Ekibastuzda vagon jasaıtyn zaýyttyń jumysy jolǵa qoıyla ma?

Mysaly, eki jylǵa sozylǵan úzilis­ten keıin kásiporyn 2016 jyly jumy­syn qaıta bastap kórdi. Sol kez­de zaýyt basshylyǵy 50 jarty­laı va­gonnyń jeke kásiporynǵa sa­tyl­ǵa­nyn, árqaısysynyń quny 10 mıl­lıon teń­ge turatyn 135 jartylaı va­gon ja­salyp daıyn turǵanyn ha­bar­la­ǵan-dy. Zaýyt jumysy birde toq­t­ap, birde júrip jumys yrǵaǵy bu­zyla ber­gen soń jumysshylar da eńbek­aqy­laryn ýaqtyly almaǵan kúnder boldy, birazy ýaqytsha eńbek demalysyna ji­be­rilgen-di.

Aıta bersek, odan keıingi aralyqta da talaı kidirister kóp boldy. Jýyrda oblys ákimi Bolat Baqaýov BAQ ókil­de­rimen suhbatynda:

– Zaýyt eki jyl toqtap turdy. Jumysyn júrgizý úshin Úkimet basshy­sy Baqytjan Saǵyntaevqa júgindik. Ná­tıjesinde 18 mlrd teńge qarajat bó­lindi. О́tken jyly 170 vagon quras­ty­rylsa, bıylǵy eki aıda 200 vagon shyǵaryldy. Qazir kásiporyn úsh aýysymdyq jumys rejimine kóshken. Tórt aýysymǵa shyǵýǵa da jaǵdaıy bar. Josparǵa sáıkes 2000-nan astam vagon shyǵarý úshin qarjy jetkilikti,– dep jaǵymdy jańalyqty jetkizdi.

Taıaýda biz de Eki­bas­­tuzǵa baryp, B.Baqaýov aıtqan ká­sip­oryn jumysymen tanysyp qaıttyq. Biraq alǵashqy jyldary ózimiz kórgen jańa teh­no­lo­gııalar serpini azaıyp qal­ǵandaı, kásiporyn ishi jutańdaý kó­rindi. Buryn kelgenimizde jumystar av­tomat­ty túr­de qaınap, keıbirin robot-teh­nı­ka­lardyń «qoldary» jasaıtyn edi.

– Robottaryńyz qaıda ketken?– dep surap jatyrmyz.

– Olar qazir joq...–degen qysqa jaýap aldyq.

Qymbat temir platformalarda va­gon tabanyn jasap jatqan jumys­shy­lar­dy kórdik. Bul qalyń taban temir quı­malary Reseıden jetkiziledi. Ja­syl túske boıalǵan daıyn jańa vagondar relske túsip birinen soń biri qabyldaý oryndaryna ketip barady. Árıne bir kórgende otandyq óndiris dep qýanyp ta qalasyń.

Kásiporyn dırektorynyń orynbasary Berikbaı Ámirjanovtyń aıtýynsha, qazir aýyr tehnıkalar, konteıner ta­sýǵa jaraıtyn temir jol platforma­syn da jasaýdy qolǵa ala bastapty.

– Bıyl 270 platformaly vagonǵa tap­syrys keldi. Qazir kúnine 5 vagon jasalsa, alda táýligine 10 vagon qu­ras­tyrý jospary bar. Jumys úsh aýy­symda júrýde, 300-deı jumysshymyz bar. Bir vagonnyń quny 15 mıllıon teńge. Qural-jabdyqtar, bólshekteri Reseıden ákelinedi. Vagondar 50 pa-
ı­yz reseılik, 50 paıyz otandyq ból­shekterden qurastyrylady,– deıdi ol.

Degenmen ashyq jáne jabyq túrdegi júk vagondaryn jasaıtyn óndiris ornynyń aldaǵy ýaqytta turaqty ju­mys isteıtinine áli de bolsa eshkim ke­pil­­dik bere almaıdy. Júk vagondaryna suranys artsa, tapsyrys kóbeıse ǵana kásiporyn jumysy turaqtanady. Kásiporyn iske qosylǵaly jergilikti jerde vagon qurastyratyn qural-jab­dyqtardyń, shoıyn quımalardyń joq­ty­ǵynan óndiris kidirip qala beredi. Shoı­yn quıma tuǵyrlar Qytaı, Reseı el­de­rinde shyǵarylady. Kásiporynnyń zaýytty salý kezinde bankten alǵan 3 mlrd teńge nesıesi, oǵan qosa jetk­i­zilgen taýar úshin alǵan taǵy 5 mlrd teń­ge qaryzy da bar. B.Ámirjanov biz­ge kórsetkendeı, qalyń taban platfor­malar, basqa da bólshekter áli de Re­seıden jetkizilýde.

Bıyl jumysshylar 2400 vagon qu­ras­tyrýy tıis. Kásiporynda «Qa­zaq­­­­stan temir joly» ulttyq kom­pa­nııa­­symen arada uzaqmerzimdi ke­li­simder jasalýda. Ulttyq kompanııa 1600 jartylaı vagonǵa kepildi tap­syrys beripti. Jeke tapsyrys be­rý­shi­den túsken suranysqa saı 70 ashyq vagondar da jasalýda. Taǵy bir jańa­ly­ǵy, júk tasymaldaıtyn jartylaı jabyq vagondardyń júk kóterý qý­aty arttyrylǵan, jóndeýge deıingi qol­danylý aralyǵy da uzartylypty.

Kompanııanyń bas dırektory Súıindik Qýandyqovtyń aıtýynsha, budan basqa «QazTemirTrans» JShS – 800, «BRK-Lızıng» kompanııa­sy – 1300, «GE Logistics» kompanııa­sy 300 júk vagonyna tapsyrys beripti. Ká­siporynnyń qaıta iske qosylýyna mem­lekettik baǵdarlama aıasynda lızıngtiń bó­linýi demeý bolyp tur. Tapsyrys be­rýshiler Qazaqstan Damý banki arqyly ne­sıe alyp, sol qarajatqa Eki­bas­tuz­dan vagondar ala alady.

Oblys ákimi B.Baqaýovtyń Eki­bas­tuzdaǵy «Bogatyr Trans» JShS júk va­gondaryn Reseıden emes, Eki­bas­tuz­dyń ózinde jasalatyn kásip­oryn­­nan alýy kerek degeni bar edi. Biraq bul máselede kásiporynda jasalatyn vagondardyń erekshelikteri, baǵasy boıynsha aqparaty bar kommersııalyq usy­nys jasalýy qajet eken. Sonda ǵana vagondardy Reseıden alý-almaý týraly másele túıini sheshiledi.

Farıda BYQAI,
«Egemen Qazaqstan»

EKIBASTUZ