Tımýr Súleımenov ekonomıkanyń ósýine ınflıasııalyq qysymnyń tómendeýi, joǵary ınvestısııalyq belsendilik jáne ekonomıkanyń negizgi salalarynda oń qarqynnyń saqtalýy negizgi serpin bergenin aıtty.
Inflıasııa eń tómengi úsh jyldyq deńgeıde saqtalýda. Jyl basynan beri ol 2,7% qurady, bul rette jyldyq ınflıasııa – 5,9%.
1 tamyzdaǵy jaǵdaı boıynsha eldiń halyqaralyq qory $87,7 mlrd qurady, onyń ishinde Ulttyq qordyń aktıvteri — $56,8 mlrd, altyn valıýtalyq qorlar — $30,9 mlrd qurady.
О́nerkásiptik óndiris 5,1%-ǵa ulǵaıdy. О́nerkásip belsendiliginiń ósimine eń kóp úlesti óndirý salalary qosty. Taý-ken óndirý ónerkásibiniń shyǵarylymy 5,4%-ǵa ósti. Munaıdy (6,1%), gazdy (6,4%) jáne temir kenin (7,4%) óndirý boıynsha salalalar qozǵaýshy kúsh boldy.
О́ńdeý ónerkásibiniń ósý serpini 4,9% deńgeıinde tirkeldi. О́ńdeý salalarynyń bólinisinde eń joǵarǵy ósimdi mashına jasaý salasy kórsetip tur. Osy saladaǵy shyǵarylym 16% qurady. О́sim barynsha kúrdeli óndiristik quramdaýyshtary bar salalardyń esebinen qamtamasyz etildi. Bul avtokólik jasaý (58,5%), elektr jabdyqtaryn óndirý (47,2%) jáne elektrondyq, optıkalyq ónimder (45,7%) óndirisi.
Hımııa ónerkásibinde (10,9%), munaı óńdeýde (4,4%), metallýrgııada (3,6%) jáne qaǵaz ónimderi óndirisinde (10,1%) ornyqty ósim jalǵasýda.
Aýyl sharýashylyǵy ónimderiniń shyǵarylymy 3,5%-ǵa ulǵaıdy. Kórsetiletin qyzmetter salasynyń ósýi 3,8%-dy qurady. Kórsetiletin qyzmetter segmentine ınflıasııanyń baıaýlaýy men ekonomıkanyń naqty sektoryndaǵy joǵary iskerlik belsendilik oń áserin tıgizýde. Tómen ınflıasııa aıasynda saýda ótken aıǵa qaraǵanda 6,1%-ǵa deıin ulǵaıdy. Bul rette, óndiristik belsendilik kóliktiń 4,9% ósim dengeıinde saqtalýyna yqpal etedi.
«Negizgi kapıtalǵa salynatyn ınvestısııalar keńeıýde. Olar 23,7%-ǵa ósti. Investısııalardyń eń úlken ósimi — 32,7% ónerkásip salasynda tirkelgen. Bul Shymkent munaı óńdeý zaýytyn jańǵyrtýǵa jáne Teńiz ken ornynda bolashaq keńeıtý jobasyn iske asyrýǵa baılanysty. Jalpy tikeleı sheteldik ınvestısııalardyń $6,7 mlrd tartyldy. Bul 2017 jyldyń sáıkes kezeńimen salystyrǵanda 24,4% joǵary», — dedi T.Súleımenov.
Eksport kólemi 21,8%-ǵa, ımport — 7,8% ósti. Eksporttyń ımporttan edáýir ósýi tólem balansynyń aǵymdaǵy shotynyń tapshylyǵyn tómendetýge negiz boldy. Ol eki esege $1,4 mlrd deıin qysqardy.
Ulttyq ekonomıka mınıstriniń aıtýynsha, joǵary óndiristik belsendilik eńbek naryǵynyń kórsetkishterine jaǵymdy áser etti. Osy jyldyń basynan beri 297,1 myń adam jumysqa ornalastyryldy. Jumyssyzdyq deńgeıi 4,9% qurady.
