp.

– Qazynagúl degen apamyz bar, bul sáýkele sol kisiniń qoly­nan shyqqan keremet, – dedi orta­lyq dırektory Nursulý Erkebaıqyzy.

Nursulýdyń aıtýynsha, Qazynagúl Qylyshbaıqyzy Qoıan­dy aýyldyq klýbynyń máde­nıet qyzmetkeri. Aýyldaǵy «Káý­sar» ájeler ansamblin bas­­qarady. Osy ansambldiń mú­sheleri Násıpa Altaeva, Shol­­pan Tejekova, Gúlbaǵıran Qaıyrbaı, Násip Malybaı, Su­lý­shash Qurmanova 10 jylǵa jýyq ýaqyttan beri án salyp, oıý-órnek oıyp, jurtshylyqty qol­ónerlerimen qyzyqtyryp keledi. Byltyr káýsarlyqtardyń uıymdastyrýymen «Altyn oımaq» qolóner kórmesi uıym­dastyrylypty. Kórmeniń maq­saty – halqymyzdyń ulttyq naqyshtaǵy buıymdaryn zamanǵa saı jańa úlgide kórsetý. Osy ortalyqtaǵy kórmede apa-ájeler jasaǵan qolóner buıymdary jınaqtalypty. Tipti ájeler ártúrli kımeshekter úlgisin jasap, «Kımeshekter sherýin» de ótkizipti.

Mysaly, Gúlbaǵıran apaı kórpeshe, jastyqshalardy jasap, toqyma toqıdy, Qazynagúl apaı fetrdan oıý quraıdy, osy matadan qyzdarǵa arnalǵan ulttyq naqyshtaǵy zamanaýı qol sómkelerin, qamzol, bas kıim tigedi. Al kórmege qoıylǵan osy buıymdardyń ishinde erekshe kózge túsetini qazaq qyzdarynyń sulýlyǵyn pash etetin bas kıim­deriniń biri – sáýkele.

Qazynagúldiń sáýkeleni bıik, kózge túserlikteı etip jar­qy­ratyp, áshekeılep jasaýdaǵy maq­saty qyzdarǵa ózge jurttyń emes, ózimizdiń ulttyq bas kıimdi kıip uzatylý kerektigin eske salý edi. Sáýke­leni uzatylǵan qyzdar jáne onyń janyna erip júretin qurbylary da kıgen. Negizgi bólikteri – táj, tóbe, qulaqbaý jáne artqy boıy. Mańdaı tusy­na jibek shashaq taǵady. Qyz­darymyzǵa sáýkeleniń ulty­myzdyń mádenıeti men óneriniń ozyq úlgisi, óner týyndysy re­tinde baǵalanatyn qasterli dúnıe ekenin uqtyrýdy oılaǵan. Qazynagúl sáýkeleni 3 aı boıy tigip, jasap shyǵypty.

–  Jalpy, «Atamura» ortaly­ǵy 1993 jyly 16 jeltoqsanda ashyl­­dy. Maqsaty – umytylyp ba­ra jatqan salt-dástúrler, ta­rıh pen mádenıet, tilimizdi, ult­tyq ónerimizdi nasıhattaý. My­­­­saly, «Ǵasyrlar saryny», «Ji­git sultany», «Qazaqtyń kelin­deri-aı», «Kıeli kımeshek», «Áý­jar», «Tusaý­keser», «Selt etki­zer», «Aýyl­daǵy toı» rýhanı-má­­de­nı sharalaryn ótkizdik. Or­ta­lyq­ta «Aqsaqaldar ádil-qazy­lyǵy» qoǵamdyq birlestigi, «Jul­­dyz» vokaldyq úıirmesi, «Jas tolqyn» aqyndar mektebi, «Sha­byt» ádebı birlestigi, «Qy­ran», «Gúlzar», «Atamura» fol­klorlyq-etnografııalyq ult-aspaptar ansambli bar. Orta­lyqqa qalanyń 16 aýyldyq klýby qaraıdy. Barlyq klýbtarda kórkemónerpazdar ujymdary jumys isteıdi. Ortalyqta, jazýshy Rollan Seısenbaev, «Shal» fılminde basty róldi somdaǵan Erbolat Toǵuzaqov boldy. Úndis­tan men Fransııa elshilerin de qar­sy aldyq, – deıdi Nursulý Tóleý­baeva.

Sonymen birge ortalyqta Qýat Ábýseıitov, Qalmuqan Isa­baı, Farıza Ońǵarsynova, Roza Baǵlanova, Ermek Serkebaev sekil­di belgili tulǵalar bolypty.

Farıda BYQAI,

«Egemen Qazaqstan»

Pavlodar oblysy,

Ekibastuz qalasy

Sýretti túsirgen Pana YDYRYSOVA