Tamyz túgesilip, qyrkúıek kele salysymen tabıǵat tosyn minez tanyta bastaǵandaı. Jyl saıyn jylylyǵynan tanbaıtyn bul maýsym bıyl sál sýytyp tur. «Qys shanańdy jaz saıla» degendeı, Jambyl oblysynda jylytý maýsymyna daıyndyq jumystaryn uıymdastyrý sharalary bastalyp ta ketti.
Ásirese kógildir otynmen qamtylmaǵan aýyl turǵyndary úshin aǵash jınap, kómir túsirýdiń ózi bir mashaqat. Jylytý maýsymyna deıingi uıymdastyrý jumystary sapaly ári ýaqtyly atqarylsa, turǵyndar úshin másele de týyndamas edi. Sonymen qatar kómir baǵasynyń qoljetimdiligi de turǵyndar úshin asa mańyzdy. Jambyl óńirinde búginde kómir tasymaly qalaı júzege asyrylýda jáne osyǵan baılanysty baǵasy qandaı bolmaq degen saýal kópshilikti kóbirek oılantady.
Aldaǵy 2018-2019 jyldardaǵy jylytý maýsymyna óńir turǵyndary úshin 332,9 myń tonna kómir qajet. Alaıda búginge deıin tıisti kómirdiń 110,4 myń tonnasy nemese 33,2 prosenti tasymaldanypty. Bul kórsetkish ótken jyldyń kórsetkishimen salystyrǵanda joǵary bolǵanmen, áli de bolsa atqarylýǵa tıis jumystar jeterlik.
Aýdandardy qajetti otynmen qamtý máselesi de ózekti. Jambyl oblystyq energetıka jáne turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyǵy basqarmasynyń basshysy Nurlan Aldamjarovtyń aıtýynsha, bul máselede tıisti kórsetkishti oryndamaǵan aýdandar bar eken. Máselen tıisti jumystar Sarysý aýdanynda – 14,1 prosent, Jýaly aýdanynda – 21,4, Jambyl aýdanynda – 22,7, Shý aýdanynda – 25,0 prosent qana oryndalǵan. Bıýdjettik mekemelerge 72,2 myń tonna qatty otyn qajet bolsa, búgingi tańda onyń 53,4 myń tonnasy ǵana jetkizilgen.
«Qatty otyn tasymaldaý jumystary búginde odan ári jalǵasýda. Jýaly, T.Rysqulov aýdandarynyń jáne oblystyq bilim basqarmasynyń bıýdjettik mekemeleri josparǵa saı kómirmen tolyqtaı qamtylyp otyr», deıdi basqarma basshysy.
Derekter boıynsha, aǵymdaǵy jyldyń tamyz aıynda Taraz qalasyndaǵy kómir satatyn on temir jol tuıyǵynda 17,7 myń tonna kómir bar. Mundaǵy «Shubarkól» men «Qarajyra» kómiriniń bir tonnasy 14,5-18 myń teńge aralyǵynda bolsa, «Ekibastuz» kómiriniń bir tonnasy 10 myń teńgeden satylýda. Aýdandarda barlyǵy kómir satatyn 19 oryn bar, Jambyl jáne Baızaq aýdandarynyń halqy qatty otyndy oblys ortalyǵynan alyp tutynady.
Qyrkúıek aıynyń qatal bastalǵanyna qaraǵanda, bıylǵy qys mezgili ońaı bolmaıtyn túri bar. О́tken jyly kúnniń kúrt sýyp ketýine baılanysty otyn tapshylyǵy oryn alǵan bolatyn. Sondyqtan aýdan ákimderi halyqqa kómirdi erterek satyp alý kerektigin túsindirgeni durys sııaqty. Áıtpese, qazanda qar jaýyp ketip jatsa, ótken jylǵy jaǵdaı qaıtalanýy ábden múmkin.
Aıtpaqshy, alypsatarlar arqyly alynǵan qatty otynnyń qymbatqa túsýi múmkin. Osy máselege oraı, Jambyl oblysynyń ákimi Asqar Myrzahmetov óńirdegi kómir naryǵynda qarjylyq máselelerdi sheship, baǵany turaqtandyrý sharalaryn tapsyrǵan. Kómir satýshy jeke kásipkerler arqyly «Taraz» áleýmettik-kásipkerlik korporasııasynyń qarjysyn tıimdi paıdalanýdy, sonymen qatar árbir aýdan ortalyqtarynda kómir satatyn núkteler ashý kerektigin aıtqan. Sonyń arqasynda alypsatarlardy naryqtan shettetýge múmkindik týady jáne qarapaıym halyqtyń da qaltasy qaǵylmaıdy.
Hamıt ESAMAN,
Jambyl oblysy
