Sondaı-aq elimizdiń shekarasyn shegendeý men belgileýge qatysty zań jobalaryn maquldady. Atap óterligi, shekaraǵa baılanysty bul qujattar elimizdiń shekara syzyǵyn túpkilikti belgileýge múmkindik bermek.
Qazaqstan men Qyrǵyzstannyń arasyndaǵy shekaranyń uzyndyǵy 1257,07 shaqyrymdy quraıdy. Eki memleket arasyndaǵy shekarany delımıtasııalaý jónindegi kelissózder prosesi 2001 jyly halyqaralyq tıisti shartqa qol qoıý arqyly bastalǵan. Al ótken jyly Qyrǵyzstan Prezıdentiniń Qazaqstanǵa resmı sapary kezinde memleketter basshylary Qazaqstan-Qyrǵyzstan shekarasyndaǵy shekara syzyǵyn halyqaralyq quqyqtyq turǵyda bekitý týraly qujattarǵa qol qoıǵan. Qol qoıylǵan kelisimderge sáıkes, Qazaqstan-Qyrǵyzstan-Qytaı shekaralarynyń túıisý núktesi – shekaranyń bastapqy núktesi, al Qazaqstan-Qyrǵyzstan-О́zbekstan shekarasynyń túıisý núktesi – shekaranyń sońǵy núktesi bolyp belgilengen.
Atalǵan máselelerdi depýtattarǵa baıandap bergen Syrtqy ister mınıstriniń birinshi orynbasary Muhtar Tileýberdi elimizdiń shekaralaryn demarkasııalaýǵa baılanysty saýaldarǵa jaýap berdi.
Onyń aıtýynsha, elimiz 2010 jyly – Qytaımen, 2017 jyly – Túrikmenstanmen aradaǵy shekaralardy shegendep alǵan. Qazirgi ýaqytta osyndaı jumystar О́zbekstanmen aradaǵy shekaraǵa qatysty júrgizilýde. Osy rette, Syrtqy ister mınıstrliginiń ókili álem boıynsha qurlyqtaǵy eń uzyn shekara – Qazaqstan men Reseı arasyndaǵy shekarany shegendeý áli 5-7 jylǵa sozylatyndyǵyn atap ótti.
Osy oraıda, depýtat Záýresh Amanjolova kópten beri kópshiliktiń kókeıinde júrgen máseleni kóterdi. Depýtattyń aıtýynsha, Qazaqstan-Qyrǵyzstan shekarasynyń boıynda 8 shekaralyq ótkizý beketi bar. Sonymen qatar Qordaı jáne Qarasý baqylaý beketterinde jyl saıyn jolaýshylar men kólik aǵyny ósip keledi. Ásirese, mundaı kólik aǵyny kýrorttyq maýsymda arta túsedi. Máselen, jolaýshylar men avtokólikterdiń jaz mezgilindegi ótý qarqyny eki ese ulǵaıady. Sonyń saldarynan eki eldiń azamattary uzaq kezekte turýǵa májbúr.
Bul máselege baılanysty túsinik bergen UQK tóraǵasynyń orynbasary – Shekara qyzmetiniń dırektory Darhan Dilmanov, Qazaqstan-Qyrǵyzstan shekarasyndaǵy 8 shekara beketiniń negizgileri Qordaı, Aýqatty jáne Sortóbe beketteri ekendigin aıtty.
– Jaz mezgilinde shekara beketteri, onyń ishinde Qordaı shekara beketi tolyq qýatynda jumys isteıdi. Sońǵy eskertýlerdi eskere otyryp, tólqujat tekserýshilerdiń sanyn kóbeıttik. Endi kelýshilerdiń qujattaryn 18 baqylaýshy, ketýshilerdiń qujattaryn 18 baqy-
laýshy tekseredi, – dedi D.Dilmanov.
Dál osy jerde Shekara qyzmeti dırektorynyń sózin bólgen Májilis Tóraǵasy bul mamandar shekarada keptelis týǵyzbaýǵa jetkilikti me, dep surady.
– Jetkilikti, – dedi D.Dilmanov.
– Shekara beketiniń keńeıtilgendigin BAQ jarysa jazdy, úlken basshylar suhbat berdi. Alaıda shekarada bıyl da uzyn-sonar kezek qalyptasty. Bul máseleni barlyq deńgeıdegi basshylar jaqsy bile tura, jylda shekaradan ótetin halyq qıynshylyqqa kezigýde. Osy másele boıynsha keshendi shara qabyldap, sońyna deıin jetkizý kerek, – dep eskertý jasady Májilis Tóraǵasy.
Jalpy, baıandamashylar qalyptasqan geosaıası jaǵdaılarda shekarany shegendeýdiń jaqyn merzimderde aıaqtalýy memleketimizdiń aýmaqtyq tutastyǵyna, shekaranyń myzǵymastyǵyna oń yqpalyn tıgizetinin, el egemendigine tónetin yqtımal qaýip-qaterdi boldyrmaıtyndyǵyn jetkizdi.
Depýtattar «Qazaqstan Respýblıkasy men Qyrǵyz Respýblıkasy arasyndaǵy Qazaqstan-Qyrǵyzstan memlekettik shekarasyn shegendeý týraly shartty ratıfıkasııalaý týraly» zań jobasyn talqylaı kele, qujatty tolyq maquldady.
Jalpy, otyrys barysynda maquldanǵan qujattyń biri – «Qazaqstan Respýblıkasy, Túrikmenstan jáne О́zbekstan Respýblıkasy arasyndaǵy úsh memlekettiń memlekettik shekaralarynyń túıisý núktesiniń aýdany týraly shartty ratıfıkasııalaý týraly» zań jobasy. Sharttyń basty maqsaty – úsh memlekettiń shekaralarynyń túıisý núktesiniń ornalasqan jerin aıqyndaý bolyp tabylady.
Otyrys sońynda depýtattar – A.Nurkına, Sh.Nýrýmov, B.Smaǵul, K.Musyrman, T.Syzdyqov, E.Nıkıtınskaıa, A.Końyrov birqatar memlekettik organdardyń basshylaryna depýtattyq saýaldar joldady.
Serik ÁBDIBEK,
«Egemen Qazaqstan»
