Demek, qazirgi ustaz oqý prosesindegi aqparat berýshi ǵana emes, izdený-zertteý ortasyn uıymdastyrýshy, oqýshymen birge árdaıym «jańalyq ashýshy» jetekshi áriptes bolýy tıis. Bul qazirgi pedagogtyń tynbaı oqyp, únemi izdenetin shyǵarmashyl tulǵa bolýyn talap etedi. Dana halqymyz: «bilgeniń - bir toǵyz bolsa, bilmegeniń - toqsan toǵyz», - dep bilimińdi úzdiksiz jetildirip otyrýdy ósıet etip qaldyrǵan.
Qazirgi ýaqyt ustazdan jańa tásilderdi qoldanýdy, shyǵarmashylyqpen, izdenispen jumys isteýdi talap etedi. Oqýshylarǵa tereń de tııanaqty bilim berý úshin zaman talabyna saı únemi izdeniste bolyp, jan-jaqty damý – muǵalimniń negizgi mindeti.
«Shákirtke ustaz bolý – irilik, ustazǵa ustaz bolý – ulylyq», - dep halyq jazýshysy M.Álimbaev aıtqandaı, búginde ustazdardyń biliktiligin arttyrý salasy qyzmetkerlerine qoıylar talap ta, mindet te zor. Osy oraıda álemdik jáne qazaqstandyq ozyq tájirıbeni engizý negizinde joǵary sapaly bilim berýdi qamtamasyz etetin pedagog kadrlar biliktiligin júıeli túrde arttyratyn ortalyqtyń biri emes, biregeıi dep «О́rleýdi» aıtýǵa bolady.
Búginde ulttyq ortalyq kadrlyq áleýeti joǵary, jumystary jańa sapaǵa kóterilgen 17 fılıaldyń jumysyn úılestirip, basqarady. Fılıal qyzmetteri Qazaqstan Respýblıkasynda bilim berýdi jáne ǵylymdy damytýdyń 2016–2019 jyldarǵa arnalǵan memlekettik baǵdarlamasynyń negizgi mindetterin pedagogıkalyq kadrlardyń biliktiligin arttyrý arqyly oryndaýǵa baǵyttalǵan. Qazirgi tańda pedagogterdiń biliktiligin arttyrý kýrstary bilim berýdiń barlyq deńgeıi úshin balabaqshadan bastap Joǵary oqý oryndary ustazdaryn qamtı otyra júrgiziledi.
«О́rleý» Biliktilikti arttyrý ulttyq ortalyǵy» AQ qurylǵan soń táýelsiz Qazaqstannyń biliktilikti arttyrý júıesi tarıhynda alǵash ret zamanaýı tájirıbeni jáne álemdik úrdisterdi bizdiń elimizdiń bilim berý salasyna ıntegrasııalaý úshin úlken jumys jasaldy. «О́rleý» BAUO» AQ tóraǵasy Ahmetova Gúlnas Kenjetaıqyzynyń iskerligimen, bilikti basshylyǵymen ortalyq barlyq osy mańyzdy keleli isterdiń aldyńǵy qatarynda. Bilgir basshynyń: «Jańǵyrtý bolashaqta úlken jetistikke ákeledi, tek ustaz biliktiligin jetildirýdiń nátıjesi muǵalimniń óz qolynda», - degeni «О́rleýge» árqashan alda bolýǵa, bilim sapasyn damytýda mol tabystarǵa jetýge baǵyttaıdy. Eki myńnan asa bilikti mamandar – ǵylym doktorlary men kandıdattary eńbek etetin bilim berý ortalyǵy respýblıkadaǵy pedagog qaýymynyń arasynda jaqsy bedelge ıe.
Ult jospary «100 naqty qadamda» kórsetilgen bilim alýshylardyń fýnksıonaldyq saýattylyǵynyń damýyna, on eki jyldyq bilim berýge kóshýge negizdelgen jańartylǵan bilim berý mazmuny boıynsha kýrstardyń mańyzy erekshe zor.
