Úkimette menıngıttiń aldyn alý sharalaryn kúsheıtý máselesi qaraldy

Menıngıttiń aldyn alý sharalary kúsheıtiledi

E. Birtanovtyń málimetinshe, 2018 jyldyń basynan beri menın­gokokk ınfeksııasyn juq­tyr­dy degen kúdikpen 593 adam qaralyp, 213 adam emdeýge jat­qyz­ylǵan. Olardyń arasynda 58 naýqastan menıngokokk ınfeksııasy rastaldy. Olardyń arasynda 14 jasqa tolmaǵan 21 bala bar. Búginge deıin emhanadan on adam emdep shyǵarylsa, 55 naýqas áli dárigerlerdiń qatań baqylaýynda. 

Atalǵan syrqattan 13 adam qaıtys boldy. Onyń ishinde Almaty oblysynda − 4, Qyzy­l­orda oblysynda − 1, Ońtús­tik Qazaq­stan oblysynda − 2, Alma­ty qalasynda − 6 adam. О́ki­nish­ke qaraı qaıtys bolǵandar arasynda alty bala bar dedi mınıstr. Sondaı-aq ol menıngıtpen kúres boıynsha arnaıy shtab qurylǵanyn habarlap, Premer-Mınıstrden shtab jumysyna kómek berýdi surady. Ataǵan máselege qatys­ty Premer-Mınıstr Baqytjan Saǵyn­taev halyq arasynda úreı týdyrmaý úshin, menıngokokk ınfeksııasynyń jaǵ­daıyna qatysty aqparattyq-túsin­dirý jumystaryn jandandyrýdy, qurylǵan shtabtar ju­mys­tarynyń tolyq ashyqtyǵyn qamtamasyz etýdi, óńirlerdegi vaksına baǵalaryn retteý máse­lelerin tez arada sheshýdi tapsyrdy. Buǵan qosa, menıngokokk ınfeksııasynyń kúdigimen júgingen barlyq naýqastarǵa shuǵyl medısınalyq qyzmet kórsetý jáne olardyń aýmaqtyq tirkelýine qaramastan jaqyn emhana­larda qabyldaý jumys­taryn jedeldetý tapsyryldy. 

«Jasyl» ekonomıkanyń damýy qarqyndy

Jıyn barysynda Ener­ge­tıka mınıstri Qanat Bozym­baev 2014-2017 jyldarǵa arnal­ǵan Qazaqstannyń «jasyl» eko­­nomıkaǵa kóshýi jóni­n­degi tujy­­rymdamanyń qorytyn­­dy­larymen tanystyrdy. Mınıstr­diń málimdeýinshe, ótken jyly shamamen 1,1 mlrd kVt/saǵat «jasyl» energııa óndirilse, bıyl qýattylyǵy shamamen 138 MVt jańǵyrmaly energııa kózderin qosý josparlanyp otyr. Respýblıka boıynsha jalpy qýattylyǵy 352 MVt balama energııa kózderin paıdalanatyn 58 nysan jumys isteıdi. Jyl sońyna deıin jańǵyrmaly energııa qýattylyǵyn 490 MVt-ǵa deıin jetkizý kózdelgen. 

Keleshekte jańǵyrmaly ener­­gııa kózderiniń qunyn tó­men­­detýdi biz aýksıon­dyq me­ha­nızmdi endirýmen baı­lanys­­­tyryp otyrmyz. Bul óz keze­ginde ınvestorlar men jo­ba­lardy irikteý prosesin ashyq ári túsinikti etýge, ekinshi jaǵy­nan tarıfterdi azaıtýǵa yq­pal etetin tehnologııalar men jobalarǵa basymdyq beredi dedi Q.Bozymbaev. Sonymen qatar qaldyqtardy basqarý sala­synda qaıtalama shıkizat, qal­dyq­tardy bólek jınaý, qaıta óńdeý jáne kádege jaratý talap­taryn anyqtaý boıyn­sha normatıvtik-quqyqtyq baza qurylyp, bıyl­ǵy jylǵy jospar boıyn­sha óndiristik qaldyqtardy qaıta óń­deý úlesin 32 paıyzǵa, turmys­tyq qatty qaldyqtardyń úlesin 11 paıyzǵa jetkizý kózdelgen. 

Aýyl sharýashylyǵy vıse-mınıstri Erlan Nysanbaev óz baıandamasynda Qazaqstannyń «jasyl» ekonomıkaǵa kóshý tujy­rymdamasyna sáıkes tabı­ǵı ekojúıelerdi, onyń ishinde orman sharýashylyǵynyń damýy qarqyn ala bastaǵanyn aıtty. Onyń aıtýynsha, Qazaqstan ormany az memleketter qataryna jatqyzylady. Orman alqaptary jalpy el aýmaǵynyń 4,7 paıyzyn ǵana quraıdy. Jasyl jelek­terdi kóbeıtý maqsatynda el aýmaǵynda jasyl aımaqtar qurý jumystary bastalǵan. Sońǵy 7 jylda memlekettik orman qory aýmaǵynda orman ósirý kólemi 453 myń gektardy quraǵan. Al bıyl josparlanǵan kólem 68 myń gektardy quraıdy. «Jasyl qalalardyń» kóshin bastaıtyn  Astanada 78 myń gektarlyq jasyl aımaq qurylyp, 2023 jylǵa qaraı onyń kólemin 100 myń gektarǵa jetkizý josparlanyp otyr.

