Voroshılov kóshesine Shákárimniń aty beriledi
Jaqynda О́skemende ótken kóshelerdi qaıta ataý boıynsha turaqty komıssııanyń qoǵamdyq tyńdaýynda shahardaǵy eń úlken kóshelerdiń biri Voroshılov kóshesine bıyl 160 jyldyǵy toılanatyn aqyn, oıshyl, ǵulama Shákárim Qudaıberdiulynyń esimin berý máselesi talqylandy. Keńestik kósem atyndaǵy kóshege ustaz, 40 jyldan astam ýaqyt Kókpektidegi balalar úıin basqarǵan Jaqııa Shaıjúnisovtiń atyn berý kerek degen usynys ta aıtyldy jıynda. Degenmen qalalyq máslıhat depýtattary taraptardyń pikirin tyńdaı kele «Altaı asýy» qoǵamdyq birlestigi tarapynan usynylǵan Shákárim Qudaıberdiulynyń esimin berý týraly usynysty biraýyzdan qoldady. Qoǵamdyq tyńdaýda budan bólek Pıter kommýnarlary kóshesin Lev Tolstoı, Lenınogor kóshesin Temirjolshylar, Komsomol kóshesin Jastar dep qaıta ataý jónindegi usynystar da depýtattar tarapynan qoldaýǵa ıe boldy. Sondaı-aq qalanyń qaq ortasyndaǵy «Jastar» saıabaǵyna Halyq qaharmany Qasym Qaısenovtiń esimin berip, batyrdyń janarmaı beketi janyndaǵy keýde músinin saıabaqtaǵy Kırov eskertkishimen almastyrý máselesi de qoǵamdyq tyńdaýda tilge tıek etildi. «Usynystardy qalalyq máslıhattyń depýtattary bir aýyzdan qoldady. Qoǵamdyq tyńdaý boıynsha qaýly daıyndalyp, qujat endi respýblıkalyq onomastıkalyq komıssııaǵa jiberiledi. Sońǵy sheshim sol jerden shyǵady», deıdi qalalyq máslıhattyń depýtaty Maırash Ekibasova.
Osy jıynda qaladaǵy 23 ataýsyz kóshege esimder berý máselesi de qarastyryldy. Máselen, 20 yqsham aýdandaǵy áli ataý berilmegen kóshelerge ǵulama ǵalym ál-Farabı, ataqty jazýshy Anatolıı Ivanov, áıgili hokkeıshi Borıs Aleksandrov, Baıqoshqar batyr, ustaz Qusaıyn Jamanbaev, dáriger Andreı Kashkarov, metallýrg Qaıyrbek Aqjigitov, Aqbaýyr, Tolaǵaı, О́sıet, Jeruıyq, Aqjol, Shapaǵat, Dýman, Úrker, 16 yqshamaýdanǵa Arasan, Aqshoqy, Aıaly ataýlary usynyldy. Qoǵamdyq tyńdaýda qalamger Álibek Qańtarbaev «О́skemende sportshy Borıs Aleksandrov atynda Sport saraıy bar. Sondyqtan bul kóshege kompozıtor, KSRO halyq ártisi, Memlekettik syılyqtyń ıegeri Erkeǵalı Rahmadıevtiń atyn bersek oryndy bolar edi. Al jurttyń kópshiligi bile bermeıtin Baıqoshqar batyrdyń ornyna Qarakereı Qabanbaıdyń nemere inisi, úzeńgiles serigi, óz zamanynyń batyry, sóz ustaýshysy ári ádil bıi bolǵan Dáýletbaı batyrdyń esimin nege bermeske?! 20-yqsham aýdandaǵy ataýy joq kóshelerge el kóp tanymaıtyn Qusaıyn Jamanbaevtan góri bıyl 130 jyldyǵy atalyp ótip jatqan áıgili ánshi Ámire Qashaýbaevtyń, dáriger Andreı Kashkarovtan góri abaıtanýshy, Aqbaýyr úńgirin zertteýshi, jazýshy Evgenıı Kýrdakovtyń atyn berý qajet dep oılaımyn» dep óz usynysyn aıtty.
Alashtyń rýhanı astanasy sanalatyn Semeıde de kóshe ataýlaryn aýystyrý máselesi azdaǵan qarsylyqtarǵa qaramastan júıeli túrde jalǵasyp keledi. Jaqynda osy qalada ótken qoǵamdyq tyńdaýda shahardaǵy Stroıtelnaıa kóshesin dástúrli ánshi, sazger Tursynǵazy Rahımov, Parkovaıa kóshesin Keńes Odaǵynyń Batyry, táýelsiz Qazaqstannyń tuńǵysh Qorǵanys mınıstri bolǵan Saǵadat Nurmaǵambetov, N.Krýpskaıa kóshesin jazýshy Ázilhan Nurshaıyqov, Krasnoznamennaıa kóshesin surmergen, batyr qyz Baıan Baıǵojına esimderimen ataý jónindegi usynystar talqyǵa túsipti. Sonymen qatar Semeıdegi Komsomolskaıa kóshesin – Jibek Joly, Kýtýzov kóshesin – Altaı, Kolhoznaıa kóshesin – Berel, Pervomaıskaıa kóshesin – Alash, 1 dekabr kóshesin – Samal, Dekabrıstov kóshesin – Zvıozdnaıa, Voshod kentindegi Týktabaev kóshesin – Sonar atty tarıhı ataýlarǵa aýystyrý jaıy da sóz bolypty.
