«Qoǵam kóterip otyrǵan densaýlyq saqtaý salasynyń ózekti máseleleri 2016-2019 jyldarǵa arnalǵan «Densaýlyq» memlekettik baǵdarlamasyn tolyqtyrý úshin usynylǵan ózgertý jobasynda kórinis tapty. Bul ózgertýlerdi biz búgin qarap, júzege asyrýǵa maquldanýyn surap otyrmyz», — dedi mınıstr. Onyń aıtýynsha, mınıstrlik resmı ótinimder men BAQ betterindegi, áleýmettik jelilerde kóterilgen bar máselelerdi eskerip, taldaý jasaǵan. Sondaı–aq, densaýlyq saqtaý salasynyń túıitkildi máseleleri Qoǵamdyq keńestiń otyrystarynda qaralǵan bolatyn. Úkimettik emes uıymdardyń usynystary da eskerildi.
Sonymen, E. Birtanovtyń aıtýynsha, densaýlyq saqtaý júıesiniń negizgi máseleleri alty topqa bólinip kórsetildi: qyzmet kórsetý sapasy; bilikti mamandardyń jetispeýi; dári-dármekpen qamtamasyz etý, medısınalyq jabdyqtardy jańartý; sondaı-aq halyq arasynda mindetti áleýmettik medısınalyq saqtandyrý týraly aqparat taratý; densaýlyq saqtaý júıesiniń ashyqtyǵy; azamattardyń densaýlyǵynyń tómen deńgeıi.
Densaýlyq saqtaý mınıstrligi alǵashqy kórsetiletin medısınalyq kómektiń sapasyn arttyrý úshin Memlekettik baǵdarlama aıasynda birqatar mańyzdy sharalardy qabyldamaq. Máselen, kelesi jyldyń aıaǵyna deıin mınıstrlik jalpy tájirıbe dárigerlerine túsetin júktemeni azaıtyp, jańa aımaqtar qurmaq. Sonymen qatar, memlekettik-jeke menshik áriptestik arqyly alǵashqy medısınalyq kómektiń shaǵyn nysandaryn damytý kózdelip otyr.
«2019 jyldyń sońyna deıin jergilikti atqarýshy organdar bir dárigerge tústein júktemeni 1,700 adamǵa deıin azaıtý kerek», — dedi E. Birtanov.
Otbasylyq dárigerlik praktıkany odan ári damytý aıasynda dıspanserleýdi ólimniń 60%-dan astam sebepterin aıqyndaıtyn aýrýlardy basqarý baǵdarlamalaryna ózgertý júrgiziledi.
«2020 jylǵa qaraı aýrýlardy basqarý baǵdarlamalarymen (arterııalyq gıpertenzııa, qant dıabeti, sozylmaly júrek fýnksııasynyń jetkiliksizdigi) úsh aýrýy bar, esepte turǵan pasıentterdi qamtý 11%-dan 30%-ǵa deıin ulǵaıtylatyn bolady. Jergilikti atqarýshy organdar barlyq dárigerler men meıirgerlerge atalǵan baǵdarlama boıynsha 2020 jylǵa qaraı oqytý ótkizýi qajet», — dep baıandady mınıstr.
Budan ózge, Eljan Birtanov qaǵazsyz qujat aınalymyna tolyq kóshý arqyly barlyq emhanalardyń qyzmetin sıfrlandyrýdy jalǵastyrý, sonyń arqasynda medısına personalyna túsetin shamadan tys júktemeni tómendetý qajet ekenin atap ótti.
Medısınalyq kómektiń sapasyn jaqsartýdyń taǵy bir aspektisi qaýipsiz bosandyrýǵa jáne ana ólimin tómendetýge baǵyttalǵan. Memlekettik baǵdarlamada dárigerlerdiń biliktiligin odan ári arttyrý, medısınalyq uıymdardy akýsher-gınekologtarmen jáne anestezıolog-reanımatologtarmen jasaqtaýdy 95%-ǵa deıin jetkizý kózdelgen.
