Kete rýynan shyqqan Shernııazdyń ómir joly týraly kóptegen derekter kezdesedi. Qazaqtyń ensıklopedıst-ǵalymy Halel Dosmuhamedov kete rýynan shyqqanyn «Sáýle» jýrnalynyń №4 sanyna silteme jasaý arqyly kórsetedi. Sebebi, Yǵylman Shórekulynyń:
Malaı kete Shernııaz,
Sherliler sózin saǵynǵan.
Sekerden shyryn dámi bar
Tyńdaǵanǵa jaǵynǵan, degen óleń joldary úzindi retinde jýrnal betinde jaryq kóredi.
Jazýshy, etnograf-ǵalym Aqseleý Seıdimbek: «Qazaq shejiresiniń dińgek ıdeıasy, ıaǵnı tujyrymy túptep kelgende, jalpy tarıhty tanýda bel alyp jatatyn adamdyq bastaý ıdeıasymen úndes keledi», degen edi. Shernııaz aqynnyń shejiresine úńilsek, Shernııazdyń ákesi – Jarylǵas, Jarylǵastyń ákesi – Elde, Eldeniń ákesi – Jaman, Jamannyń ákesi – Malaı, Malaıdyń ákesi – Sarymbet, Sarymbettiń ákesi – Aıdar bolyp atalǵan. Shejiredegi atalarynyń biri – Malaı, Shernııazdyń aýylynyń ataýy bolǵan degen derekter kezdesedi.
Qazaq aýyz ádebıeti úlgilerin jınastyrýshy, etnograf, shejireshi, oıshyl Máshhúr Júsip Kópeev: «Estigenin umytpaıtyn, qulaǵynyń tesigi bar, keýdesiniń esigi bar, uqpa qulaq jandar bolǵan. Sondaı jandardyń aıtýymen keýdesi hat, estigeni, kórgeni jad bolǵan qarııalar keıingige aýyzdan-aýyzǵa alyp aıtýymen úlgi-ósıet qaldyrǵan», dep jazady. Shernııaz sheshenge qatysty derekterdiń aýyzdan-aýyzǵa taraýy ábden múmkin.
Shernııazdyń týǵan jáne qaıtys bolǵan merzimderi áli kúnge deıin naqtylanbaı keledi. Derekterdi saraptap qarasaq, 1817-1881 (64 jas), 1807-1867 (60 jas), 1806 – 1867 (61 jas) degen datalar kórsetilgen. Aqynnyń máńgilik mekeni – Atyraý oblysy, Qyzylqoǵa aýdany, Muqyr aýylynan 35 shaqyrym jerde ornalasqan zıratyndaǵy qulpytasta «1807-1867 jyldary ómir súrgen» delingen. «Qazaqstan tarıhy» pánine arnalǵan Ulttyq biryńǵaı testileý oqýlyǵynyń «XIX ǵasyrdyń I jartysyndaǵy mádenıet» atty taraýynda ( 208-bet) Shernııaz aqynnyń ómir súrgen jyldary «1807-1867 jyldar» dep kórsetilgen. Sondyqtan, qulpytasta kórsetilgen datamen júrgenimiz jón. XIX ǵasyrdyń 30-jyldarynda Kishi júz aýmaǵyn qamtyǵan Isataı-Mahambet kóterilisiniń qatysýshysy jáne jalyndy jyrshysy bolǵan. Kóterilistiń ekinshi kezeńinde batyrdyń artyna ergen rýlar – kete, álim edi. Isataıdyń sońǵy shaıqasy keteniń jerinde, ıaǵnı Qıyl boıynda bolǵanyn bilemiz. Shernııazdyń Isataıdyń jan dosy bolǵandyǵy týraly ensıklopedıst-ǵalym H.Dosmuhamedov «Sáýle» jýrnalynyń №6 sanynda baıandaıdy. Bul sózimizdi Shernııaz aqynnyń:
«Alashtyń balasyna túgel jetken,
Aıtpaýǵa bola ma eken túlik malyn.
Men ózim Isataıdyń aqyny edim,
Maldanyp Isataıdan mańǵaz boldym», degen óleń joldary dáleldeı túsedi.
Shernııazdyń nemere inisi Kókeı molda Jarylǵas, Shernııaz molda bolǵan dep sýretteıdi. Inisi Balmyrza jyraý:
«Aıdyn kólge jabylǵan,
Qulan edim ordaly.
Asataıaq alysqan,
Aýyl edim moldaly», dep Shernııazdyń sharıǵatqa jetik ekendigin aıtady. Shamshyraqtaı sózdiń ıesi Shernııaz sheshenniń bolashaq urpaqtyń nárli sózden ajyramaı ósýine septigin tıgizedi dep esepteımin.
Ádilbek О́MIRZAQOV,
ádebıettanýshy
Atyraý
