«...Saırattyń qumbyl qus tilde,
Janymnyń jaz aǵystaryn.
Tilegim seniń ústińde
Kindik jurt – Qazaqstanym!» – dep jyrlaǵan aqyn túrmeniń de dámin tatypty, aýrýhana tósegine de tańylypty. Aqyn Qadyr Myrza Áli 1979 jyly-aq «Saǵat Ábdýǵalıevterge qyzmet etý – túbinde ádebıetke qyzmet etý bolyp shyǵady» dep baǵalaǵanymen, aqynnyń tuńǵysh jınaǵy 1992 jyly ǵana Oral oblysyndaǵy Chapaev aýdandyq gazet baspahanasynan, sap-sary qaǵazǵa basylyp shyǵypty. Ony qurastyrǵan – Saǵattyń jıeni Gúlnár Jumabekova bolatyn.
Aıtpaqshy Saǵat aqyn týraly «Egemen Qazaqstan» gazetiniń oqýshylary jaqsy bilýi tıis: gazet tilshileri Súleımen Mámet pen Temir Qusaıynnyń «Aqyn da alaquıyn kamıkadze» atty maqalasy bas basylymnyń 2006 jylǵy 27 qyrkúıektegi №228-231 (24484) sanynda jarııalanǵan edi.
«Saǵat, asyly, keıbireýlerdeı jan-jaǵyna saqtyqpen qarap, tirshiliktiń oı-shuńqyrynan aınalyp ótip, qarsy kelgen qıyndyq pen qyrsyqtan ózin-ózi qorǵaýǵa ázir emes-ti. Olaı bolyp týmaǵan, ondaı tárbıe almaǵan. Kerisinshe, nópir jaýdyń ortasyna saýytsyz jaryp kirgen sarbazdaı edi. Qýlyq-sumdyǵy joq, baqaı esepti bilmeıtin, ózi aqkóńil, aýjar, aqjarqyn, arly bolǵasyn, ózgeler de sondaı bolýǵa tıis dep oılasa kerek. Sosyn da bolar, onda ózgelerdiń sózinen, ósek-aıańynan ózin-ózi qorǵaıtyn ımmýnıtet joq edi. Sonymen de ol ómirden kóp taıaq jedi. Onyń qaı óleńinen de osydan kórgen teperishi taıǵa tańba basqandaı saırap, kórinip turady» dep jazdy ol týraly zamandasy, oraldyq aqyn Janǵalı Nabıýllın.
Saǵatty alǵash joqtap, tuńǵysh jınaǵyn shyǵarǵan – Gúlnár Jumabekova desek, respýblıkalyq deńgeıde izdeý salyp, 2008 jyly «Arys» baspasynan «Júregime júgi tústi jahannyń» atty tuńǵysh tolyqqandy jınaǵyn qurastyrǵan – bard aqyn Tabyldy Dosymov bolatyn. Saǵat Ábdýǵalıevtiń 60 jyldyǵyna oraı túrli sharalar uıymdastyryp, aqynnyń týǵan jeri – Taıpaq aýylynda jergilikti aqyn Saǵyntaı Bısenǵalıev pen kásipker Muhtar Saparǵalıevpen birge eskertkish taqta ornatqan da sol.
Bir ókinishtisi, Saǵat Ábdýǵalıevke Taıpaqta ornatylǵan sol belgi kóp turmady. Oral-Atyraý kúre jolynyń boıynda, aqyn zıratynyń tusynda qoıylǵan shaǵyn granıt taqtany áldekimder áýeli syndyryp, keıin múldem ornynan julyp tastady. Tipti aqynnyń zıraty basyndaǵy belgi de birneshe ret búlingen. Taıpaqtaǵy bul vandalızm týraly baspasóz betinde dabyl qaqqanymyzben, esh nátıje bolmady, kináliler tabylmady...
