Is-sharaǵa Májilis depýtattary, Ulttyq qaýipsizdik komıteti, Bas Prokýratýra, Respýblıkalyq bıýdjettiń atqarylýyn baqylaý jónindegi esep komıteti, Qorǵanys jáne aeroǵarysh ónerkásibi, Syrtqy ister, Qorǵanys, Ishki ister, Bilim jáne ǵylym, Investısııalar jáne damý mınıstrlikteri, ákimdikter men qorǵanys ónerkásibi kesheni kásiporyndarynyń ókilderi qatysty.
Qorǵanys salasy kásiporyndarynyń tynysy ashylady
Májilis Tóraǵasynyń orynbasary Vladımır Bojko óz sózinde Qazaqstan Prezıdenti – Qarýly Kúshterdiń Joǵarǵy Bas qolbasshysy Nursultan Nazarbaevtyń elimizdiń qorǵanys-ónerkásip keshenin damytý jáne ony qoldaý máselelerine erekshe kóńil bóletindigin eskere otyryp, ótkizilip otyrǵan is-sharanyń mańyzdylyǵyn atap ótti.
Ol Májiliste qorǵanys-ónerkásip kesheniniń damýyna jol ashatyn «Qorǵanys ónerkásibi jáne memlekettik qorǵanystyq tapsyrys týraly» zań jobasynyń talqylanyp jatqanyna toqtala kele, atalǵan salanyń jetistikterimen qatar kemshilikterin de sóz etti.
V.Bojkonyń aıtýynsha, elimizdiń áskerı-qorǵanys salasyndaǵy ónerkásip oryndaryn zaman talabyna saı jańǵyrtý qajet. О́ndirilgen ónim men qyzmetterdi bólý jáne úılestirý júıesin qalyptastyryp, óndirýshi men tutynýshy arasynda berik baılanys ornatý kerek. О́ıtkeni qazir kásiporyndardyń júktemesi 60 paıyzdan aspaı otyr. Bul saladaǵy kásiporyndardyń ónim óndirý qýaty jetkilikti bolsa da, tapsyrys berý satysy júıelenbegen.
– Qorǵanys-óndiristik keshenniń damýyna uzaq merzimdi qaıta qarýlaný baǵdarlamasynyń joqtyǵy jáne kásiporyndarǵa qorǵanys salasyna qajetti tapsyrystar júktemesiniń azdyǵy tejeý bolyp otyr, – dedi Májilis Tóraǵasynyń orynbasary.
Al baıandamashy, Qorǵanys jáne aeroǵarysh ónerkásibi mınıstri Beıbit Atamqulov Qazaqstan Respýblıkasynyń qorǵanys ónerkásibi kesheniniń qazirgi kezeńdegi jaı-kúıi men damý perspektıvalary jáne osyǵan baılanysty mınıstrliktiń aldyna qoıǵan mindetteri jaıly egjeı-tegjeıli aıtyp ótti.
– Búgingi kúni Qazaqstannyń qorǵanys-ónerkásip kesheni – 9 myńnan astam jumys orny bar, keshendi ǵylym qatystyrylǵan 40 kásiporyndy qamtyǵan ǵylymı júıe. Búkil keshenniń ózegi – 2003 jyly qurylǵan «Qazaqstan ınjınırıng» ulttyq kompanııasynda 20-dan astam mashına jasaý kásiporyndary biriktirilgen, – dedi ol.
Mınıstrdiń sózine qaraǵanda, Keńes Odaǵy tusynda elimizde qorǵanys salasyna ónim óndiretin iri-iri 50-ge jýyq kásiporyn jumys istegen. Atalǵan zaýyttar jaýyngerlik jaıaý ásker mashınalaryna, artıllerııalyq júıelerge qyzmet kórsetýmen qatar, atys qarýy, áskerı-teńiz kúshterine arnalǵan jabdyq, torpedalar jáne tuńǵıyq avıasııa-keme mınalary, taktıkalyq tikushaqtarǵa arnalǵan ushyrý qondyrǵylary, jaǵalaý qorǵanysynyń tikushaq keshenderi, qanatty tikushaqtarǵa arnalǵan borttyq jabdyq, sýasty qaıyqtaryn basqarý júıelerin óndirgen. Al elimiz táýelsizdik alǵan tusta atalǵan júıe ydyrap, bilikti mamandar kete bastaǵan.
Tek Memleket basshysynyń tapsyrmasymen ǵana bul sala qaıta jandanyp, jańǵyryp, áskerı qarý-jaraq pen qural-jabdyqtardy eksporttaıtyn deńgeıge jetip otyr.
– Bunyń sátti úlgisi – elektrondy-optıkalyq aspaptar óndiretin «Qazaqstan Aselsan ınjınırıng» ortalyǵy bolyp otyr. 2014 jyly iske qosylǵan kásiporyn 25 mlrd teńgeden astam somaǵa 12 myń birlikten astam ónim óndirdi jáne olardy Qazaqstan Respýblıkasynyń túrli kúshtik vedomstvolaryna jetkizdi jáne turaqty ázirlikte bolatyn bólimderdiń túngi kórý aspaptarymen is júzinde tolyq jaraqtalýyna qol jetkizýge múmkindik berdi. О́tken jyly kompanııa alǵashqy eksporttyq jetkizilimderin júzege asyrdy, – dedi B.Atamqulov.
Brondy tehnıka boıynsha «Qazaqstan Paramaýnt ınjınırıng» kásiporny shyǵaratyn 4h4 dońǵalaqty formýlasy bar «Arlan» arnaýly kólikteri álemdegi bedeldi «TopGear» jýrnalynyń nusqasy boıynsha «álemdegi eń aryndy mashına» atalymyna ıe bolǵan.