«Ákimdikter barlyq qajetti mamandardy jaldap, bekitýi, sondaı-aq barlyq júkti áıelderdi ýaqytyly esepke alýdy jáne dınamıkalyq baqylaýdy qamtamasyz etýi qajet. Jeli normatıvine sáıkes monobeıindi aýrýhanalardyń kópbeıindi aýrýhanalarmen, onyń ishinde perzenthanalar men bosandyrý úıleriniń ıntegrasııasyn qamtamasyz etý qajet. Medısınalyq uıymdardy medısınalyq jabdyqpen jaraqtandyrýdyń eń tómen standarttaryna sáıkes tolyq jabdyqtaý qajet. Jergilikti atqarýshy organdar jedel kómek pen aýrýhanalardyń barlyq qyzmetkerlerin oqytýdy qamtamasyz etip, bekitilgen standartty engizýi qajet», — dedi E. Birtanov.
Medısınalyq kómektiń sapasyn arttyrý jónindegi sharalar sheńberinde densaýlyq saqtaý ınfraqurylymyn jetildirý boıynsha bastamalar kózdelgen: bul Mınıstrliktiń Biryńǵaı perspektıvalyq damý josparyn bekitý boıynsha quzyretin zańnamalyq bekitý (zań jobasy Májiliske engizildi). Biryńǵaı perspektıvalyq damý jospary medısınalyq uıymdardyń túgel jelisin respýblıkada bekitilgen standartqa sáıkes keltirýdi bildiredi.
Sondaı-aq bıyl 31 mlrd teńge somasynda 35 obektiniń qurylysy josparlanǵan. 2019 jyly somasy 55,6 mlrd teńge bolatyn 33 obektide qurylys-montajdaý jumysy josparlanǵan, munda 60%-dan astamyn qarjylandyrý kózi jeke ınvestısııalar bolady.
Kadrlyq qamtamasyz etýdi jaqsartý jáne medısına qyzmetkerleri biliktiliginiń deńgeıin arttyrý sheńberinde 2019 jyldan bastap Memlekettik baǵdarlama aıasynda medısınalyq JOO-larǵa jáne kolledjderge irikteý úshin qosymsha emtıhan engiziledi; JOO-lar men kolledjderdiń túlekterin mindetti táýelsiz baǵalaý zańdy túrde bekitiledi. Mınıstrdiń aıtýynsha, ákimdikterdiń jas mamandarǵa áleýmettik qoldaý sharalaryn kórsetý boıynsha jaýapkershiligi kúsheıtiledi (32%-dan 60%-ǵa deıin jetkizý qajet).
«Qurmetti ákimder! Aýyldyq jerlerdi kadrlarmen qamtamasyz etý, olardy yntalandyrý, áleýmettik qoldaý – sizderdiń qoldaryńyzda! Atalǵan máselelerdi jeke baqylaýǵa alýdy suraımyn», — dedi E. Birtanov
О́zekti problemalardyń biri azamattardyń dárilik qamtamasyz etilýge quqyqtaryn saqtaý bolyp tabylady.
Memlekettik baǵdarlamada barlyq tegin dári-dármek berýdi derbestendirilgen esepke alý kózdelgen. Sondaı-aq, 2019 jyldan bastap barlyq dári-dármekke baǵalardy retteý júıesi ázirlenip, ony iske qosý jáne dári-dármekti pılottyq qadaǵalaý júıesin engizý josparlanýda. 2020 jylǵa qaraı dárilik qamtamasyz etýdiń aqparattyq júıesi arqyly reseptilik preparattardy elektrondyq bosatýǵa tolyq ótý qamtamasyz etiletin bolady.
Medısınalyq jabdyqty jańartý sheńberinde Ulttyq medısınalyq tehnıka bazasyn qurý, onkologııalyq aýrýlarǵa qarsy kúres jónindegi keshendi jospar aıasynda bıýdjet qarajaty sheginde jáne MJÁ mehanızmderi boıynsha medısınalyq tehnıkanyń 150 birligin satyp alý, sondaı-aq, medısınalyq tehnıkany tıimdi paıdalanýdyń onlaın monıtorıngin engizý kózdelgen. «100 naqty qadam» ult josparyna sáıkes Qor quryldy, onda 100, 5 mlrd teńge jınaqtaldy. 2018 jylǵy 1 qańtardan bastap Qor TMKKK qyzmetteriniń biryńǵaı satyp alýshysy bolyp tabylady.
