Osyndaı jarnamalardy taratyp otyrǵan qurylys kompanııalary men turǵyn úı kooperatıvteri ǵalamtor men áleýmettik jelilerde «0-20-25», «5-19-25», «5-10-25» syndy túrli aksııalar uıymdastyryp jatyr. Alaıda olardyń baspanaly bolýdy armandaǵan halyqqa usynyp otyrǵan talaptary múlde basqasha. Mysaly, ataýy aıqaılap turǵanymen, nesıeni 25 jylǵa emes, 25 aıǵa ǵana berýi múmkin. Nemese «20» sany alǵashqy jarna emes, nesıe boıynsha ústeme mólsherleme bolýy ábden yqtımal.
Mundaı sanda bar da, sanatta joq aksııalardyń aty jer jaryp turǵanymen, erteń talaıdy sazǵa otyrǵyzyp ketýi bek múmkin. Oǵan negiz de joq emes. О́ıtkeni buǵan deıin de turǵyndar men qurylys kompanııalary jáne turǵyn úı kooperatıvteri arasynda túsinbestik oryn alyp, sońynda atalǵan mekemeler jaýapkershilikten jaltaryp, qarapaıym halyq jıǵan-tergeninen qaǵylǵan oqıǵalar kezdesken-di. Osyndaı jaıttardy eskergen «Baspana» ıpotekalyq uıymy keıin keleńsizdikter týyndamaýy úshin halyqty mundaı aksııalar men jarnamaǵa saqtyqpen qaraýǵa shaqyrdy.
Birden aıtý kerek, atalǵan aksııalarda kórsetilgen sharttar «7 – 20 – 25» baǵdarlamasynyń sharttarynan múlde bólek. Bul baǵdarlamada úı baǵasy men nesıe merzimine sáıkes, aı saıynǵy tólemderdiń kestesi ázirlengen. «Baspana» kompanııasynyń ókilderi kez kelgen jaǵdaıda artyq tólemderge urynbaý úshin kesteni paıdalanýǵa keńes beredi. Buǵan qosa, ıpotekalyq nesıeni tek qana baǵdarlamanyń ekinshi deńgeıli seriktes-bankteri bere alady. Qazirgi tańda tizimde «Sentrkredıt», ATFBank, Sesnabank, Bank RBK jáne Eýrazııalyq bank bar. Al qurylys kompanııasy nemese turǵyn úı kooperatıvteri esh ýaqytta «7 – 20 – 25» baǵdarlamasymen nesıe bere almaıdy.
− Búgingi tańda «7 – 20 – 25» baǵdarlamasynyń sharttary naryqtaǵy eń tıimdi usynys bolyp otyr. Tıisinshe, osy naryqtaǵy túrli kompanııalardyń «7 – 20 – 25» baǵdarlamasynyń atyn jamylyp, óz ónimderin ótkizýge umtylatyndary da baıqalady. Biz naryqtyń damýyn qoldaımyz, alaıda halyqty aldaýǵa túbegeıli qarsymyz, – deıdi «Baspana» ıpotekalyq uıymynyń basshysy Qaırat Altynbekov.
Jalpy, búgingi tańda halyqtyń baspana alýǵa degen qulshynysy óte joǵary. Statıstıka komıtetiniń deregine súıensek, shilde aıynda turǵyn úılerdiń baǵasy 0,1 prosentke tómendese, jalǵa berý quny 0,5 prosentke qymbattaǵany anyqtalyp otyr.
Erkejan AITQAZY,
«Egemen Qazaqstan»
