Kereı Qoıshybek kezinde aıtýly balýan bolǵan, Qazaqstannyń sambo kúresiniń bas bapkeri. «Jańa kúnińniń alǵashqy mınýtymen quttyqtaımyn». Amandyq-saýlyqtan soń Keraǵań kósiledi. Túrikmenniń jelden júırik tekejáýmiti sekildi aýyzdyqpen alysyp, sózge qonaq bere bermeıdi.
Quldyrap bara jatqan ulttyq rýhsyzdyqqa nalıdy. Qazaq qaıtse tolyqqandy ult bolady, ne istesek bolady deıdi. Sport toǵysharlaryn jerden alyp, jerge salady. Eki saǵatqa jýyq kókemniń góı-góıin tyńdap, solyqtap baryp basylamyz. Rýhty qazaq. Ult máselesine kelgende basyńdy kesip alamyn deseń de aıtqanynan qaıtpaıtyn batyr, bu kókem. О́z elin jaqsy kóredi. Sodan soń ǵoı, bir kemshiligin kórse shyr-pyry shyǵyp júretini. Qyzyq kezderi kóp.
Qaısy bir jyly Máskeýde ótken halyqaralyq jarystan soń Aqtóbe jáne Batys Qazaqstan oblysy sport, deneshynyqtyrý basqarmalarynyń basshylary Asylbek Qulmaǵanbetov pen Músilim Ońdaǵanov úsheýi monshaǵa barypty. Eki qabatty monsha. Myqtylar túsetinge uqsaıdy. Asylbek eńsegeı boıly, Músilim atan túıedeı. «Biraq, orys, tatarlardyń taýdaı jigitteriniń arasynda kózge kórinbeı qaldyq» deıdi ekeýi. Ekeýine qyzyq oı keledi. Qoldaryndaǵy altyn baldaqtaryn Kereıdiń saýsaǵyna kıgizedi. Músilim moınyndaǵy bir kelideı altyn shynjyryn sheship Kereıge berip, bý bólmesine kirgizip jiberedi. Taýdaı orys, tatar jigitteriniń arasyna.
Sálden soń baspalap ekeýi kirip barǵan. Tas monshanyń eń joǵary qabatynda sháýli búrkitteı shúıilgen Keraǵań eki qolymen búıirin tirep, shalqaıyp otyr deıdi. Bóten jerde júrmin degen keıip joq. Júzinde sus, túıilip jan-jaǵyna qarap qoıady. Orys, tatardyń taýdaı jigitteri, bir ursa atan ógizdiń mańdaıyn jaratyn atpaldaı azamattar eki qolynyń saýsaqtary altyn, moınynda altyn shynjyry jarqyraǵan shynashaqtaı qazaqtan tómen jaıǵasyp, kózderiniń astymen barlap qoıady deıdi. Párýaıymyna kirip otyrǵan Keraǵań joq. Namysqoılyǵy ǵoı. Keıinnen «atam Toqtamys bul Máskeýdi bir emes, eki ret shaýyp alǵan. Orys kópesterine alym-salyq tóletken. Nege olardan tómen otyraıyn» depti shyqqan soń.
Keraǵań qazaqtyń namysynyń sadaǵasy. Bul maqalada erekshe bir oqıǵaǵa toqtalǵymyz kelgen. Elimizdiń egemendik almaǵan kezi. Biraq Keńes odaǵynyń tat basqan shynjyrynyń áni-mine úziledi dep júrgen kezeńi.
Tashkentte sambodan Azııa chempıonaty ótedi. Qudaıy kórshi, áriden salǵanda túbi bir túrkiniń balasy bolǵanymen qazaq-ózbektiń sál nársege baqasa qalatyn ádeti.
Qat kez. Ánuran magnıtafonnan oınalatyn ýaqyt. Jarys jeńimpazy bizdiń jigit minberdiń eń joǵarysynda. Úsh memlekettik tý bıiktep barady. Ortasynda qazaq baıraǵy. Biraq ánuran oryndalmaı jatyr. Qazaqtar jaltaqtap jan-jaǵyna qaraıdy. Keraǵań eki qarǵyp magnıtafon janynda kúıbeńdep jatqan ózbek jigitterine jetedi.
– Áı, Qazaqstannyń Ánurany qaıda?
– Áka, kassetasyn tappaı jatyrmyz.
Ádeıi jasalǵan tirlik. Bulardan eshteńe ónbesin túsingen Kereı Qoıshybek saraıdy shyr aınalady. Jetisaılyq qazaqtardyń shoǵyrlanyp otyratynyn baıqap júrgen. Solarǵa jetip keledi.
– Jigitter, – dep kúrkireıdi.
– Shámshiniń «Meniń Qazaqstanymyn» bilesińder me?
Qystyǵyp, namysy qyzyp otyrǵan qazaqtar:
– Bilemiz, bilemiz, – dep aıqaılady.
– Kettik, endeshe...
Záýlim saraıdy basyna ilip Shámshiniń «Meniń Qazaqstanymy» ketedi áýelep. Qalyń qazaq jigitteri tik turyp, zor daýyspen shyrqaǵanda Azııanyń túkpir-túkpirinen kelgen mártebeli qonaqtar men balýandar moıyndaryn sozyp qarap, tamsana tyńdap otyrypty.
Ol kezde «Meniń Qazaqstanym» memlekettik ánuran bolyp qabyldanbaǵan. Keıin suradyq. Nege sol ándi tańdadyńyz dep.
– Bir emes, tórt avtor jazǵan sol kezdegi Ánurannyń sózi qıyn. Ári qazaq tabıǵatyn baspaıdy. «Meniń Qazaqstanym» únemi júregimde júretin. Aýzyma Alla saldy ma, bilmeımin. Biletinim, qazaq abyroıyn saqtap qaldyq.
Jany qysylǵanda bolashaq qazaq Ánuranyn Tashkentte shyrqatqan Kereı Qoıshybek búginde zeınette. Kóp bapkerler shákirtine kúrestiń aıla-tásilin úıretse mindetin oryndaǵandaı kóredi. Kereı bapkerdiń jóni bólek edi ǵoı. Jattyǵýdan qol bosaǵanda quramany bastap teatrǵa aparatyn. Bekbolat syndy jyr súleılerin shaqyryp, batyrlar jyryn tyńdatyp, jattatatyn. Qazaqtyń tarıhyn oqytatyn. Shákirtteri de naǵyz patrıot edi.
Qazaq balýany – ulttyń baılyǵy. Naǵyz narkesken, aldaspan. Jaýǵa – aıbat, óz jurtyńa kóz qýanysh, ishteı maqtanysh. Kereı mektebiniń tálimi búgingi balýandardyń boıynda bolsa, ulttyń rýhy búgingisinen de qatty kóteriletin edi, dep oılaısyń...
Baqtııar TAIJAN,
«Egemen Qazaqstan»
