Osy óńirdiń perzenti Kákimbek Salyqovtyń «Aıyrtaý – asyl aımaq Arqadaǵy, Bal káýsar jan baýraıdy tań samaly. Qııadan qos órkeshti kóz shalǵanda, Ańsaǵan ata-anańdaı qarsy alady...», sekildi kesteli jyr-shýmaqtaryn arnaýy, oǵan halyqaralyq, respýblıkalyq festıvaldardyń laýreaty, sazger Qurmet Saqaıdyń án shyǵarýy, jergilikti ánuran retinde tez qabyldanyp, jıi shyrqalýy sal-seriler saırandap, Qulager shaýyp ótken jerdiń qadir-qasıetin asqaqtata túskendeı.
Aqqan juldyzdaı jarq etken ǵulama ǵalym Shoqandy, aspandaǵy aqqýdyń suńqylyna ánin qosqan Úkili Ybyraıdy, ot aýyzdy, oraq tildi aıtys aqyny Orynbaıdy, odan beridegi dańqty tulǵalardy tizbeleıtin bolsaq, dúnıege ákelgen kıeli topyraqty qalaısha tegin dep aıtarsyń. Olardyń ishinde ánshilik pen aqyndyq ónerdi qustyń qos qanatyndaı teń ustap, zor ataq pen abyroıǵa ıe bolǵan Aqan seri Qoramsaulynyń orny bólek ekeni daýsyz. Qazaq dalasyn ánmen terbetken kúmis kómeı ánshiniń 175 jyldyǵy men aýdannyń 90 jyldyǵy oraılasa kelip, qos mereıtoıǵa arnalǵan ıgilikti sharalarǵa jınalǵan qaýym «týmasa Saryarqada Aqan seri, Qyzyqqa qalar edi-aý, dala toımaıdynyń» kúıin keship, ózgeshe qyrynan tanyǵandaı boldy.
– Qazaqtyń maqtan tutar ul-qyzdarynyń otany sanalatyn qasıetti jer tarıhı-mádenı muralarǵa baı. Botaıdaǵy ejelgi adamdar mekeni, Aıǵanym qonysy, Syrymbettegi Shoqan Ýálıhanovqa arnalǵan etnografııalyq murajaı, Qarasaı-Aǵyntaı batyrlar kesenesi, Keńashydaǵy «Aqan seri» kompozısııasy, taǵy basqalary qundy jádigerlerimiz bolyp tabylady. Elbasy «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» maqalasynda atap ótkendeı, mundaı eskertkishter óskeleń urpaqty otanshyldyqqa tárbıeleýdiń taptyrmas úlgisi. Botaı qonysy men «Qarasaı-Aǵyntaı batyrlar» memorıaldyq kesheni respýblıkanyń kıeli jerler kartasyna endi. «Rýhanı qazyna» kishi baǵdarlamasy sheńberinde«Aqan seri» músini kompozısııasyn jasaý jáne tarıhı-ólketaný murajaıynyń qurylysy josparlanǵan.
Búginde 345 kásiporyn, 1498 jeke kásipkerlik sýbektileri jumys isteıdi. Jylyna shamamen 40-qa jýyq shaǵyn jáne orta bıznes nysandary ashylady. Joldardy jóndeýge 2,2 mıllıard teńge bólindi. 19 aýyldy sapaly aýyz sýmen qamtamasyz etýdiń jobalyq qujattary ázirlendi. Eginshilikpen qatar mal sharýashylyǵy da órkendep keledi, – dedi sóıleskenimizde isker basshy retinde tanylyp qalǵan aýdan ákimi Beıbit Ismanov.
Ishki saıasat bóliminiń jetekshisi Jaqsylyq Jusypov Aqan seriniń esimin ulyqtaý maqsatymen uıymdastyrylǵan «Ulylar eli – seriler jeri» atty respýblıkalyq aqyndar aıtysy óz deńgeıinde ótkenin, Rınat Zaıytov, Aspanbek Shuǵataev, Jarqyn Juparhan sekildi jyr marqasqalarynyń arasynan qaraǵandylyq Maqsat Aqanov ozyp shyǵyp, 700 myń teńgeniń bas báıgesin ıelengenin jetkizdi. Odan keıingi ıgilikti shara mádenıet úıinde ótip, «Týǵan jer – tunǵan shejire» atty aýdannyń qurylý kezeńinen búginge deıingi shejiresin baıandaıtyn túrli-tústi jınaqtyń tanystyrylymyna jalǵasty. Tusaýkeser rásimde aýdan ákimi B. Ismanov, eńbek ardageri Bolat Súleımenuly, «Aıyrtaý-Inform» JShS-niń dırektory Irına Býrkovskaıa sóılep, táýelsizdik kezeńinde qalyptasqan qundylyqtar jaıly syr shertti. Aýdanǵa 11 jyl jetekshilik etken Armııa Ábilqaıyrov aqynnyń 150 jyldyǵy qarsańynda kindik kesken qonysynda jańa eldi mekenniń boı kótergenin, Qulagerdiń qudyǵy ornalasqanyn, eńseli eskertkish boı túzegenin eske aldy. Belgili memleket, qoǵam qaıratkeri Báıken Áshimov alǵashqy eńbek jolyn Saýmalkólden bastap, kózi jumylǵansha ekinshi týǵan jerindeı qasterlep ótipti. Ortalyq kóshelerdiń birine esimi berilip, uly Ońdasyn Báıkenuly áýlet atynan rızashylyq sezimin bildirdi.
«Aıyrtaý – altyn besigim» atty mádenı-sporttyq jıynda oblys ákiminiń orynbasary Madııar Qojahmet aımaq basshysy Qumar Aqsaqalovtyń jyly lebizge toly quttyqtaý hatyn oqyp berdi. A.Ábilqaıyrovqa oblystyń qurmetti azamaty ataǵy tabys etildi. Bir top azamattar qurmet gramotalarymen, alǵys hattarmen marapattaldy.
Alaman báıgede qara úzip, márege birinshi kelgen sáıgúliktiń ıesine jeńil kóliktiń kilti tabys etildi. Taıynsha aýdanynyń ókili Rýstam Jumaev «túıe balýan» atandy.
О́mir ESQALI,
«Egemen Qazaqstan»
Soltústik Qazaqstan oblysy