Sondaı-aq ótken jyly «ALAN» brondalǵan mashınalaryn qurastyrý bastalyp, onyń alǵashqy partııasy kúshtik qurylymdarǵa jetkizilgen.
Al «Semeı ınjınırıng» kásiporny aýyr brondalǵan tehnıkaǵa qyzmet kórsetýge jáne jańǵyrtýǵa arnalǵan qosalqy bólshekter men quramdaýyshtardyń 800-den astam ataýyn shyǵarýdy meńgerip úlgerdi.
Tikushaq qurastyrýǵa da qol jetti
B.Atamqulovtyń aıtýynsha, №405 Almaty avıajóndeý zaýyty bazasynda tikushaq (Mı-8/17) qurastyrýdy uıymdastyrý boıynsha ýaǵdalastyqtar jasalǵan. Sátin salsa bıyl qurastyrýdyń birinshi kezeńi bastalǵaly otyr.
– 2016 jyly iske qosylǵan avıasııa tehnıkasyn qurastyrý, jóndeý jáne tehnıkalyq qyzmet kórsetý jónindegi Avıasııalyq-tehnıkalyq ortalyq bazasynda 10 maıdan ushaqtaryna jáne 4 áskerı-kólik avıasııasy ushaqtaryna kúrdeli jóndeý júrgizý josparlanyp otyr. Bul jumystardyń 30 paıyzyn tikeleı ortalyq oryndaıdy. Bul sharalar jyl saıyn shetelge jiberiletin qarajattyń eleýli bóligin elde qaldyrýǵa, jańadan jumys oryndaryn qurýǵa, otandyq avıasııa ónerkásibin damytýǵa múmkindik beredi, – dep atap ótti mınıstr.
Qorǵanys jáne aeroǵarysh ónerkásibi mınıstrliginiń tapsyrysymen otandyq kásiporyndar sheteldik seriktestermen birlesip 12,7 mm atys qarýynyń perspektıvaly úlgisin (antımaterıaldyq vıntovka) ázirleý jumystaryna kirisken. Sonymen qatar «Qazaqstan ınjınırıng» kásiporyndary biriniń bazasynda avtomattardy qarýlandyrýdy kózdeıtin jańǵyrtý múmkindigi aıqyndalýda. Al qazirgi ýaqytta jeńil atys qarýy (tapanshalar, avtomattar, pýlemetter) óndirisin uıymdastyrý máselesi zerdelenýde.
Keme jasaý salasy da qazirgi ýaqytta otandyq kásiporyndar esebinen óz qajettilikterin is júzinde ótkerip otyr. Atap aıtqanda, sońǵy 20 jyl ishinde Qarýly Kúshterdiń Áskerı-teńiz kúshteri men Shekara qyzmeti jaǵalaý kúzetiniń jaýyngerlik quramyna ártúrli 47 keme alynǵan.
Mınıstrdiń málimdeýinshe, ótken jyly qorǵanys ónerkásibi óndirisiniń kólemi 14 paıyzǵa artyp, eksport 16 mlrd teńgege deıin ósken nemese 2 esege ulǵaıǵan. Degenmen, qorǵanys salasy kásiporyndaryn damytýǵa kedergi keltirip otyrǵan jaıttar da bar.
– Bul rette uzaq merzimge beriletin jáne arzan nesıelerge qol jetkizý múmkin bolmaı otyr. Salalyq shekteýlerge baılanysty birde-bir damý ınstıtýty nemese ekinshi deńgeıli bank qorǵanys ónerkásibi keshenin qarjylandyrmaıdy. Sol sebepti Memleket basshysynyń tapsyrmasy boıynsha atalǵan salany damytý qory qurylýda. Bıylǵy jyldan bastap qor kásiporyndaryn qoldaýdyń pármendi tetigi retinde jumys isteı bastaýy tıis, – dedi Qorǵanys jáne aeroǵarysh ónerkásibi mınıstri.
О́zekti saýal, laıyqty jaýap
Úkimet saǵatynda qosymsha baıandama jasaǵan Halyqaralyq ister, qorǵanys jáne qaýipsizdik komıtetiniń tóraǵasy Muhtar Erman qorǵanys ónerkásibi saıasatyn qazirgi kezeńde júzege asyrýdyń birqatar mańyzdy aspektilerin aıqyndap ótti.
Talqylaýǵa qatysqan Májilis depýtattary baıandamashy men shaqyrylǵan memlekettik organdardyń basshylary nazaryn birqatar máselelerge aýdardy. Depýtat Qabıbolla Jaqypov memlekettik qorǵanystyq tapsyrystyń qalyptasýy jóninde surasa, Pavel Kazansev vedomstvolar arasynda ǵylymı-zertteý salasyndaǵy ózara árekettestik máselelerine nazar aýdardy. Depýtat Natalıa Jumadildaeva qorǵanys ónerkásibi kesheni úshin mamandar daıyndaý jóninde suraq qoıdy. Al Nurlan Dýlatbekov pen Janat Jarasov Ulttyq ulan men shekaralyq qyzmet bólimshelerin otandyq áskerı ónimmen qamtamasyz etý aspektilerine qatysty máselelerdi kóterdi. Qyzý talqylaýda Májilis depýtattary Abaı Tasbolatov jáne Qudaıbergen Erjan qorǵanys ónerkásibi keshenin damytýdyń birqatar basym baǵyttaryn aıryqsha atap kórsetti.
Serik ÁBDIBEK,
«Egemen Qazaqstan»