Sıfrlandyrý aıasynda densaýlyq saqtaý júıesiniń ashyqtyǵyn arttyrý maqsatynda mynadaı sharalar josparlanǵan: biryńǵaı ınteroperabeldilik platformasyn óndiristik paıdalanýǵa berý, barlyq aqparattyq júıelerdiń ıntegrasııasy; 2019 jylǵy 1 qańtardan bastap saladaǵy medısınalyq qujattamany qaǵazsyz júrgizý; jergilikti elektrondyq densaýlyq pasporttaryn ulttyq densaýlyq pasporttarymen úılestirý; QR DSM derekterine sáıkes, búgingi kúni 10 mln halyqtyń elektrondyq densaýlyq pasporttary bar. 2020 jylǵa qaraı halyqtyń 100%-ynda elektrondyq densaýlyq pasporttary bolady.
Memleket basshysynyń tapsyrmasyna sáıkes bıyl mamyrda Qoǵamdyq densaýlyqty basqarý jónindegi sharalar jospary bekitildi. Jospardyń negizgi baǵyttary — jyl saıynǵy bıýdjeti 2,3 mlrd teńge bolatyn salaýatty ómir saltyn nasıhattaý jáne 10–12 mln halyqty qamtý. Nasıhattaý sheńberinde qantty, tuzdy, temekini, alkogoldi paıdalanýdy qysqartý sekildi erejeler qamtylady. Qoǵamdyq densaýlyqty basqarý jónindegi basqa sharalar 11,5 mln deıin halyqty qamtıtyn profılaktıkalyq qarap-tekserýlerdi júrgizýdiń tıimdiligin arttyrýdy qamtıdy.
Osylaısha, «Densaýlyq» memlekettik baǵdarlamasynyń jańa redaksııasynda «О́mir súrý uzaqtyǵynyń kútiletin deńgeıi» jáne «Halyqtyń qanaǵattaný deńgeıi» ındıkatorlaryn arttyrý jaǵyna qaraı qaıta qaralǵan. BUU Damý baǵdarlamasynyń ádisnamasyn eskere otyryp, «Densaýlyq ındeksi» ındıkatory qaıta qaraldy. Sondaı-aq densaýlyq kórsetkishteriniń 3-i alynyp, 6-y engizildi. 24 jańa is-shara qosyldy.
Eljan Birtanov jergilikti atqarýshy organdar basshylarynyń baǵdarlamany iske asyrý máseleleri boıynsha jaýapkershiligin arttyrý qajet ekenin atap ótti. О́ńirlerde «Densaýlyq» memlekettik baǵdarlamasynyń is-sharalaryn iske asyrý jónindegi óńirlik jobalaý ofısterin qurý qajet.
«Memlekettik baǵdarlamanyń is-sharalaryna degen júıelik tásil bizge mejelengen mindetterdi tıimdi oryndaýǵa jáne bizdiń azamattardyń medısınalyq kómektiń sapasymen qanaǵattanýyn qamtamasyz etýge múmkindik beredi», — dep túıindedi E. Birtanov.
Sondaı-aq, otyrys barysynda Mańǵystaý oblysynyń ákimi E. Toǵjanovtyń, Aqmola oblysynyń ákimi M. Myrzalınniń, Qyzylorda oblysynyń ákimi Q. Kósherbaevtyń, Almaty q. ákimi B. Baıbektiń, Atyraý oblysynyń ákimi N. Noǵaevtyń, Soltústik Qazaqstan oblysynyń ákimi Q. Aqsaqalovtyń, Qostanaı oblysynyń ákimi A. Muhambetovtyń, Shyǵys Qazaqstan oblysy ákiminiń orynbasary E. Aımuqashevtyń óńirlerde atqarylyp jatqan jumystar týraly esepteri tyńdaldy.
