Dana Abaı atamyz óziniń Otyz segizinshi qarasózinde shúkirshiliktiń mańyzy men nyǵmeti jaıly: «Ǵıbadattyń bári shúkirshilikten týady. Endi zınhar ǵadalát, shapaǵattan bosanbańdar. Eger bosansań, ıman da, adamdyq ta hammasy bosanady. Sahıb nıǵmetke shúkirshiligiń joq bolsa, ádepsizdikpenen kúnáhar bolmaısyń ba?» deıdi. Ǵulamanyń tereń paıymyn sál tápsirlesek, jaqsylyq pen ǵıbadat tek shúkirshilikke baılanǵan, bul ádilet pen shapaǵat joly, eger Jaratýshy bergen sansyz nyǵmetke shúkirshilik etpeseń kúnáharlyq kepeshin kıesiń degen túsinikke syıyp tur.
Osy oraıda, myna bir oqıǵa taqyrypqa taptyrmas tuzdyq bolary naq. Qazaqtyń úlken aqyny Qadyr Myrza Álı «Iirim» atty estelik kitabynda, Ekinshi dúnıejúzilik soǵys jyldaryndaǵy aýyl ómirin sýretteı otyryp: «Ájemiz syrtqy kıimderin sheship, jastyǵynyń astyna salyp qısaıady. Sodan soń daýysyn shyǵaryńqyryp, «O, Qudaı! Bergenińe shúkir!» deıdi. Solaı, dep Jaratqanǵa rızashylyq bildirip jatqan ájemizdiń jalǵyz ulynan qara qaǵaz kelgen, kúıeý balasynan qara qaǵaz kelgen! Shalynan túk habar joq. Sóıte tura «O, Jaratqan! Bergenińe shúkir!» deıdi. Nesine shúkir deıdi?! Osy suraqty biz ájemizge qoıamyz. «Shúkir demegende ne deımin?! Budan da jaman bolýy múmkin ǵoı» deıdi ol. Men budan jaman kúnderdi kóz aldyma elestete almaı, sharshaımyn da uıqyǵa ketem» dep jazypty. Mine, bul ǵasyrlardan úzilmeı jalǵasyp kele jatqan qazaqtyń ımanı ádebi, qıyndyqqa shúkir etýdiń shynaıy úlgisi.
Sahabalar dáýirinde ómir súrgen ǵulama ǵalym Ata bın ábı Rabah shúkirshiliktiń nyǵmeti «Allaǵa boıusyný jáne taǵdyrǵa rızashylyq» degen tujyrym jasap, onyń sharttary: tilmen, is-áreketpen jáne júrekpen iske asyrylatyny jaıly aıtypty. Iаǵnı keıingi oqymystylar bul paıymdy: tilmen shúkirshilik degenimiz – madaq, is-áreket shúkirshiligi – amal, júrek shúkirshiligi – zikir dep tápsirlep, osyny oryndaýshylarǵa joǵary dárejede nyǵmetter berilip, Alla taǵalaǵa jaqyndaıtyny jaıly aıtylypty. Tipti Muhammed paıǵambardyń (s.ǵ.s) ózi bir kúnde 70 ret uly ıege madaq aıtyp, árbir isine shúkirlik etken.
Sol sııaqty qasıetti kitap Qurannyń «Álı ımran» súresiniń 145-shi aıatynda: «Kim dúnıeniń paıdasyn tilese, oǵan odan beremiz. Al kim ahıret paıdasyn qalasa, oǵan odan beremiz. Ári shúkirlik etýshilerdi syıǵa bóleımiz» dep, taǵdyr-talaıyna rıza, barǵa qanaǵat, joqqa shúkir etken pendeni syıǵa bóleıtini jaıly úkim bar. Qasıetti kitapta aıtylǵandaı shúkirshilik etý – ımany kámil qulǵa tán amal. Imany joqtyń shúkir etýi múmkin emes.
Almaty qalasyndaǵy «Nur Múbárak» ıslam ýnıversıtetiniń doktoranty, dintanýshy Qýat Qabdoldanyń eńbeginde mynadaı támsil kezdesedi. Alys jerde turatyn úlken áýlıeni zııarat etý úshin top adam attanypty. Osylardyń birine aýyldaǵy eń baı adam kelip, áýlıege sálem degeısiz, meniń malym tym kóbeıip ketti, aqyrettegi esepten qorqamyn, áýlıeden «maly azaısyn» dep duǵa jasaýyn ótinińizshi dese, taǵy bir pende kelip, men kedeılikten kóz ashpadym, áýlıege aıta baryńyz «maǵan mal bitsin» dep duǵa jasasynshy deıdi. Jolaýshy dittegen jerine baryp áýlıege aýyldastyrynyń sálemin jetkizedi. Áýlıe aıtady: «Baı adam shúkirin azaıtsyn, kedeı adam shúkirin kóbeıtsin!».
Eline aman-esen oralǵan zıratshy joǵarydaǵy eki pendege áýlıeniń sózin jetkizedi. Sálemdi estigen baı «mundaı mal-dúnıe bergen táńirge shúkirimdi qalaı azaıtpaqpyn» dep qınalsa, kedeı adam «qoramda tyshqaq laǵym joq men qaı betimnen shúkir etem» dep qınalypty. Mine, bul shúkirliktiń dúnıelik nyǵmeti. Iаǵnı kim kóp shúkir etse, onyń rızyǵy artady.
Sonymen qatar shúkirshiliktiń «arylý» nemese «synalý» nyǵmeti bar. «Juldyz» jýrnalynyń 1988 jylǵy №10 sanynda Shákárim qajynyń nemeresi Kámıla Ǵafýrqyzynyń esteligi jarııalanypty. Osynda aıtylǵandaı, 1931 jyldyń kúzinde «Shákárimniń otbasy túgelimen qamaýǵa alynsyn» degen sýyq habar jetip, aǵaıyn-týys, bala-shaǵa, azan-qazan, ý-shý bolysady. Sol kezde qajynyń 50 jyl otasqan jary Aıǵansha báıbishe: «Káne, toqtatyńdar, biz 50 jyl shalqyp ómir súrdik, endigi bir zaýaldyń keletin ýaqyty boldy emes pe, burynǵy baqytty ómirlerińe nege shúkirshilik etpeısińder!» dep aqyrǵan eken.
Sol sııaqty taǵy bir támsil: ertede arqalary jabysyp týǵan egizder (sıam egizi) ómir súripti. Egizdiń biri «budan da jaman bolýy múmkin ǵoı» dep, osy jaǵdaıyna shúkirlik etse, syńary ashýlanyp «budan jaman ne bolatyn edi?» dep kúńirene beripti. Sodan egizdiń shúkiri bary qaıtys bolyp, ekinshisi ony arqalaýmen ómir ótkizipti. Ol syńarynyń «shúkir eteıik, budan da jaman bolýy múmkin ǵoı» degen sózin esine alyp jylaıdy eken.
Búgingi beıbit kúnimiz ben tynysh tańymyzǵa shúkirlik bolsyn aǵaıyn!
Beken QAIRATULY,
«Egemen Qazaqstan»