«Jalaqy bir qalypty qarqynmen ósýde. Bıyl qańtar–shilde aılarynda ortasha aılyq jalaqy 157,7 myń teńgeni qurady jáne naqty máninde 2,3% ósti. Osy jyldyń qańtar–maýsym aılarynda naqty aqshalaı kirister 1% ósti», — dep túıindedi ulttyq ekonomıka mınıstri.
Ulttyq bank tóraǵasynyń birinshi orynbasary Oleg Smolıakov 2018 jylǵy 1 shildedegi jaǵdaı boıynsha zańdy jáne jeke tulǵalardyń depozıtteri ótken jyldyń sáıkes kezeńimen salystyrǵanda 0,2%-ǵa ulǵaıyp, 17,8 trln teńgeni quraǵanyn jetkizdi. Ekinshi deńgeıli bankter bergen nesıeler 1 shildedegi jaǵdaı boıynsha 1%-ǵa ósken (12,8 trln tg deıin).
Aldyn ala berilgen derekter boıynsha, 2018 jyldyń qańtar–mamyr aılarynda syrtqy saýda aınalymy $35,6 mlrd qurady jáne 2017 jylǵy tıisti kezeńmen salystyrǵanda 18%-ǵa ósti, onyń ishinde eksport — $23,3 mlrd (22,3% -ǵa ósti), ımport — $12,3 mlrd (10,7%-ǵa artyq) artty.
O. Smolıakovtyń aıtýynsha, shilde aıynda «7–20–25» prezıdenttik baǵdarlamasy oıdaǵydaı iske qosyldy. Qazirdiń ózinde 1330 ótinim kelip tústi, 6 mlrd teńgeden astam somaǵa nesıe berildi.
Qarjy mınıstri Baqyt Sultanov respýblıkalyq bıýdjettiń atqarylýy týraly baıandady. Máselen, osy jyldyń jeti aıynyń qorytyndysy boıynsha memlekettik bıýdjettiń negizgi parametrleri ótken jyldyń sáıkes kezeńimen salystyrǵanda jaqsy oryndaldy.
Túsim 6,264 trln teńgeni nemese esepti kezeń josparynyń 101,9% qurady. Shyǵyndar 6,466 trln tg nemese 98% oryndaldy. Memlekettik bıýdjet tapshylyǵy 203 mlrd tg somasynda qalyptasty. Bul jospardan eki esege tómen.
Memlekettik bıýdjetke 4,351 trln teńge kirister (transfertterdi esepke alýsyz) tústi nemese jospardyń 104,4%. Respýblıkalyq bıýdjet kiristeri 104,2%-ǵa oryndalyp, bıýdjetke 3053 mlrd teńge tústi. О́tken jyldyń osyndaı kezeńimen salystyrǵanda ósý qarqyny 116,2%-dy qurady.
Bir jyl burynǵy kezeńmen salystyrǵanda bıýdjetke salyqtar 432 mlrd teńgege artyǵymen tústi. Mundaı ósim negizinen qosylǵan qun salyǵy — 207 mlrd teńge, eksporttyq keden bajy — 107 mlrd teńge esebinen qamtamasyz etildi.
Aldaǵy kezeńge arnalǵan birinshi kezekti mindetter qatarynda B.Sultanov «Kirister jınalymyn arttyrý» jobasynyń maqsatty kórsetkishterine qol jetkizýdi jáne onyń teńgerimdi oryndalýy úshin bıýdjettiń kirister men shyǵystar bóligine monıtorıng jasaýdy atady.
Máseleni qaraý barysynda Túrkistan oblysynyń ákimi J.Túımebaev, Pavlodar oblysynyń ákimi B.Baqaýov, Atyraý oblysynyń ákimi N.Noǵaev, Astana ákimi Á.Isekeshev, Shymkent qalasynyń ákimi Ǵ.Ábdirahymov, sondaı-aq Qyzylorda oblysy ákiminiń orynbasary Q.Ysqaqov óńirlerdiń áleýmettik-ekonomıkalyq damýy týraly baıandady.