Sondyqtan Qazaqstan Respýblıkasynyń bilim berý júıesinde 2016 jyldan bastap jańartylǵan bilim berý mazmunyna kóshý úrdisi bastalyp, oqýshylardy keń aýqymdy daǵdylarǵa úıretýge, fýnksıonaldyq saýattylyqtaryn arttyrýǵa, adamı qundylyqtaryn damytýǵa kóńil bóline bastady.
Jańartylǵan bilim berý mazmuny aıasynda ortalyqta 2016 jyldan bastap 97 007 pedagog oqytyldy, ústimizdegi jyly 44 331 3-shi, 6-shy, 8-shi synyp pedagogterin oqytý josparlanýda. Atalmysh kýrstar oqýshylardy syndarly oqytýǵa úıretýge, álemdik bilim keńistigine qol jetkizýge, ınnovasııalyq bilim negizderin tereń meńgertýge baǵyttalǵan.
Bizdiń «О́rleý» BAUO» fılıaldar jelisi aımaqtardyń alystyǵyna, eldi mekenderdiń shalǵaılyǵyna qaramastan, muǵalimderdi sapaly kýrstarmen qamtamasyz etedi. Mysaly, 2017 jyly 2 706 kýrs (74 789 tyńdaýshyny qamtyǵan) ótkizildi. Onyń 948-i (27 914 tyńdaýshyny qamtyǵan) aımaqtardaǵy kóshpeli kýrstar túrinde, ıaǵnı aýyldyq shaǵyn jınaqtalǵan mektepterde júrgizildi. Osylaısha, «О́rleý» ár muǵalimge, shaǵyn jınaqtalǵan mektepterge tyń dúnıeden aqpar berip, jańashyldyqpen tájirıbe bólisti.
Bilim berý mazmunyn jańartý aıasynda «О́rleý» «BAUO» AQ fılıaldarynda biliktilikti arttyrý kýrstary arqyly bilim alǵan tyńdaýshylar áleýmettik saýalnamaǵa qatysty. Áleýmettik saýalnama bilim men daǵdylardy qoldanýdaǵy jaǵymdy úrdisterdi, qıynshylyqtar men paıda bolatyn máselelerdi sheshý joldaryn anyqtaýǵa múmkindik beredi.
Biliktilikti arttyrýdyń qanshalyqty, qandaı deńgeıde ótip jatqandyǵyn muǵalimderdiń kózqarasymen bilý maqsatynda «О́rleý» «BAUO» AQ fılıaly «Almaty oblysy boıynsha pedagog qyzmetkerlerdiń biliktiligin arttyrý ınstıtýty» 2018 jyly ótkizgen kýrs tyńdaýshylarymen pikirlesip qaıtqan edik.
Kasymbekova Dınara, Almaty oblysy, Eńbekshiqazaq aýdany, Aqshı aýyly, «Bólek batyr atyndaǵy orta mektep» KMM bastaýysh synyp muǵalimi:
- Biz biliktiligimizdi jetildirýdi eń aldymen, baǵdarlamamen tanysýdan bastadyq. Kúndelikti muǵalimge arnalǵan nusqaýlyqty basshylyqqa ala otyryp, ár pánge arnalǵan oqý baǵdarlamalaryna jeke, juppen jáne top ishinde taldaý jasap, ortaq oı shyǵaryp, ózara tájirıbe almastyq. Krıterıaldy baǵalaý uǵymy biz úshin túsiniksiz bolǵan edi. Osy kýrs aıasynda oqý josparlary, tildik daǵdylar, pedagogıkalyq ádis-tásilder jáne belsendi oqytý tehnologııalarymen qatar UMJ, OMJ, QMJ quryp, yqsham sabaqtar qorǵap, bul júıeni tereń túsinýge múmkindik aldyq. Ortalyqtyń oqytý ádistemesine rıza boldym.
