Álem • 08 Qazan, 2018

Jańǵyrý jolyndaǵy qaryshty qadam - Mehmet EROL

425 ret
kórsetildi
4 mın
oqý úshin

Qazaqstan Prezıdenti jáne Túrki áleminiń lıderi Nursultan Nazarbaevtyń 2018 jylǵy 5 qazanda jarııalaǵan halyqqa Joldaýy jyldaǵydaı mańyzdy máselelerdi qamtydy. Joldaýda aıtylǵan basymdyqtardan Qazaqstandy jańǵyrtý barysynda áleýmettik máselelerge mańyz berilgeni ańǵarylady. N.Nazarbaevtyń adam kapıtalyna kózqarasy jáne ony damytýǵa mán berýi eldegi damý modeliniń jańa bir beleske kóterilgenin kórsetedi. 

Jańǵyrý jolyndaǵy qaryshty qadam - Mehmet EROL

Halyqqa Joldaýda «tur­ǵyndardyń ál-aýqatyn kó­terý», «qyzmet kórsetý sapa­syn jaqsartý», «ómir súrý deń­geıin arttyrý», «halyqtyń qalaý­yn­daǵy memleket qurylymy», «tıimdi syrtqy saıasat», «qa­zaq­standyqtardyń eldegi ózge­risterge ilesýi» sekildi baǵyt­tar qamtyldy. Sondyqtan bul baǵdarlama adam kapıtalyn damytýdy kózdeıdi dep aıtýǵa tolyq negiz bar. Qys­qasha aıtqanda, N.Nazarbaev Qa­zaq­standaǵy «áleýmettik memleket» qurylymyn nyǵaıtýǵa kúsh salady. Memlekettiń basty mindeti – halqyna qyzmet etý. Osy oraıda, Elbasy N.Nazar­baevtyń maqsaty Qazaqstan halqyn álemdegi básekege qabi­letti ult retinde qalyptastyrý. Ony júzege asyrý adamdardyń densaýlyǵyna, bilimine, máde­nıe­tine jáne kásipkerligine tike­leı baılanysty.

Elbasy halyqqa Joldaýynda orta jáne joǵary bilimge mańyz berdi. Osy oraıda, «4K» retinde tanylǵan «kreatıvti» (creativity), «syndarly oılaý» (critical thinking), «kommýnıkatıvtik» (com­municativeness) jáne «top­tyq ustanym» (command) baǵyt­taryna Qazaqstannyń zaman­aýı bilim júıesinde basymdyq beri­­ledi. Uzyn sózdiń qysqasy, N.Nazarbaev Qazaqstandy álem­degi eń damyǵan memleketterdiń qa­taryna qosýdy kózdeıdi. 

Nazarbaevtyń Qazaqstannyń tek úlken qalalary ǵana emes, ár aımaǵynyń damýyna jaǵdaı jasaýy – sarabdal saıası usta­nym­nyń aıqyn kórinisi. 

Osy oraıda Qazaqstan kóshbasshy­synyń Túrkistan oblysyn týrızm ólkesine aınaldyrý maqsatynda jasaǵan bas­tamasyna oń baǵa bergen jón. Jahandaný dáýirinde halyqtyń úlken qalalarǵa kóshýi ádettegi jaǵdaı jáne ony Nazarbaev túsinip otyr. Sondyqtan Qazaqstan sekildi jer kólemi jóninen álemde 9-oryndy alatyn elde aýyldyq, aımaqtyq jerlerge nazar aýdarý, ınvestısııa tartý – rasymen strategııalyq utymdy jaǵdaı. 

Túrkııa tarapynan alǵanda birqatar máselege nazar aýdarý qajet. Eń birinshi, 2017 jyldan júze­ge asa bastaǵan «Bolashaqqa baǵ­dar: rýhanı jańǵyrý» mem­lekettik baǵdarlamasy aıasynda jasalý Ankara úshin mańyzǵa ıe. Qazaqstannyń aýylsharýashy­­lyq jáne mádenı baılanysynda tarıhı tamyrymyzǵa mán berilýi sóz júzinde qalyp qoıǵan joq. Bul – Túrkistan oblysy men túrki áleminiń baılanysyn jandan­dyrý jolyndaǵy qadam. Qazaq­stan ulttyq turǵyda kúsheı­gen saıyn, Túrki álemi de sol sekil­di nyǵaıa túsedi. Qazaqstan­nyń halyqaralyq saıasattaǵy bedeli artýy túrki – ıslam álemi­niń baılanysy berik bolýyna áser etedi. Halyqqa Jo­ldaýynda N.Nazarbaevtyń Túrkııa­ny syrtqy saıasattaǵy mańyzdy árip­­­tes sanaýy túrki áleminiń yn­ty­maq­tastyǵy jalǵasa beretinin kórsetedi. 

Nazarbaevtyń halyqqa Jol­daýynda bilim berý júıesi men muǵalimder taqyrybyna basym­dyq berýi, sonymen qatar 2019 jyldy «jastar jyly» dep jarııa­laýy – Qazaqstan úshin de, túrki álemi úshin de mańyzdy qadam. Bul – qazaq jastarynyń ósýi men álemdegi joǵarǵy deńgeıdegi básekelestikke saı bolýy úshin jasalǵan ınvestısııa.  Túrkııaǵa oqýǵa kelgen qazaq jastary asa qabiletti ekenin atap aıtýǵa bolady. Sondaı-aq  jastardyń kópshiliginiń Qazaqstannyń úlken qalalarynan emes, aýyl­dyq jerlerinen kelýi – nazar aýdararlyq jaıt. Endeshe, N.Nazarbaevtyń «Aýyl – el besigi» syndy baǵdarlamasy jáne aýyldyq jerlerdiń damýyna mańyz berýiniń strategııalyq astary tereńde jatyr.

Tutastaı alǵanda, N.Nazarbaevtyń halyqqa Joldaýy «Ash adamdy toıdyryp, kıimsizdi kıindirdim» dep, «áleýmettik memleket» túsinigin qoldaǵan Kók túrkiler memleketiniń basqarýshysy Bilge qaǵandy esi­miz­­ge saldy.  Baǵdarlamada aı­tyl­­ǵan maqsattarǵa jetý jolyn­da Qazaqstannyń jańǵyrýy bary­synda jańa serpilis júzege aspaq. Qazaqstan – syrtqy saıasat­taǵy beıbitshilikti qoldaýy, sport­taǵy, ásirese, halyqaralyq olım­pıada­lardaǵy jeńisteri men ekono­mıka­lyq damýy, bilim júıesi arqy­ly túrik-ıslam áleminiń orta­lyǵy bolý­ǵa úmitker. Shyn­dyǵyn­da, byl­tyr Astanada Islam ynty­maq­tas­tyǵy birinshi bilim jáne ǵylym sammıtiniń ótýi kezdeısoqtyq emes. 

Mehmet Seıfettın EROL,

Ankara daǵdarys jáne saıasat zertteý ortalyǵynyń professory

Maqalany aýdarǵan 

Svetlana  ǴALYMJANQYZY,

«Egemen Qazaqstan»