2013 jyly Almatyda tórt birdeı qazaq oǵlany álem chempıony atandy. Olardy keıin telearnaǵa dıdarlasýǵa shaqyrypty. Álem chempıonatynyń jetistikteri men kemshilikterin saralaýǵa tórt sarapshy shaqyrylǵan. Ol jerge sportty biledi, ishinde birge qaınap júr degen adamdar keledi ǵoı. Bir áriptes qaryndasymyz Danııardyń boks mánerin synǵa aldy. «Maǵan Mereı Aqshalov qatty unady. Ol qarsylasynan qaımyqpaı qarsy aıqasqa shyǵady. Al Danııar, kóńilińe kelmesin, sen qashyp bokstasasyń. Nege sen Mereı sııaqty bokstaspaısyń?».
Danııardyń minezi jyldam. Álgi áriptesimizdi oryndy ýájimen túırep tastady. Boksty bilmeıtindigin aıtyp, besinshi buryshty izdetip jiberdi.
2010 jyly Qytaıdyń Gýanchjoý qalasynda Azıada oıyndary ótti. 64 kılo salmaqta saıysqa túsken Danııar bes jekpe-jek ótkizip, chempıon boldy. Osy jekpe-jekte Danııar bar bolǵany eki-aq soqqy ótkizgen. Keıinnen álemniń aıtýly mamandary qazaqtyń balasy týraly jaqsy sózder aıta bastaǵan.
London olımpıadasynda ishki bir túısigimiz Eleýsinovtiń medal alýǵa tıistigin ańǵartqandaı edi. Bolmady.
Shırek fınalda ıtalııalyq Vınchenso Mangıakaprege qarsy sharshy alańǵa shyqqan Danııar Eleýsinovke qııanattyń jasalǵany anyq. Búginde ol ashyq aıqastan góri qorǵanysta kóbirek boldy, taktıkalyq jospary durys bolmady degender tabylyp jatyr. Mamandardyń kózqarasy turǵysynan durys shyǵar. Biraq Danııardyń aıanyp qalǵan jeri joq. Asa sezimtal boksshyda bári sekýndtyń tilindeı esepteýli. Qorǵanysy berik. Úzilis arasynda ekranda qaıtalap kórsetetin sátterde Danııardyń anyq tıgen soqqylary kórsetilip jatty. О́zimizdiń boksshy bolǵan soń tek sonyń urǵanyn ǵana kórdik pe dep beıtarap tóreshilerden surap kórdik. Qazaq boksshysy qarsylasyna qaraǵanda jeńiske laıyq, onyń kóp soqqylary eseptelgen joq degendi aıtady. London Olımpıadasynyń alǵashqy kúnderi Iýrıı Shaıdan suhbat alǵanymyzda «osyndaǵy sheteldik mamandar Eleýsinovti maqtady. Bárin aqylǵa salyp oınaıtyn zııaly, boksty tóbeles emes ónerge aınaldyrǵan mundaı boksshyny kópten kórmegen edik desedi» dep kóńilimizdi kótergen edi.
Olımpıada oıyndary sporttyń tóresi ǵoı. London Olımpıadasyndaǵy sátsizdik bolattaı berik Danııardy qatty qaıraǵan eken.
– Men jeńilýdi unatpaımyn, – degen ol. – 69 kılo salmaqty álemde qazaq salmaǵy degen ataý qalyptasty. Men sony dáleldegim keldi. Úsh birdeı aǵam altynnan olja salǵan salmaqta elime jeńis syılaǵym keldi. Men altyn medal alýǵa tıistimin. Rıoda jolym bolmasa, Tokıoǵa baramyn.
Al Rıoda ońaı jeńis bolǵan joq. Jartylaı fınalda qarsylasynyń basy kezdeısoq shekesine tıip, súıekti shytynatyp yrsıtyp jaryp jibergen. Keshirek bas bapker Myrzaǵalı Aıtjanovqa habarlasqanymyzda, eki jerden tiktirdik. Jaraqaty aýyr, dárigerlerden qaýiptenip otyrmyz. Áıtpese, Danııar tas túıin daıyn» degen. Fınaldaǵy qarsylasy ózbekstandyq Shahram Gııasov óte myqty boksshy. Soqqysy aýyr. Fınalǵa deıin talaı myqtynyń keýdesin basty, jarys jolynan shyǵaryp tastady.
Altynnyń sheti kórinip turǵanda janyn nege aıasyn. Onyń ústine Eleýsinovtiń aýyr jaraqaty bar, dál sol jerden ura berse dárigerler jarystan alyp tastaıdy ǵoı. Ishinde taǵy basqa qandaı qııal bolǵanyn bilmesek te oıyn osylaı jobaladyq. Solaı boldy. Shahram jaqynnan urys salǵanda sol jaraqatqa qatty urýdy kózdep júrgendigi belgili bolǵan. Áıtpese, ońaılyqpen soqqy darytpaıtyn Danııar shegine urys salyp shaldyrmaı ketedi. Shahramdy ol úshin jazǵyra almaısyń. Bapkeriniń de tańǵan taktıkasy osy. Danııar óte sezimtal, qarsylasynyń urǵan soqqysynyń qaı shamaǵa jetetinine deıin shaıqasyp júrip eseptep úlgeredi.