Bıyl Saǵat Ábdýǵalıevtiń týǵanyna 70 jyl toldy. Jyl basynan beri Aqjaıyq aýdany ákimdigi men Qadyr Myrza Áli atyndaǵy mádenıet jáne óner ortalyǵy uıytqy bolyp, aqynnyń mereıtoıyna oraı aımaqtyq-respýblıkalyq músháıra jarııalady. Músháıra qorytyndysy Taıpaq aýylynda qorytyndylanyp, aýyldaǵy saıabaqta Saǵat Ábdýǵalıevke bıýst ornatyldy.
Osy sharaǵa Qazaqstan Jazýshylar odaǵynyń múshesi, Astanadaǵy L.N.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıtetiniń professory, belgili aqyn Janat Áskerbekqyzy arnaıy keldi.
– Stýdent kezimizde Saǵattyń aýdandyq baspahanadan shyqqan shaǵyn jınaǵy áldeqalaı Almatyǵa da jetipti. Talasyp, bir-birimizden urlap alyp oqýshy edik, – dep eske alady Janat Áskerbekqyzy.
«Kindik jurt – Qazaqstanym» atty jyr músháırasyna Mańǵystaý, Aqtóbe, Atyraý, Batys Qazaqstan oblystarynan 28 úmitker qatysqan eken. Jyr dodasynyń bas báıgesine jas aqyn Márlen Ǵılymhan ıe boldy. Oraldyq aqyn Amangeldi Shahın – I orynǵa, atyraýlyq Asylaı Nııazbaeva – II, mańǵystaýlyq Jumagúl Mursalova III orynǵa laıyq dep tanyldy. Mańǵystaýlyq Altynbek Álıbaev, oraldyq Ádilet Orynbasarov, Nazgúl Kárimova, Bekbolat Qalenovter arnaıy syılyqpen marapattaldy.
Saǵat aqynnyń Taıpaqtaǵy eskertkishi jergilikti halyqtyń, kásipkerlerdiń qoldaýymen turǵyzylǵan edi. Osy sharaǵa muryndyq bolǵan aýyl ákimi Bolat Shálenovten bul eskertkishtiń de aldyńǵy belginiń kúıin keship, búlinip qalmaýyn suradyq.
«Lebiz» degen óleńinde Saǵat aqyn bylaı degen eken:
Aıqyndalar kimder jaby, kim tarlan,
Bolmysynan pende bolmas bultarǵan.
Júgiremin bir qumardy qýalap,
Jetkizbeıdi tirliktegi túlki-arman.
Qanattary qataımaǵan qyr qusyn,
Torabynda tosyp talaı turdy syn.
Tań aldynda daýysymdy estimeı,
Jer betinde meni joq dep júrmisiń?
Jantyq bolyp jorǵalamaı jurt aldyn,
Jalǵyz júrek izgilikke ińkár myń.
Keleshegiń kókjıegiń alda dep,
Tuıaǵynan ot shashady tulpar-kún.
Máımóńkelep talaılardy maıda til,
Paraqordyń kómeıinde paıda tur.
Jaramsaqtar jek kóredi jaý sanap,
Joldastarǵa atanbadyq «áı, kápir».
Kúndestik qoı qazaqtaǵy kúshti indet,
Ibilister tabalaıdy «ishtiń» dep.
Kóńilinen shyǵa bilgen jigitke el,
Kóktemderden ushyrady qus-qurmet.
Borandarda izdestirmeı bir yqtyn,
Qajetinde qara tasty úgittim.
Jalǵyz uly atansam da ákeniń,
Jalpaq elge boryshy mol jigitpin.
O, tirshilik, janardaǵy jaryq kún,
Jaryq kúnnen jaraǵansha mán uqtym:
Ata-ananyń búıreginde búlk etpeı,
Júreginde qalý kerek halyqtyń!
Shyn máninde shynaıy jyrlarymen halyqtyń júreginde qalǵan aqynǵa arnalyp týǵan jerinde osyndaı qurmet kórsetildi. Uzaǵynan bolsyn deıik.
Qazbek QUTTYMURATULY,
«Egemen Qazaqstan»
Batys Qazaqstan oblysy
