Kez kelgen qala óziniń kelbetin ózgeshe ásemdigimen áspetteı túsetini belgili. Aıtalyq, arý qala Almatyny tilge tıek etsek, kózimizge asqarly Alataý, áıgili Kóktóbe elesteıdi. Alyp shaharǵa baryp turyp, Medeýge kóterilmeý múmkin emes. Sol sııaqty elorda turǵyndary men qala qonaqtarynyń demalýyna arnalǵan ádemi jerlerdiń biri – Esil jaǵalaýy. Bas qalaǵa at shaldyrǵan meıman ózen boıymen jyljyp, Astananyń zamanaýı ǵımarattaryn sý ústinen tamashalaýdy dástúrge aınaldyrǵan. Kenesary han eskertkishiniń túbinen qozǵalǵan keme shahardyń sán-saltanatyn bir saǵat boıy kóz aldyńa kóldeneń tartady. Aqordanyń aq shańqan ǵımaratyna deıin baratyn baǵytta Esildiń sıqyrly da syrly tolqyndary terbep, elordanyń eńseli sıpatyna erisiz tańdaı qaǵasyń! Astanamyzdyń 20 jyldyǵyna oraı «Esil-Astana» memlekettik kásiporynynyń kemelerine biz de otyryp kórdik.
Elordanyń týrısterine tamasha kórinister usyný, tartymdylyǵyn arttyryp, qalanyń ishki-syrtqy sıpatyn sulýlandyra túsý maqsatynan týyndaǵan «Esil Astana» saıahaty búginde úlken suranysqa ıe. Esilde keme júrgizý jobasy o basta Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń ıdeıasynan týdy. Memleket basshysy ár kezde elordanyń taza jáne sáýletti bolǵanyn qadaǵalap otyrady.
Prezıdent N.Nazarbaev «Astananyń bet-beınesi onyń taza, turǵyndar úshin yńǵaıly da kórkem qala bolýynda. Mysaly, qalamyzǵa qonaqqa kelgen meımandy áýejaıdan, poezdan kútip, qurmet kórsetýdiń ózinen elordanyń bet-beınesi kórinedi. Biz Almatyny osy qalaǵa kóshirgende, sol qalanyń turǵyndary qalaı qarady? Biz olarǵa beıne bir aýyldyq eldi meken ispetti kórindik. Men munyń barlyǵyn nege aıtyp otyrmyn? Biz úkimetpen birge Astanamyzdyń 20 jyldyǵyna qonaqtar úshin, ózimiz úshin kórsetkishi joǵary kórikti qala bolýy úshin biraz qyzmet atqardyq» degen bolatyn.
Osydan on jyl buryn alǵashqy kemelerin Esilge túsirgen Astana qalasynyń Jolaýshylar kóligi jáne avtomobıl joldary basqarmasyna qarasty «Esil-Astana» memlekettik kásiporny búginde qonaq jaı ortalyqqa aınalǵan. Keme júre bastaǵan alǵashqy kezderi jurtshylyqqa 6 jolaýshylar kemesi serýendik-ekskýrsııalyq qyzmet kórsetip kelse, mekeme búginde keme sanyn 13-ke jetkizdi. «Esil-Astana» dırektory Qanat Alın atap ótkendeı, bıyl astanalyqtar men qala meımandaryn ózende serýendetý úshin jolaýshy kemelerinen bólek, tehnıkalyq flot, qutqarýshy kemeler, jabdyqtalǵan kemeler, balshyq sorǵysh kemeler, barjalar jumys isteýde.
«Elordamyzdyń baıyrǵy turǵyndary Esil ózeninde buryn kemeler bolmaǵanyn biledi. Bizdiń eshqaısymyz da ony teplohodpen aralaý múmkindigi týatynyn tipti oılamadyq. 2008 jyly Elbasynyń tapsyrmasy boıynsha «Keme júzetin Esil» jobasy iske asyryla bastady. Astanamyzda alǵashqy ózen kemeleri paıda boldy. Al 2015 jyly ózen resmı túrde respýblıkamyzdaǵy keme júzetin sý joldarynyń tizimine endi», deıdi mekeme basshysy.
Bastapqyda keme júretin ýchaskeniń uzyndyǵy 6 shaqyrymdy qurasa, Astana aýmaǵynyń ulǵaıýyna baılanysty marshrýt 18,5 shaqyrymǵa ósken. Búginde Esil ózeninde jolaýshylar kemesinen bólek, súıretkish keme, qutqarý kemesi jáne motorly qaıyqtar da júredi. Kemeler saǵat kúndizgi 12.00-den bastap men keshki 21.00 aralyǵynda jumys isteıdi. Tarıfter 2014 jyldan bastap esh ózgerissiz. Eresekter úshin bılet quny – 1000 teńgeni, balalar úshin 500 teńgeni quraıdy. Sonymen qatar bul maýsymda da, byltyrǵy sııaqty qala turǵyndary men qonaqtary túngi ýaqytta kememen qydyra alatyndyǵyn aıta ketken jón.