Djýmaeva Gýlnara, Almaty oblysy, Jambyl aýdany, S.Berdiqulov atyndaǵy JOM matematıka páni muǵalimi:
- Bul kýrs bizge óziniń jańa mazmuny, jańashyldyǵymen unap, bilim berý úderisine tyń kózqaraspen qaraýymyzǵa septigin tıgizdi. Kýrs barysynda tyńdaýshylardyń qajettilikteri men keri baılanys ádisterin, oqýshylarǵa ǵylymı jáne jobalyq daǵdylardy damytý qajettiligin talqyladyq. Men kýrs joǵary deńgeıde uıymdastyrylǵandyǵyn jáne «О́rleý» biliktilikti arttyrý ortalyǵy trenerleriniń joǵary biliktiligin atap ótkim keledi.
Tólegenova Baljan, Almaty oblysy, Uıǵyr aýdany, «Shoshanaı orta mektebi, mektepke deıingi shaǵyn ortalyǵymen» aǵylshyn tili pániniń muǵalimi:
- Kýrs barysynda aǵylshyn tiliniń ár túrli aspektilerin oqytýdyń, ýájdemeniń, oqýshylardy baǵalaý tásilderi jaıly jáne bilim berýdiń jańasha mazmunyn engizýge paıdaly bola alatyn kóptegen aqparatty aldyq. Kýrs aǵylshyn tilinde ótýde jáne de bul muǵalimderge jańa bilim alý múmkindigi ǵana emes, oǵan qosa tildi meńgerý deńgeılerin jaqsartý múmkindikterin berýde. Sabaqtar dáris túrinde ǵana ótpeı, belsendi talqylaýlar, kóptegen tájirıbelik jáne shyǵarmashylyq tapsyrmalar oqýdyń turaqty bólshegi bolyp tabylady.
Qaraeva Aıdana, Almaty oblysy, Qarasaı aýdany, Kólashy aýyly, J.Báribaev atyndaǵy orta mekteptiń qazaq tili men ádebıeti pániniń muǵalimi:
- Kýrstyń maqsaty – muǵalimderdiń sheberligin arttyryp, jańartylǵan bilim mazmuny boıynsha bilimin keńeıtý. Teorııa men praktıkany ushtastyra otyryp, tıimdi oqytýdy negizgi alǵysharttarymen tanystyq. «О́rleýge» kýrsqa kelgeli belsendi oqý men oqytý, josparlaýdyń erekshelikteri, tildik maqsat pen qundylyqtardyń mańyzdylyǵy, qysqa merzimdi jospardaǵy oqý maqsaty, krıterıaldy baǵalaýdyń erekshelikterin meńgerdik. Qazaq tili pánin oqytýdaǵy tildik daǵdylardyń mańyzdylyǵyn eskere otyryp, oqýshy boıyna adamgershilik qundylyqty sińirte otyryp oqytý qajettiligi basymdyǵyn uqtyq. Osy oraıda «О́rleýdiń» bilgir mamandaryna zor alǵysymdy aıtqym keledi.
«О́rleýde» biliktilkti arttyrý máselelerimen qatar, ǵylymı zertteý jumystary da júıeli jolǵa qoıylǵan. Búginde ortalyqta 800-ge jýyq ǵalym - ǵylym jáne PhD doktorlary men kandıdattary, ǵylym magıstrleri eńbek etedi. Sondaı-aq oqytýshylar biliktilikti arttyrýdyń jańa talaptaryna saı sertıfıkattalǵan. Osylaısha, biliktilikti arttyrý ǵylymı-ádistemelik áleýeti joǵary qurammen júzege asyrylady.
Kadrlardy daıyndaý jáne oqytý álemdik bilim berý ortasyna ıntegrasııalaýdyń basty baǵyttarynyń biri bolyp tabylady. Ortalyq qurylǵaly biliktilikti arttyrý júıesiniń tarıhynda alǵash ret 2012-2017 jyldary ortalyqtyń 400-ge jýyq qyzmetkeri úzdik sheteldik ortalyqtarda halyqaralyq taǵlymdamadan ótti. Sonymen qatar biliktilikti arttyrý kýrstaryna úzdik sheteldik sarapshylar men dáriskerler tartý qolǵa alyndy.