«Lenın, Kırov, Ordjonıkıdze, Dzerjınskıı degen sekildi ataýlarǵa nege jabysyp qaldyq?»
Shyǵystaǵy oryssha ataýlarǵa tunyp turǵan aýdannyń biri – Zyrıan. Jaqynda bul aýdanda da aýdan ortalyǵyndaǵy ıdeologııalyq turǵydan eskirgen kóshe ataýlaryn aýystyrý máselesi talqylandy. Máselen, Lenın kóshesin Astana, Sovetskaıa kóshesin Táýelsizdik, Lenınogorskaıa kóshesin Vıshnevaıa, Kanavnaıa kóshesin Rodnıkovaıa, Proletarskaıa kóshesin Sportıvnaıa, Voroshılov kóshesin Trýd, Sovetskıı pereýlok kóshesin Tenıstyı, Komsomolskaıa kóshesin Keńes Odaǵynyń Batyry Pavel Kolsov jáne Kommýnıstıcheskaıa kóshesin Keńes Odaǵynyń Batyry Tólegen Toqtarovtyń esimimen qaıta ataý jóninde usynystar aıtylypty. Astana men Táýelsizdik, Pavel Kolsov pen Tólegen Toqtarov ataýlaryn berý durys-aq. Al Lenınogorskaıa kóshesin Vıshnevaıa, Kanavnaıa kóshesin Rodnıkovaıa, Proletarskaıa kóshesin Sportıvnaıa, Voroshılov kóshesin Trýd, Sovetskıı pereýlok kóshesin Tenıstyı dep oryssha ataýdy qaıtadan orysshaǵa aýystyrǵannan ne utamyz?
Jýyqta Zyrıan aýdanyna jumys saparymen barǵan oblys ákimi Danıal Ahmetov te aýdan ortalyǵyndaǵy kóptegen kóshelerdiń ataýlary búgingi zaman talabyna saı kelmeıtindigin aıtyp, ony ózgertetin kezdiń áldeqashan jetkendigin alǵa tartty. Aımaq basshysy kezinde ózi de kommýnıstik partııa qatarynda bolǵanymen, ótken ǵasyrdyń basyndaǵy aýqymdy saıası qýǵyn-súrginge naq osy «qyzyldardyń» kináli ekenin atap kórsetti. «Lenın, Kırov, Ordjonıkıdze, Dzerjınskıı degen sekildi ataýlarǵa nege jabysyp qaldyq? Naq osy «qaıratkerlerdiń» kesirinen mıllıondaǵan adamdar qyryldy. Biz óskeleń urpaqty dostyqqa, táýelsizdikke baýlýymyz kerek. Endeshe kóshelerdi Dostyq, Táýelsizdik dep ataıyq. Bizge óz zamanymyzdyń qaharmandaryn dáripteý qajet. Aıtalyq, Saǵadat Nurmaǵambetov osyndaı qurmetke ábden laıyq. Zyrıannyń ózinen shyqqan qanshama soǵys batyrlary bar. Ulylarymyz – Abaı, Áýezov bar, Jambyl bar, Lermontov pen Pýshkın bar. Qanshama dańqty jerlesterimizdiń – jumysshylar men ınjenerlerdiń, muǵalimder men dárigerlerdiń esimderi eskerýsiz qalyp jatyr. Osy baǵytta jumys isteıik», dedi D.Ahmetov.
Aldaǵy ýaqytta Zyrıan qalasynda 28 kósheniń ataýy ózgeredi degen sóz bar. Endeshe, oblys ákimi aıtqandaı, Abaı, Áýezov, Jambyl sekildi uly tulǵalarymyzǵa kóshe esimi berilse quba-qup.
Maleevsk, Severnoe, Sredıgornyı, Chapaev, Parygıno, Nıkolsk, Solovevo, Pervorossıısk... Bul – Zyrıan aýdanyndaǵy aýyldyq okrýg ataýlary. Kórip otyrsyzdar, aınaldyrǵan 9 aýyldyq okrýgtiń 8-i oryssha (Turǵysynnan basqasy). Toǵyz aýyldyq okrýgtiń ishindegi orysshaǵa tunyp turǵan Aleksandrovka, Andreevka, Ermakovka, Bedarevka, Pýtınsevo, Bogatyrevo, Snegırevo, Krestovka, Proletarka, Orlovka, Lenınsk, Borodıno, Podorlenok, Ognıovka, Vasılevka, Dorodnısa, Bykova, Novokrestıanka sekildi aýyldardyń atyn aıtyp júıkelerińizdi tozdyrmaı-aq qoıaıyq.
Bireý bilse, bireý bilmes, oblystaǵy Lenınniń qasqaıyp, «bolashaqqa jol siltep» turǵan jalǵyz eskertkishi de osy aýdanda. Aýdanda bolǵanda, aýdan ortalyǵynda ortalyq kóshelerdiń birinde tur.
«Jıenqulǵa kelgende shyqpaıdy únim» degendeı, Zyrıan aýdanyna kelgende uıalǵannan únimizdiń shyqpaıtyny ras.
Aıtpaqshy, sońǵy kezderi osy Zyrıan aýdanynyń atyn Altaı dep aýystyrady degen áńgimeler el arasynda jıi aıtylyp júr. Nesi bar, aýyssa, aýysyp qalar. Aýdan ataýy ózgerse, ret-retimen aýyl, kóshe ataýlary da ózgerer.
Azamat QASYM,
«Egemen Qazaqstan»
Shyǵys Qazaqstan oblysy