«Kemelerdiń qaýipsiz júzýin qamtamasyz etý úshin jyl saıyn túrli sharalar atqarylady. Máselen, navıgasııa belgileri ornatylyp, qosalqy merdiger uıymdardyń kúshimen izdestirý jáne arnany tereńdetý jumystary júrgiziledi. Bul qyzmetpen tek «Esil-Astana» memlekettik kásiporny aınalysady. Qyzmetkerlerdiń kásibı deńgeıi joǵary. Basqarý apparaty qyzmetkerleriniń túgelge jýyǵy – joǵary bilimdi mamandar. Jalpy maman-
dardyń bárinde ortasha tehnıkalyq bilimi men eńbek ótili bar. Olardyń kóbi Esil ózeninde keme júrý bastalǵannan beri eńbek etýde» deıdi keme kapıtandarynyń biri Eraly Almas.
Mekeme ókilderi ózen kóligi salasyndaǵy mamandardyń tapshylyǵy qıyndyq týǵyzyp turatyndyǵyn da jasyrmaıdy. Sondyqtan mekeme ózge óńirlermen tyǵyz baılanys ornatqan. «Keme turaǵyna arnalǵan port, keme jóndeý sheberhanasy, kemelerdi túsirip jáne kóteretin kran, óndiristik qyzmetkerler úshin jabdyqtalǵan úı-jaı da kúrmeýli máselelerdiń biri. Biraq osyndaı qıyndyqtarǵa qaramastan kásiporyn ókilderi alǵa qoıylǵan mindetterdi muqııat oryndap, elorda turǵyndary men qonaqtaryn qaýipsiz ári jaıly sý kóligimen tasymaldaýdy paryz sanaıdy», deıdi Q.Alın.
Byltyrǵy navıgasııalyq kezeńde «Esil Astana» trafık kólemi jaǵynan josparlaryn asyra oryndady. Al bıylǵy kórsetkish odan eki esege artýy ǵajap emes. Máselen, byltyrǵy maýsymnyń qorytyndysy boıynsha arǵy jylǵyǵa qaraǵanda jolaýshylar sany 60 paıyzǵa artyp, 35 myń adamdy quraǵan. Mereıtoıǵa oraı bıylǵy kórsetkish te artýy tıis.
«Esil-Astananyń» aldaǵy josparlary jurtshylyqqa jaǵymdy bolǵaly tur. Sonyń biri – «О́zen taksıi» jobasy bolmaq. Jolaýshylardy Esildiń qalalyq aıdyny aýmaǵynda kez kelgen núktege deıin jetkizý ár astanalyq úshin kútpegen jańalyq bolary sózsiz. «Syıymdylyǵy 30 adamǵa deıin jetetin shaǵyn kemelerdi shyǵarýdy josparlap otyrmyz. Onyń áleýetin qalamyzdyń mańyzdy kólik joly retinde qoldaný qajet. Keme júretin sý joldarynyń sapalylyǵyn arttyrý, jolaýshylardy tasymaldaý kólemin kóbeıtý, elordanyń turǵyndary men qonaqtaryna týrıstik baǵyttardy uıymdastyrýǵa qolaıly jaǵdaı jasaý, demalýshylardyń jeke qaýipsizdigin saqtaý maqsatynda keme júretin ýchaske polıseılerdiń únemi qadaǵalaýynda bolýy sekildi jumystar birte-birte júzege asyrylyp keledi», deıdi Qanat Tóleýbekuly.
Jaǵalaýdaǵy jarty kúndik serýennen uqqanymyzdaı, búgingi tańda Astananyń aldynan damýdyń jańa kókjıegi ashylyp kele jatqanyna kózimiz jetti. Mańyzdy mindetterdiń biri sanalatyn týrızmdi damytý barysynda Esilde kememen júzý týrıstik tartymdy jobaǵa aınalmaq. Esil ózenin boılaı kememen júzý qalaǵa kelgen ár qonaqtyń baǵdarlamasyndaǵy mindetti bir tarmaqqa aınalatyny daýsyz. Biz de osy sapardy janǵa jaıly, tanymdyq jáne este qalarlyqtaı etip ótkizgenimizdi jasyrmaımyz.
Mıras ASAN,
«Egemen Qazaqstan»