«О́rleýdegi» sońǵy bes jyldaǵy sapalyq ózgertýler pedagogıkalyq kadrlardyń biliktiligin arttyrýdyń jańa júıesi aldyndaǵy tapsyrmalardy sapaly ári jedel oryndaýǵa múmkindik beredi.
21-ǵasyrda barlyq salada, sonyń ishinde bilim berý salasynda sıfrlyq tehnologııanyń róli artýda. Osy oraıda «О́rleý» «Kazaqstan Respýblıkasy ustazdarynyń biliktiligin arttyrý júıesiniń Ulttyq portalyn» qurdy. Ulttyq portaldy qurý – qazirgi ýaqyt talaby. Biliktilikti arttyrý júıesiniń portaly - pedagogter úshin «Blended learning» formatynda ótkiziletin alǵashqy bilim berý jobasy. Bul dástúrli ádis pen qashyqtyqtan oqytý tehnologııasyn úılestirýdi qamtamasyz etetin aralas oqytý.
Birinshiden, muǵalim kez kelgen jerde, kez kelgen ýaqytta, ıaǵnı otbasynan, jumysynan qol úzbeı oqýǵa múmkindik alady.
Ekinshiden, bar ýaqytyn aýdıtorııadaǵy oqýǵa jumsamaı-aq, oqytýdyń jańa belsendi ádistemesi men okytý tehnologııasyn bilip, tájirıbede qoldana alady. Úshinshiden, qazirgi aqparattyq tehnologııalardyń arkasynda, biliktilikti arttyrý kýrsy kyzyqty ári tıimdi bolady.
Sonymen qatar pedagog mártebesin arttyrý, kásibı turǵydan ózin-ózi yntalandyrý, pedagogterdiń ınnovasııalyq jáne kásibı mańyzdy tájirıbesin anyqtaý men taratý, pedagogtiń qoǵamdaǵy oń áleýmettik bedelin qalyptastyrý maqsatynda «О́rleýde» kýrsaralyq sharalar ótkizilip turady.
Pedagogıkalyq qyzmetti jetildirý úshin «О́rleýde» 2013 jyldan beri biliktilikti arttyrý kýrstarynyń sapasyna úzdiksiz monıtorıng júrgizilip keledi. Kýrstardyń sapasyna úzdiksiz monıtorıngtik zertteýlerdi bizdiń ortalyq QR Bilim jáne ǵylym mınıstrligi bekitken memlekettik tapsyrys sheńberinde mektepke deıingi, bastaýysh, negizgi orta jáne jalpy orta bilim qyzmetkerleriniń biliktiligin arttyrý boıynsha ótkizedi.
Biliktilikti arttyrý ulttyq ortalyǵy óz damýynyń jańa kezeńinde bilim salasyna qoıylatyn XXI ǵasyr talaptaryna saı ortalyqtyń qyzmetin, kásibı damýdyń barlyq júıesin jetildirý, pedagogıkalyq kadrlardyń jańasha oılaýyna baǵyttalǵan ınnovasııalyq bilim berý baǵdarlamalaryn jasap, praktıkaǵa engizý mindetterin alǵa qoıyp otyr.
K.D.Ýshınskıı aıtqandaı: «Muǵalim óziniń bilimin úzdiksiz kóterip otyrǵanda ǵana muǵalim, oqýdy, izdenýdi toqtatysymen onyń muǵalimdiligi joıylady». Búginde, ustazdar qyzyqty jańalyqtar men kásibı ósý tabaldyryǵynda tur. Biliktilikti arttyrý kýrstary ustazdardyń kásibı ósýiniń jeke baǵdaryn qurýǵa, pedagogıkalyq tájirıbesin baıytýǵa, shákirtterdiń oqýǵa degen yntasyn arttyrýǵa yqpal etetinine senemiz.
«О́rleý» Biliktilikti arttyrý ulttyq ortalyǵy» aksıonerlik qoǵamy respýblıka pedagogteriniń úzdiksiz kásibı damýyna úles qosady.
О́mirbekova Araılym