Shahramnyń dóp tıse atan ógizdi murttaı ushyratyn soqqylary Danııardyń ıegine ıneniń jasýyndaı qashyqtyqta tımeı jatty. Negizinde Danııardyń sheginip urys salýy qarsylasynan qaımyǵý emes, aýyr soqqylarǵa shaldyrmaıtyn taktıkalyq amaly. Qandaı da myqty qarsylas bolsyn, mundaı bopsaǵa shydaı almaı jipteı tartylyp turǵan júıkesi syr bere bastaıdy. Soqqylardan jaltaryp qana qoımaı ózin aýyr judyryqtarymen kómip tastaıtyn Danııarǵa esesi ketken Shahram órshelene alǵa umtylady. Ekeýi de bylaıǵy ómirde syılas bolǵanymen ózi úshin de, ózine sengen halqy úshin de ólispeı berispeıtin urys salyp júr. Sońǵy raýndta Shahram jeńilip jatqanyn sezip sońǵy kúshimen uryp júrdi. Bizdiń jigit synaptaı syrǵyp tıgizbeı júr. Janasqan sátte qoly almas qylyshtaı jarq ete qalady. Kúmánsiz jeńdi. Úsh tóreshi de Danııar jeńdi dep tanyǵan. Danııardyń ǵana emes, bizdiń de armanymyz oryndaldy.
Danııardyń ákesi Marat Eleýsinov balasynyń sporttaǵy eń úlken alamanda jeńiske jetkenine óte qýanyshty. «Danııardyń jartylaı fınalda qatty jaraqat alǵanyn bilesizder. Qarsylasynyń dál sol jerdi kózdep uratyndyǵyn bildik. Ekinshi jaraqat ashylsa Danııardy jarystan alatyndyǵy belgili.
Sondyqtan oǵan aıaqpen jumys jasap, alystan uryp upaı jınaý tapsyryldy. Danııardyń osy tapsyrmany óte jaqsy oryndaǵany bizdi jeńiske jetkizdi. Ulymnyń búkil qazaqstandyqtardyń armanyn júzege asyrǵanyna áke retinde sheksiz razymyn». Shahram da jigittiń tóresi eken. Baspasóz máslıhatynda Danııarǵa úlken qurmetpen qaraıtyndyǵyn aıtty. «Bul óte myqty jekpe-jek boldy. Úshinshi raýndta kúshim jetpeı qaldy. Biraq kim qalaı dese de biz túbi bir halyqpyz, sondyqtan týysqan qazaq halqyn taǵy bir altynymen quttyqtaımyn», dedi ol.
Rıodan soń Danııar kásipqoı boksqa aýysty. Aýstralııalyq «MJA Entertainment’s» promoýterlik kompanııasymen kelisim sátsiz aıaqtalǵan soń ol brıtanııalyq álemge áıgili Eddı Hırnmen úsh jyldyq kelisimshartqa qol qoıdy.
Bir qyzyǵy, Eddıdiń boksqa qatysy joq, boks qolǵabyn qolyna kımegen adam. Zańger, kásipker. Ákesi Barrı Hırn promoýterlik kompanııa ashyp, keıinnen ulyna ótkizedi. Kásipker ári zańger Eddı birneshe talantty boksshylarmen sátti kelisimshartqa otyryp, Anglııada úlken bedelge ıe bolady.
London Olımpıadasynda jartylaı fınalda bizdiń Ivan Dychkony jeńgen aǵylshyn boksshysy Entonı Djoshýa búginde asa aýyr salmaqta álemde kósh bastap tur. Djoshýadan bólek Denıel Djeıkobs, Taıson Fıýrrı, Kell Brýk sekildi saıypqyrandardy jeńiske jetelep júrgen Eddı osy juldyzdar shoǵyryna bizdiń Danııar Eleýsinovti de qosyp aldy. Qatardaǵy kóptiń bireýi bolady degen joq, qazaq ulanynyń azdaǵan jyldarda álemdegi eń úzdik boksshylardyń biri bolaryna qudaıdaı senip otyr.
«Danııardyń úsh jylda álem chempıony bolaryna 100 paıyz kepildik beremin», deıdi Eddı Hırn.
Qazaq mundaıda «aýyzyńa maı, astyńa taı, áýmın» deıdi.
Danııar bir suhbatynda otandasy Gennadıı Golovkınnen asyp túskisi keletindigin aıtqan. Kópshilik jankúıerlerdiń shamyna tıgen de osy sóz. Orys halqynda «General bolýdy armandamaǵan soldat soldat emes» degen jaqsy mátel bar. Danııar – týma talant. Bos sózge joq. Aıtty – oryndaıdy. «Olımpııa oıyndarynda elime bir altyn syılamaı sharshy alańnan ketpeımin» degen jigit kásipqoı boksta otandasynyń bıiginen asyp jatsa nege qýanbasqa. Onyń bul oıyn Gena da qýattaıdy. Sharshy alańda qarsylasynyń es-túsin alyp, oılamaǵan jerden oırandap ketetin jasyndaı jyldam Danııar aıtqanynda turady. Buǵan kózimiz jetken. Sondyqtan jel sózdi qoıyp saıypqyranymyzdyń tileýin tileıik.
Baqtııar TAIJAN,
«Egemen Qazaqstan»
Qyzylorda oblysy
