О́ner • 06 Qazan, 2018

Elektr generatorlaryn qazaqsha «qańǵalaq» dep ataýǵa bola ma?

1215 ret
kórsetildi
2 mın
oqý úshin
Elektr generatorlaryn qazaqsha «qańǵalaq» dep ataýǵa bola ma?

Sýretshiniń saıajaıynda soń­ǵy kezderi salǵan birneshe kartı­nalary tur eken. Solardyń biri kózime ottaı basyldy. Iá, ıá… Bul óte tanys kórinis qoı. Oń­tú­s­­tikke qaraı sapar shegip bara jat­qanda talaı ret tama­sha­laǵanmyn.

Bir bastalsa, bir aı boıy tolastamaıtyn Qordaıdyń jeli soqsa shyrkóbelek aınalatyn alyp elektr generatorlary – biz­diń elimizge HHI ǵasyrda kel­­gen iri jańalyqtardyń biri. Olar qazir biraz óńirlerge elektr qýa­tyn beredi. Uzaqtan qarasań, ká­dimgi álem ádebıetinen jaqsy tanys ápendi keıipker Don Kı­­hot myrza shaıqasatyn sol baıa­ǵy jel dıirmenderge uqsaıdy.

Biraq olarǵa áli kúnge deıin qazaqsha bir at taýyp qoıa almaı kele jatqanymyz anyq. Osyǵan baılanysty meniń esime bir qyzyq oqıǵa oralady.
...1998 jyldyń kókteminde Shymkent qalasyna qyrǵyz ádebıetiniń klassıgi, esimi álemge áıgili jazýshy Shyńǵys Aıt­matov keldi. Ol kezde oń­tústikte elektr qýaty óte tapshy edi. Jaryq bir sónip, bir janyp turatyn. Son­dyqtan da qol shamnyń jary­ǵymen ótken áńgime ústinde uly jazýshy Eýropada jel qýaty arqyly elektr energııasyn taratatyn generatorlardyń kóp ekendigin aıta otyryp: «Qudaı qalasa, ondaı apparattar bizdiń jaqqa da jetip qalar. Sondyqtan olardy qazaqsha qalaı ataý kerek ekenin sizder, qalamger baýyr­lar, osy bastan oılastyra ber­gen­derińiz abzal», degen-di jymıyp.

Bul sózdi, biz árıne, jadymyzda saqtap qaldyq. Keıin, rasynda da, Qordaı asýyna álgindeı alyp gene­ratorlardyń bir emes, bir­ne­sheýi ornatylǵan kezde olar­dy qalaı ataıtyny­myzdy bil­meı ishteı qysyl­ǵanymyz da ras.

Al ótken jyly… jo-joq, al­dyńǵy jyly eken-aý, Aty­raý­ǵa issaparmen bara qalǵa­ny­myzda sol generatorlardy or­natýǵa qatysqan bir top bi­likti mamandarmen jolyǵyp, áń­gi­­melesýdiń sáti túse ketkeni. Son­da olar: «Áı, baýyrlarym-aı, sender bizdiń qańǵalaqtarǵa qa­zaq­­sha at taba almaı qınalyp júr eken­sińder-aý!»  dep ázildep edi.

Sol sátte, shynymdy aıtsam, jel ekpinin elektr qýatyna aınal­dyratyn alyp generatorlardy tap osylaısha qyzyq ta qarapaıym tilmen «Qańǵalaq» dep ataı salý kóńilge qona ketkendeı, qýanǵanymnan kúlip  jibergenmin.

Endi mine, Qordaıdaǵy qań­ǵa­­laqtardy sýretshiniń kartına­synan kórip, qyzyqtap turmyn.

Rasynda da, olardy osylaı Qańǵalaq dep atasaq qalaı bolar eken, á?!.

Nurǵalı ORAZ,

«Egemen Qazaqstan»