Elektrondy saýdadan keler paıda mol

Úkimet otyrysyndaǵy kún tártibine engizilgen ekinshi ta­qy­ryp − elektrondy kommer­sııany damytý máseleleri boıynsha Ulttyq ekonomıka mınıstri Tımýr Súleımenov pen Aqparat jáne kommýnıkasııalar mınıstri Dáýren Abaev baıandama jasady. T. Súleımenovtiń aı­týynsha, «Sıfrly Qazaqstan» memlekettik baǵdarlamasy men Elektrondy saýdany damytýdyń jol kartasy aıasynda negizgi is-sharalardy júzege asyrý bas­talǵan ýaqyttan beri oń úr­dis baıqalady. Resmı statıs­tı­ka derekterine sáıkes, 2017 jyly elektrondy saýda nary­ǵy­­n­yń kólemi 106,9 mlrd teń­geni quraǵan. Bul bólshek saýda­daǵy taýar aınalymy jalpy kóle­miniń 1,2 paıyzyn qurap, atal­ǵan saladaǵy ósim 36,2 pa­ıy­zǵa jetken. «Qazposhta» AQ jedel derekteri boıynsha, 2018 jyldyń 5 aıyndaǵy elektrondy saýda naryǵynyń kólemi 101 mlrd teńgeni qurap otyr. Bıylǵy jyldyń basynan beri 110 jańa elektrondy saýda sýbektileri tirkelip, qazirgi ýaqytta naryqta 1658 ınternet-dúken jumys jasaıdy. Satyp alýshylar sany da ótken jylmen salystyrǵanda 5 paıyzǵa ósip otyr. Elektrondy saýda naryǵy arqyly 71,6 myń adam jumysqa ornalasqan.

Aqparat jáne kommýnıkasııalar mınıstri Dáýren Abaev jasaǵan baıandamada «Sıfrly Qazaqstan» memlekettik baǵdar­la­masynyń basty baǵyttarynyń biri – elektrondy saýdany, qar­jylyq tehnologııalardy jáne qolma-qol tólemdi damytý eken­digi aıtylyp, atalǵan baǵytta jasalyp jatqan jumystar keńinen sóz boldy. Halyq arasynda ınternetti paıdalanýshylar sanyn kóbeıtý jumystarynyń qarqyndy júrgizilip, zaman talabyna saı telekommýnıkasııa­lyq ınfraqurylymdy qurý nátı­je­sin­de elimizde ınternetti paıdalanýshylar sany 2017 jyly 78,8 paıyzǵa jetken. Buǵan qosa, aýyldyq eldi mekender­degi talshyqty optıkalyq baılanys jelileri tehnologııasy boıynsha keń jolaqty ınternetpen qamtamasyz etý jobasy iske qosylǵan. 2021 jyly turǵyndardyń sany 50-den asatyn 6000 aýyldyq mekendi ınternetpen qamtý da jos­parlanyp otyr. Sondaı-aq D.Abaev elektrondy saýda-sat­tyq­ty retteýde, elektrondy tólemder qabyldaýda halyq pen kásipkerlerdiń sıfr­lyq saýat­tylyǵyn arttyrýǵa, ınfra­­qurylym men logıstıkany damytýǵa baǵyttalǵan sharalar júrgizilip jatqanyn atap ótti. Halyqtyń sıfrlyq saýattylyǵyn arttyrý boıynsha atalǵan mınıstrlik «Zerde» holdıngi, Azamattarǵa arnal­ǵan úkimet, Ulttyq aqparattyq teh­no­logııalar, «Qazposhta» AQ jáne jergilikti atqarý­shy organdarmen birlesip oqytý baǵ­­dar­­lamalaryn ázirlegen. «Sıfr­ly Qazaqstan» memleket­tik baǵ­d­arlamasy jáne onyń jekelegen baǵyttaryn aqparattyq qoldaý boıynsha otandyq telearnalarda 18 telehabar taratylyp, elektrondy kommersııany engizý, ınternet-dúken ashý algorıtmin, onlaın-bıznesti damytýdy aqparattyq qoldaý maqsatynda «Qazposhta» AQ 2018 jylǵa arnalǵan medıajos­par daıyndaǵan. Elimizdegi ınternet-resýrstarda elektrondy kommersııa taqyryby boıynsha 88 materıal jarııalanǵanyn da atap ótti mınıstr. 

Azamattyq sektordyń belsen­diligin arttyrý kózdeledi

Qazaqstannyń VII azamat­tyq forýmynyń usynymdaryn iske asyrý týraly Din isteri jáne azamattyq qoǵam mınıstri Darhan Káletaev baıandady. D.Káletaevtyń aıtýynsha, 2017-2018 jyldarǵa arnalǵan VII azamattyq forým usynymdaryn oryndaý boıynsha is-sharalar jospary ÚEU usynystary negizinde ázirlengen. Jalpy, jospardyń 53 tarmaǵynyń 18-i oryndalyp, 35-i júzege asý ústinde. Aıta keterligi, ótken jyly usy­nymdardy júzege asyrý sheń­berinde jalpy somasy 12,8 mlrd teńgeni quraıtyn ÚEU-nyń 2 333 áleýmettik jobasy júzege asyryldy. Ortalyq deńgeıde 7 mınıstrlik, jergilikti deńgeıde 102 oblystyq jáne 198 qalalyq, aýdandyq memlekettik organdarmen birlesken joba júze­ge asyryldy. Bıyl memle­ket­­tiń áleýmettik tapsyrys­ty qarjylandyrý kólemi 19,3 mlrd teńgeni qurap, memlekettik áleýmettik tapsyrys kólemi de ulǵaımaq. 

Erkejan AITQAZY,

«Egemen Qazaqstan»